De krant die je leest van A tot Z
Maandag 26 februari, 2018

vrijdag 02 februari 2018

Nieuws:

Bevindingen van Tweede Kamer, zoals die naar de minister gaan

Door: Redactie

Op 19 januari vond de hoorzitting plaats, waar leden van de Tweede Kamer luisterden naar de visies en meningen van zowel voor- als tegenstanders van een gemeentelijke herindeling Haren, Groningen en Ten Boer. De Vaste Kamercommissie van Binnenlandse Zaken heeft haar bevindingen plus reacties van Kamerleden op schrift gesteld. Nu is de minister aan zet, waarna het wetsvoorstel waarschijnlijk dit voorjaar plenair zal worden besproken in het parlement.

Het verslag laat zien, dat de Kamer het vraagstuk van Haren allerminst ziet als een inkoppertje of ABC-tje. Tot in kleine details wordt de kwestie gefileerd en onderzocht. Wat opvalt is dat de Kamerleden kritische vragen stellen aan de regering. Zij willen als het ware het fusiebesluit en de gevolgde procedure op hardheid testen en nemen de stellingen van de regering niet automatisch voor juist aan.Voor mensen met weinig tijd hieronder een aantal van de genoemde kritische opmerkingen en vragen aan de regering, gerangschikt per partij. Daaronder het complete verslag. Opvallend is dat een aantal partijen niets zeggen over de herindeling, waaronder de belangrijke fracties PVV en PvdA (Minister R. Plasterk zwengelde de herindelingen aan, hij was van de PvdA).

SAMENVATTING 

SP: Herindelingen zouden volgens deze leden alleen plaats moeten vinden van
onderaf, als hiervoor steun is van de bevolking. De SP-fractie heeft enkele
vragen bij de het draagvlak en de urgentie. Deze leden gaan hier graag
nader op in. De leden van de SP-fractie lezen dat er een burgerraadpleging is
gehouden in de gemeente Haren waar een opkomst was van 73,5% en
waar daarvan 74,5% tegen herindeling was. Deze herindeling kan dus niet
rekenen op draagvlak onder de bevolking van Haren, stellen deze leden
vast. De genoemde leden vragen zich af waarom er dan toch wordt
gekozen voor een herindeling. De uitdagingen waar de kleinere
gemeenten voor staan, na onder andere decentralisaties, leiden zo
immers toch tot gedwongen herindelingen, lijkt het.

SGP: Het uitgangspunt bij herindelingen is voor de leden van de SGP-fractie dat
deze vrijwillig en van onderop plaatsvinden. Vanuit dat oogpunt hebben
deze leden de nodige vragen en bedenkingen bij dit voorliggende
wetsvoorstel en dan met name ten aanzien van de betrokkenheid van de
gemeente Haren. De leden van de SGP-fractie vragen zich af of de provincie Groningen niet
besloten had om geen herindelingen van bovenaf te doen. In hoeverre
past dit voornemen bij het provinciaal uitgangspunt inzake herindelingen?
Deze leden vragen zich af of er bij deze herindeling geen sprake is van een
vergelijkbare situatie als bij Heerlen en Landgraaf, waarbij de procedure
problematisch is verlopen. Bij de gemeente Haren valt het de leden van de SGP-fractie op dat er
sprake is van weinig echte steun voor deze herindeling. Dit is onder meer
gebleken bij de raadpleging van de bevolking.
De leden van de SGP-fractie krijgen de indruk dat de situatie van de
gemeente Haren het risico in zich draagt dat het als een «rest»-gemeente
met andere gemeenten samengevoegd wordt, zonder dat er echt goede
gronden voor zijn.

50PLUS: De leden van de 50Plus-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden hebben nog wel enkele
vragen over met name de totstandkoming van dit wetsvoorstel.

VVD: In acht nemende dat de gemeenteraad van
Haren tegen deze herindeling heeft gestemd, willen de leden van de
VVD-fractie de regering vragen of er in de loop van het herindelingsproces
door de provincie Groningen ook andere opties zijn onderzocht en/of
overwogen, er vanuit gaande dat zelfstandigheid op termijn niet mogelijk
is. Indien dit niet het geval is, zouden de leden van de VVD-fractie graag
weten waarom er niet naar andere oplossingen is gekeken, die wellicht
beter hadden aangesloten bij de wensen van de Harense gemeenteraad.
Kan de regering aangeven of gedurende het herindelingsproces Haren
hier zelf wel om heeft gevraagd? Voorts willen de leden van de VVD-fractie graag weten hoe de gemeenten
Groningen en Ten Boer aankijken tegen het samenvoegen van deze twee
gemeenten, als Haren er niet bij betrokken zou zijn.
De leden van de VVD-fractie vragen zich ook af in hoeverre de
duurzaamheid van de gemeente Haren gegarandeerd is als Haren er voor
zou opteren om zelfstandig te blijven, ook in het licht van toekomstige
ontwikkelingen in de provincie Groningen, zoals bijvoorbeeld de
gemeente Midden Groningen. Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie
een reactie van de regering.

ChristenUnie: De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de beoogde
herindeling van Groningen, Haren en Ten Boer in beginsel kan rekenen op
bestuurlijk regionaal draagvlak en dat deze beoogde herindeling voor de
inwoners van Haren en Ten Boer tot een grote toename van de bestuurskracht
zal leiden. De leden van de ChristenUnie-fractie de constateren
voorts dat het draagvlak in de gemeente Haren voor deze herindeling
momenteel weliswaar beperkt is, maar dat het van belang is dat wordt
gekomen tot een duurzame oplossing voor de regio, waarbij de betrokken
gemeenten zich kunnen richten op hun taken. Een herindeling met de
gemeenten Groningen en Ten Boer is voor Haren op korte termijn de
enige optie tot herindeling.

CDA: De leden van de CDA-fractie vragen de regering een nadere onderbouwing
te geven van de beoordeling van de bestuurskracht van de
gemeente Haren bij zelfstandig voortbestaan. Deze leden constateren, dat
het rapport Verkenning zelfstandigheid gemeente Haren (2016) constateert:
«De werkwijze van de gemeente wordt gekenmerkt door een
actiegerichte aanpak: de focus ligt op het oplossen van vraagstukken en
realiseren van ambities op een pragmatische wijze: «aan de slag». Beide
sterke punten hebben tegelijk hun keerzijde, die de bestuurskracht van de
gemeente sterk beperkt.» Hoe beoordeelt de regering deze kenschets van
het functioneren van de ambtelijke organisatie van de gemeente Haren in
het licht van de toenemende opgaven voor gemeenten?

D66: Voor de leden van de D66-fractie staat voorop dat de situatie in Nederlandse
gemeenten toekomstvast moet zijn. De financiën, bestuurskracht
en regionale samenwerking moeten op orde zijn. De regering stelt dat dit
in Haren niet het geval is, en dat zelfstandig voortbestaan van de
gemeente risicovol is. De leden van de D66-fractie kunnen deze
redenering volgen wanneer zij de verschillende rapporten van B&A groep
en Deloitte tot zich nemen. Zij kunnen niet anders dan constateren dat de
financiële positie – hoewel beter dan vorige jaren – van Haren kwetsbaar
is. Acht de regering het op eniger wijze mogelijk voor Haren om een
significante beleidswijziging door te voeren waardoor het zelfstandig kan
blijven en daarnaast dezelfde faciliteiten en diensten aan haar inwoners
kan blijven aanbieden, zonder de lokale belastingen drastisch te verhogen,
of acht zij dit onhaalbaar? Hoe beziet de regering de onverenigbaarheid
tussen aan de ene kant het rapport van dhr. Allers namens het Centrum
voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (COELO) en aan
de andere kant de rapporten van B&A en Deloitte?
De leden van de D66-fractie merken op dat het draagvlak voor de
herindeling in Groningen en Ten Boer op orde is. Daarentegen is het
draagvlak in Haren beperkt. Er zijn aan de ene kant zorgen over de
gevolgde procedure. Is volgens de regering aan de vereisten van
zorgvuldigheid, behoorlijkheid, en rechtmatigheid voldaan? Aan de
andere kant zijn er zorgen over de gevolgen van de herindeling. Deze
richten zich op de garantie van het voortbestaan van de faciliteiten en
diensten in Haren, zoals medische diensten of het zwembad. Daarnaast
zijn er zorgen over het wegvloeien van het onderwijsaanbod en de
werkgelegenheid uit Haren. Ook vrezen inwoners dat de «groene
longfunctie» die Haren vervult zal verdwijnen door bebouwing ten
behoeve van Groningen. Wat is de reactie van de regering hierop?

GroenLinks: De leden van de GroenLinks-fractie hechten veel waarde aan het goed
betrekken van de burgers en organisaties in de betrokken gemeenten.
Deze leden vragen de regering om nog eens nader uiteen te zetten hoe de
inwoners, maatschappelijke organisaties en de lokale politiek van de
betreffende gemeenten betrokken is geweest bij de totstandkoming van
het voorstel tot gemeentelijke herindeling.

HET COMPLETE VERSLAG

VERSLAG
Vastgesteld 26 januari 2018
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt Verslag uit
te brengen van haar bevindingen.

Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.

Inhoudsopgave
1. Inleiding 1
2. Voorgeschiedenis en totstandkoming herindelingsadvies 2
3. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling 5
4. Financiële aspecten 7

1. Inleiding

De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Groningen, Haren
en Ten Boer. Graag stellen zij de regering hier een aantal vragen over.
Allereerst merken zij op dat het hier gaat om een herindeling die door de
provincie is geïnitieerd, en niet vanuit de gemeenten zelf komt. De
gemeenteraad van Haren heeft niet ingestemd met dit voorstel tot
herindeling.

De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel tot
samenvoeging van de gemeenten Groningen, Haren en Ten Boer.
Deze leden vragen, waarom het herindelingsadvies en de bijbehorende
reactienota niet als bijlagen bij de memorie van toelichting zijn
opgenomen. Zij constateren, dat het herindelingsadvies en de bijbehorende
reactienota niet tegelijk met de indiening van het wetsvoorstel zijn
gepubliceerd op www.rijksoverheid.nl. Deze leden zijn van mening, dat
publicatie op een website zonder nadere aanduiding niet gelijkgesteld kan
worden met indiening bij de Tweede Kamer. Deze leden vragen de
regering het herindelingsadvies en de bijbehorende reactienota alsnog
aan de Kamer toe te zenden.

De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
dat beoogt de gemeenten Groningen, Haren en Ten Boer samen te
voegen. De voornoemde leden zijn in principe voorstander van een proces
van herindeling voor gemeenten waar er een gebrek is aan financiële
stabiliteit en bestuurskracht of die langjarig en in hoge mate afhankelijk
zijn van gemeenschappelijke regelingen. Vanzelfsprekend is daarbij
draagvlak onder de bevolking van belang.

In dit wetsvoorstel lezen zij dat de regering op dit moment de toekomst
van Haren zodanig onzeker acht dat een zelfstandig voortbestaan van deze
gemeente risicovol is. Daarnaast lezen zij tevens in de memorie van
toelichting en komt hen via verschillende kanalen ten gehore dat het
draagvlak voor deze herindeling in de gemeente Haren beperkt is. Dit
vergt daarom een zeer zorgvuldige afweging en daartoe hebben de aan
het woord zijnde leden enkele vragen.

De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennis genomen
van het Wetsvoorstel samenvoeging van de gemeenten Groningen, Haren
en Ten Boer. Deze leden hebben nog een aantal vragen aan de regering
over dit wetsvoorstel.

De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van dit
voorstel voor gemeentelijke herindeling. Belangrijke criteria ter beoordeling
van de noodzaak van herindeling zijn voor deze leden in de eerste
plaats het draagvlak onder de bevolking. Maar ook de bestuurskracht van
gemeenten en de urgentie van een herindeling zijn van belang. Herindelingen
zouden volgens deze leden alleen plaats moeten vinden van
onderaf, als hiervoor steun is van de bevolking. De SP-fractie heeft enkele
vragen bij de het draagvlak en de urgentie. Deze leden gaan hier graag
nader op in.

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen van het wetsvoorstel dat strekt tot samenvoeging van de
gemeenten Groningen, Haren en Ten Boer. Deze leden constateren dat het
huidige wetsvoorstel de uitkomst is van een langdurig en soms onstuimig
proces. Deze leden onderschrijven het voornemen tot samenvoeging,
maar hebben op een aantal punten behoefte aan een nadere toelichting.

Het uitgangspunt bij herindelingen is voor de leden van de SGP-fractie dat
deze vrijwillig en van onderop plaatsvinden. Vanuit dat oogpunt hebben
deze leden de nodige vragen en bedenkingen bij dit voorliggende
wetsvoorstel en dan met name ten aanzien van de betrokkenheid van de
gemeente Haren.

De leden van de 50Plus-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden hebben nog wel enkele
vragen over met name de totstandkoming van dit wetsvoorstel.

2. Voorgeschiedenis en totstandkoming herindelingsadvies
Aanleiding voor het wetsvoorstel is, naar de opvatting van de leden van
de VVD-fractie, het herindelingsadvies van de provincie Groningen,
voorzien van positieve zienswijzen van de gemeenten Groningen en Ten
Boer. Deze leden hechten er aan dat er bij herindelingen, bij voorkeur,
sprake is van lokaal draagvlak. In acht nemende dat de gemeenteraad van
Haren tegen deze herindeling heeft gestemd, willen de leden van de
VVD-fractie de regering vragen of er in de loop van het herindelingsproces
door de provincie Groningen ook andere opties zijn onderzocht en/of
overwogen, er vanuit gaande dat zelfstandigheid op termijn niet mogelijk
is. Indien dit niet het geval is, zouden de leden van de VVD-fractie graag
weten waarom er niet naar andere oplossingen is gekeken, die wellicht
beter hadden aangesloten bij de wensen van de Harense gemeenteraad.
Kan de regering aangeven of gedurende het herindelingsproces Haren
hier zelf wel om heeft gevraagd?

Voorts willen de leden van de VVD-fractie graag weten hoe de gemeenten
Groningen en Ten Boer aankijken tegen het samenvoegen van deze twee
gemeenten, als Haren er niet bij betrokken zou zijn.

De leden van de CDA-fractie vragen de regering een nadere onderbouwing
te geven van de beoordeling van de bestuurskracht van de
gemeente Haren bij zelfstandig voortbestaan. Deze leden constateren, dat
het rapport Verkenning zelfstandigheid gemeente Haren (2016) constateert:
«De werkwijze van de gemeente wordt gekenmerkt door een
actiegerichte aanpak: de focus ligt op het oplossen van vraagstukken en
realiseren van ambities op een pragmatische wijze: «aan de slag». Beide
sterke punten hebben tegelijk hun keerzijde, die de bestuurskracht van de
gemeente sterk beperkt.» Hoe beoordeelt de regering deze kenschets van
het functioneren van de ambtelijke organisatie van de gemeente Haren in
het licht van de toenemende opgaven voor gemeenten?

Voor de leden van de D66-fractie staat voorop dat de situatie in Nederlandse
gemeenten toekomstvast moet zijn. De financiën, bestuurskracht
en regionale samenwerking moeten op orde zijn. De regering stelt dat dit
in Haren niet het geval is, en dat zelfstandig voortbestaan van de
gemeente risicovol is. De leden van de D66-fractie kunnen deze
redenering volgen wanneer zij de verschillende rapporten van B&A groep
en Deloitte tot zich nemen. Zij kunnen niet anders dan constateren dat de
financiële positie – hoewel beter dan vorige jaren – van Haren kwetsbaar
is. Acht de regering het op eniger wijze mogelijk voor Haren om een
significante beleidswijziging door te voeren waardoor het zelfstandig kan
blijven en daarnaast dezelfde faciliteiten en diensten aan haar inwoners
kan blijven aanbieden, zonder de lokale belastingen drastisch te verhogen,
of acht zij dit onhaalbaar? Hoe beziet de regering de onverenigbaarheid
tussen aan de ene kant het rapport van dhr. Allers namens het Centrum
voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (COELO) en aan
de andere kant de rapporten van B&A en Deloitte?

De leden van de GroenLinks-fractie hecht veel waarde aan het goed
betrekken van de burgers en organisaties in de betrokken gemeenten.
Deze leden vragen de regering om nog eens nader uiteen te zetten hoe de
inwoners, maatschappelijke organisaties en de lokale politiek van de
betreffende gemeenten betrokken is geweest bij de totstandkoming van
het voorstel tot gemeentelijke herindeling.

De leden van de SP-fractie lezen dat er een burgerraadpleging is
gehouden in de gemeente Haren waar een opkomst was van 73,5% en
waar daarvan 74,5% tegen herindeling was. Deze herindeling kan dus niet
rekenen op draagvlak onder de bevolking van Haren, stellen deze leden
vast. De genoemde leden vragen zich af waarom er dan toch wordt
gekozen voor een herindeling. De uitdagingen waar de kleinere
gemeenten voor staan, na onder andere decentralisaties, leiden zo
immers toch tot gedwongen herindelingen, lijkt het.

De regerering schrijft, zo lezen de leden van de ChristenUnie-fractie, dat
op 25 november 2013 de raad van Haren een voorlopig principebesluit
voor een herindeling met de gemeenten Groningen en Ten Boer nam. Kan
de regering nader toelichten op welke wijze tot dit besluit is gekomen en
wat daarin de doorslag gaf?

De leden van de SGP-fractie vragen zich af of de provincie Groningen niet
besloten had om geen herindelingen van bovenaf te doen. In hoeverre
past dit voornemen bij het provinciaal uitgangspunt inzake herindelingen?
Deze leden vragen zich af of er bij deze herindeling geen sprake is van een
vergelijkbare situatie als bij Heerlen en Landgraaf, waarbij de procedure
problematisch is verlopen.

De regering geeft aan dat het draagvlak voor deze herindeling in de
gemeente Haren beperkt is, maar dat het van belang is dat op korte
termijn wordt gekomen tot een duurzame oplossing voor de regio. De
leden van de SGP-fractie vragen zich af in hoeverre een dergelijke
benadering daadwerkelijk kan leiden tot een positieve betrokkenheid van
(de inwoners van) Haren bij de nieuwe gemeente. Deze leden hebben de
indruk dat bij het onderzoek naar de mogelijke herindelingen in de
provincie Groningen de onderzoeksopdracht beperkt is geweest tot deze
provincie. Had het niet voor de hand gelegen om breder te kijken en ook
de in de provincie Drenthe gelegen regio van Haren te betrekken in dit
proces? Klopt de indruk van de leden van de SGP-fractie dat er zeker op
de iets langere termijn geen grote belemmeringen zouden zijn voor
intensieve samenwerking met de gemeente Tynaarlo of mogelijk met
andere gemeenten? Is deze optie in de achterliggende jaren serieus
onderzocht?

De regering stelt dat een zelfstandig voortbestaan van de gemeente Haren
risicovol is. De leden van de SGP-fractie vragen of de regering dit kan
verduidelijken. Is de (financiële) toestand van Haren zodanig dat er op de
korte termijn grote problemen te verwachten zijn?

Ten Boer
De leden van de SGP-fractie vinden het opvallend dat de gemeente Ten
Boer blijkbaar in de laatste 220 jaar nooit eerder in een herindeling
betrokken is geweest. Deze leden vragen zich af in hoeverre dit gegeven
nog meegespeeld heeft in een voorzichtige benadering tien jaar geleden
om niet te herindelen, maar om tot nauwe bestuurlijke samenwerking
over te gaan. Is het behoud van het eigen karakter de eigen identiteit van
deze gemeente voldoende gewaarborgd bij de vorming van de nieuwe
gemeente?

De financiële toestand van deze gemeente is in de achterliggende jaren
verbeterd. Is deze situatie zodanig verbeterd dat er ook na samengaan
met de gemeente Groningen sprake zal zijn van een blijvend gezonde
situatie zonder grote lastenverzwaringen voor de burgers?
Voorkeur is uitgesproken voor een lichte samenvoeging. De leden van de
SGP-fractie vragen zich af of het meenemen van Haren – en als gevolg
daarvan een echte herindeling – bij deze herindeling niet tot een zodanige
verzwaring van de lasten leidt dat het problemen oplevert voor de beide
andere gemeenten. Heeft een reguliere herindeling wel voldoende
draagvlak in deze gemeenten?

Haren
Bij de gemeente Haren valt het de leden van de SGP-fractie op dat er
sprake is van weinig echte steun voor deze herindeling. Dit is onder meer
gebleken bij de raadpleging van de bevolking.
De leden van de SGP-fractie krijgen de indruk dat de situatie van de
gemeente Haren het risico in zich draagt dat het als een «rest»-gemeente
met andere gemeenten samengevoegd wordt, zonder dat er echt goede
gronden voor zijn. Zou een bredere oriëntatie qua gemeenten en
varianten van samenwerking niet een beter uitgangspunt geweest zijn?
Een van de opties die in de loop van de tijd genoemd is, is samenvoeging
met de Drentse gemeente Tynaarlo. Volgens de memorie van toelichting
zou Tynaarlo hier niet voor open staan. De leden van de SGP-fractie
vragen zich af of dit helemaal juist is. Is er niet juist herhaaldelijk
bereidheid geweest tot ten minste intensieve samenwerking of mogelijk
zelfs herindeling met de gemeente Haren? Kan de regering hier een
nadere toelichting op geven?

Een van de provinciale criteria is het schaalniveau. De leden van de
SGP-fractie vragen zich af of dit een gewenst criterium is. Wordt hiermee
niet te gemakkelijk verondersteld dat een grotere gemeente automatisch
beter functioneert? Is ook voor grotere gemeenten het niet zo dat in het
algemeen samenwerking geboden is, omdat zij bepaalde taken niet
zelfstandig uit kunnen voeren? Worden «klein» en «financieel zwak» niet
te eenvoudig op één lijn gezet? Is de situatie van de stad Groningen niet
ook financieel problematisch (geweest)?

De gemeente Haren nam zich voor om te komen tot een «Aanpak Beterrr
Haren. Heeft Haren van de provincie een serieuze kans gekregen om hier
uitvoering aan te geven? Zou het niet voor de hand liggen vanwege een
ontbrekend draagvlak bij de bevolking en het bestuur van de gemeente
zeer terughoudend te zijn bij deze herindeling? Is in de loop van het
proces wel voortdurend de eenmaal vastgelegde procedure gevolgd?
Bij de leden van de 50Plus-fractie leeft een aantal vragen over de
totstandkoming van het herindelingsadvies en het wetsvoorstel. Deze
leden vragen de regering nader toe te lichten hoe het herindelingsadvies
en de voorbereiding ervan procedureel zijn getoetst en beoordeeld, in het
licht van de door het gemeentebestuur van Haren en het Burgercomité
Haren aan de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
verstrekte informatie dat:
a. Gedeputeerde Staten van Groningen op 1 september 2015 hebben
besloten dat het college niet eigenstandig gebruik zal maken van zijn
bevoegdheid om herindelingsvoorstellen te doen, als daarvoor geen
draagvlak bij de betrokken gemeenten bestaat;
b. de twee gevallen, waarin volgens het Beleidskader gemeentelijke
herindeling (par. 3) een provincie zelf een Arhiprocedure kan starten,
zich bij de gemeente Haren niet voordoen;
c. er gegronde redenen zijn voor twijfel over de zorgvuldigheid,
behoorlijkheid en rechtmatigheid van de door Gedeputeerde Staten
gevolgde herindelingsprocedure;
d. er gegronde redenen zijn voor twijfel of de provincie verstandig is
omgegaan met haar bevoegdheid, zich redelijk heeft opgesteld en
behoedzaam te werk is gegaan zoals door de toenmalige Minister van
BZK in het algemeen overleg met de vaste commissie voor Binnenlandse
Zaken van de Tweede Kamer op 3 juli 2013 (zie TK 28 750, nr.
55, blz. 15) als voorwaarde is geformuleerd;
e. er gegronde reden zijn voor twijfel of het herindelingsadvies een juist
en toereikend beeld geeft van de zorgvuldigheid, behoorlijkheid en
rechtmatigheid van het handelen van de provincie Groningen ten
opzichte van de gemeente Haren en haar burgers.


3. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling

In het wetvoorstel stelt de regering dat de voorgestelde herindeling zal
leiden tot een grote toename in bestuurskracht voor de inwoners van Ten
Boer en Haren. De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd waar deze
stelling op gebaseerd is en op welke specifieke gebieden de herindeling
volgens de regering dergelijk effect zal sorteren. Kan de regering voorts in
kaart brengen hoeveel gemeenschappelijke regelingen er momenteel zijn
tussen de drie gemeenten, en tussen Groningen en Haren en Groningen
en Ten Boer afzonderlijk? Hoe beoordeelt de regering de vorderingen op
het gebied van de decentralisatie van de WMO en de jeugdzorg en de
implementatie van de Omgevingswet in de drie gemeenten? Liggen de
gemeenten hiermee op schema? In hoeverre zouden de gemeenten Ten
Boer en Haren in de ogen van de regering in staat zijn de verantwoordelijkheden
omtrent deze ontwikkelingen zelfstandig op zich te nemen?
Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
Daarnaast staat in het wetsvoorstel dat de samenvoeging van de drie
gemeenten een bijdrage zal leveren aan evenwichtige regionale verhoudingen.
De leden van de VVD-fractie willen de regering vragen om hier
verder over uit te wijden. Is dit op meer gestoeld dan het feit dat de
gemeente Groningen na deze herindeling meer dan voorheen een
samenstelling zal zijn van stedelijk en landelijk gebied? Zo ja, waarop is dit
dan gestoeld?

De leden van de VVD-fractie vragen zich ook af in hoeverre de
duurzaamheid van de gemeente Haren gegarandeerd is als Haren er voor
zou opteren om zelfstandig te blijven, ook in het licht van toekomstige
ontwikkelingen in de provincie Groningen, zoals bijvoorbeeld de
gemeente Midden Groningen. Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie
een reactie van de regering.

«Met de introductie van nieuwe vormen van participatieve democratie die
recht doen aan het diverse karakter van de verschillende gebieden, zoals
een burgerbegroting of een coöperatieve wijkraad, kan bestuurlijke
nabijheid op een andere wijze worden georganiseerd,» zo stelt de
regering. De leden van de CDA-fractie vragen, of het anders organiseren
van bestuurlijke nabijheid naar de mening van de regering een
voorwaarde is voor de voorgestelde samenvoeging.

Met de regering onderschrijven de leden van de CDA-fractie, dat een
herindeling bij voorkeur de steun van alle gemeenteraden dient te
genieten. De regering voegt daaraan toe, dat voorkomen moet worden dat
één gemeente feitelijk een veto kan uitspreken over een herindeling die
een positieve bijdrage levert aan de regionale bestuurskracht of de
regionale bestuurlijke verhoudingen. Deze leden vragen de regering nader
te onderbouwen, waarom het besluit van de gemeente Haren om niet in
te stemmen met de voorgestelde samenvoeging, de samenvoeging van
Groningen en Ten Boer onmogelijk maakt.

De leden van de D66-fractie merken op dat het draagvlak voor de
herindeling in Groningen en Ten Boer op orde is. Daarentegen is het
draagvlak in Haren beperkt. Er zijn aan de ene kant zorgen over de
gevolgde procedure. Is volgens de regering aan de vereisten van
zorgvuldigheid, behoorlijkheid, en rechtmatigheid voldaan? Aan de
andere kant zijn er zorgen over de gevolgen van de herindeling. Deze
richten zich op de garantie van het voortbestaan van de faciliteiten en
diensten in Haren, zoals medische diensten of het zwembad. Daarnaast
zijn er zorgen over het wegvloeien van het onderwijsaanbod en de
werkgelegenheid uit Haren. Ook vrezen inwoners dat de «groene
longfunctie» die Haren vervult zal verdwijnen door bebouwing ten
behoeve van Groningen. Wat is de reactie van de regering hierop? Is hier
in het herindelingsadvies voldoende rekening mee gehouden?
De leden van de D66-fractie merken tevens op dat herindelingen in het
algemeen een positieve invloed hebben op de democratische controle van
regionale samenwerkingsverbanden. Kan de regering beamen dat met de
fusie van Groningen, Haren en Ten Boer diverse gemeenschappelijke
regelingen komen te vervallen? Hoeveel zijn dit er en wat is hun onderlinge
samenhang? De leden van de D66-fractie zouden het vervallen van
gemeenschappelijke regelingen als een positief aspect ervaren, omdat dit
de democratische controle verbetert, de bestuurlijke drukte vermindert en
de bestuurskracht doet toenemen.

De leden van de D66-fractie hechten tot slot waarde aan de relatie tussen
de provincie Groningen en de gemeenten Groningen en Ten Boer aan de
ene kant, en Haren aan de andere kant. De relaties zijn op dit moment zeer
verslechterd en Haren heeft zich teruggetrokken uit het gehele herindelingsproces.
Een gedeelte van de inwoners is zeer fel gekant tegen het
herindelingsvoorstel. Hoe zal de regering waarborgen dat de inwoners
van Haren rust, saamhorigheid en toekomstgerichtheid ervaren, indien dit
wetsvoorstel wordt aangenomen?

De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering hoe gewaarborgd
wordt dat burgers in de huidige gemeenten Ten Boer en Haren bij een
herindeling tijdig en adequaat geïnformeerd worden hoe zij als inwoners
van de kleine kernen voldoende mee kunnen participeren en hoe zij
betrokken worden bij de vormgeving van het toekomstig beleid. Voorts
vragen deze leden de regering in te gaan op de zorgen van de inwoners
over het behoud van groengebieden in de toekomstige gemeente.
Bewoners in de huidige gemeente Haren maken zich zorgen over het
volbouwen van de huidige groenstrook tussen de stad Groningen en de
kern Haren. Graag horen deze leden hoe de regering tegen deze zorgen
aankijkt.

Tot slot vragen de leden van de GroenLinks-fractie aandacht voor de
toegankelijkheid en de benaderbaarheid van het lokale bestuur van de
nieuw te vormen gemeenten. Deze leden vragen de regering hoe
toegankelijkheid en de voorzieningen in alle kernen voldoende gewaarborgd
kunnen worden en hoe het karakter van de dorpskernen behouden
kan worden.

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de beoogde
herindeling van Groningen, Haren en Ten Boer in beginsel kan rekenen op
bestuurlijk regionaal draagvlak en dat deze beoogde herindeling voor de
inwoners van Haren en Ten Boer tot een grote toename van de bestuurskracht
zal leiden. De leden van de ChristenUnie-fractie de constateren
voorts dat het draagvlak in de gemeente Haren voor deze herindeling
momenteel weliswaar beperkt is, maar dat het van belang is dat wordt
gekomen tot een duurzame oplossing voor de regio, waarbij de betrokken
gemeenten zich kunnen richten op hun taken. Een herindeling met de
gemeenten Groningen en Ten Boer is voor Haren op korte termijn de
enige optie tot herindeling. Kan de regering nader toelichten welke risico’s
er aan verbonden zijn als deze herindeling geen doorgang zou vinden, zo
vragen de leden van deze fractie.

De regering schrijft dat zij het wenselijk acht dat de herindelingsvariant
lichte samenvoeging, waarbij ten minste één van de betrokken gemeenten
niet wordt opgeheven en daardoor minder lasten ondervindt, ook kan
worden toegepast in gevallen waarin een gemeente zich tegen de
herindeling verzet. De regering overweegt het Beleidskader gemeentelijke
herindeling daartoe aan te passen. Kan de regering aangeven hoe aan dit
voornemen vervolg zal worden gegeven? De leden van de ChristenUniefractie
ontvangen graag een reactie.

4. Financiële aspecten
Aangaande het financiële aspect geeft de regering aan dat Haren enerzijds
een sluitende begroting heeft, maar anderzijds dat de financiële positie
van Haren volgens de provincie niet sterk is. De leden van de VVD-fractie
zijn benieuwd hoe deze twee feiten zicht tot elkaar verhouden volgens de
regering. Ook willen deze leden graag weten wat momenteel de situatie is
aangaande de artikel-12 status van de gemeente Ten Boer.
Kan de regering een overzicht verschaffen van de lokale lasten voor zowel
bedrijven als inwoners in de drie gemeenten, en hoe deze zich de
afgelopen jaren hebben ontwikkeld. Gaarne krijgen de leden van de
VVD-fractie een reactie van de regering.

De leden van de CDA-fractie vragen de regering nader te onderbouwen,
waarom zij van oordeel is, dat de financiële positie van de gemeente
Haren zodanig is, dat die een gedwongen samenvoeging met Groningen
en Ten Boer rechtvaardigt.

De regering geeft aan dat de nieuwe gemeente € 0,6 mln. minder gaat
ontvangen in de algemene uitkering uit het gemeentefonds dan nu het
geval is bij de som van de algemene uitkeringen. Zij verwacht dat deze
structurele verlaging opgevangen wordt door de te verwachten vermindering
van de bestuurskosten en andere efficiencyvoordelen van de
nieuwe organisatie. Waarop is deze verwachting gebaseerd? Wat als deze
verwachtingen uitblijven? Herindelingen kosten geld, de uitkering op
grond van de maatstaf herindeling zal hiervoor nodig zijn. Wat als blijkt
dat er straks toch een tekort op de begroting ontstaat als gevolg van de
herindeling?

De voorzitter van de commissie,
Ziengs
De waarnemend griffier van de commissie,
Hendrickx

Geen reacties

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.