De krant die je leest van A tot Z
Maandag 17 december, 2018

donderdag 22 november 2018

Nieuws:

Dossier: Bodemdaling rond spoortunnel baart bewoners grote zorgen. Schades en ergernis. Lees hier het hele verhaal.

Door: Redactie

Bewoners rond de Walstroweg maken zich zorgen. Hun huizen staan dicht bij de plaats waar door aannemersbedrijf Reimert-Infra een tunnel onder de spoorlijn wordt aangelegd. Die tunnel was zeer gewenst en de noodzaak staat niet ter discussie. Echter, lopen de huizen in de wijk nu averij op? En hoe kunnen mensen hun schade vergoed krijgen? Haren de Krant ging op onderzoek uit.

Tijdens de zomermaanden verwierf de aannemer een vergunning om het grondwaterpeil door bemaling omlaag te brengen. Dat was nodig om onder de spoorbaan door te kunnen graven. Daarna zal het beton worden gestort en kan de fietserstunnel worden afgewerkt. De aannemer was eigenlijk van plan om het grondwater met een geïnjecteerde laag tegen te houden voor het graven. Daar zijn mooie technieken voor, maar de bodem bleek hiervoor ongeschikt. Het alternatief was het verlagen van het grondwaterpeil gedurende ongeveer een half jaar. Dit begon in augustus. Zouden de schades aan wegdek, gasleidingen en woningen het gevolg kunnen zijn van deze werkwijze?

Ervaringen en emoties
Eén van de bewoners van de Walstroweg: “Begin september begonnen de problemen. Ik zag scheuren in mijn binnenmuren ontstaan. Ik heb toen contact met de aannemer opgenomen, maar kreeg te horen, dat dit niets te maken kon hebben met de bouw van de tunnel. Ik heb ook de projectleider aangesproken. Die was in het begin erg aardig, maar later reageerde hij geïrriteerd.” Tegelijk met deze bewoner begonnen meer mensen in de buurt zich zorgen te maken en contact te zoeken met de aannemer (ongeveer tien klachten) en de gemeente.

Fundering
Op straat knoopten bewoners gesprekjes aan met bouwvakkers. En ook met medewerkers van Enexis, die een paar keer moesten opdraven voor kapotte gasleidingen. “De bouwvakkers zijn op straat veel spraakzamer”, zegt Maurice de Boer (Walstroweg) die ook schades heeft aan de muren van zijn huis. “Die zeggen dat het allemaal wel degelijk te maken kan hebben met het verlagen van het grondwaterpeil.” De Boer heeft de fundering onder zijn huis gefotografeerd. Daar is te zien dat de bodem zo ver is gedaald, dat je onder de funderingsbalken door kunt kijken.

Gert Takens (links) en Maurice de Boer, twee van de gedupeerden…

 

Schades
Een bloemlezing na een rondje door de wijk:

*Janinne Kraaima (Wederikweg). Daar kun je zien dat het schuurtje zich langzaam losmaakt van de woning zelf.
*De bestrating langs de gevel van het flatgebouw aan de Walstroweg is in zijn geheel centimeters is gezakt.
*We zien diverse gescheurde muren, waarbij de scheuren precies door het voegwerk lopen. *Bij Ger Takens (Walstroweg) is de bodemdaling te zien aan een regenpijp die in twee stukken uiteen is getrokken en aan de achterdeur, die niet meer kan worden vastgezet, omdat de vastzetbeugel nu vijf centimeter te laag staat.
*Het asfalt van een trottoir aan de Wederikweg, vlakbij de bouwplaats, is gescheurd. Volgens de omwonenden is dit ook het gevolg van dalende bodem.
*De heer J.T. van der Heide (Sterremuurweg) en heeft ook sinds een maand te kampen met verzakkingen van zijn terras en tegelpaden en de de garagevloer is volgens hem ‘ernstig verzakt’. De afvoerput steekt nu boven de vloer uit. Hij woont hier sinds 1973 en heeft dit nog niet eerder meegemaakt.
*Trudy de Lange (Wederikweg) ziet kapotte voegen in haar schuur, soms flinke scheuren. Ze vreest dat zij te maken gaat krijgen met moeizame schadeafhandeling.
*Opvallend is dat bewoners aan de andere kant van het spoor bij navraag geen klachten melden.

Zakelijke context van het probleem
Als we de duidelijk zichtbare bodemdaling (en de schades) rond de bouwplaats nu in een zakelijk perspectief plaatsen, ontstaat het volgende beeld:

*Aannemer Reimert doet zijn klus, maar heeft zich waarschijnlijk laten verleiden om het werk voor een te lage prijs (4,95 miljoen euro) aan te nemen. Van de 22 geïnteresseerde aannemers bleven er slechts twee over die het voor dit geld wilden doen. Dat is veelzeggend.
*Aldert Baas zegt namens opdrachtgever ProRail echter dat het logisch is dat men voor een lage prijs wil inkopen. Het gaat om belastinggeld. De aannemer die inschrijft doet dat willens en wetens en kent ook de risico’s.
*De aannemer baseerde zijn plan van aanpak op grondonderzoek, dat achteraf niet bleek te kloppen. Men had de tunnel droog willen uitgraven door grondwater tegen te houden met een soort isolatielaag, maar dat bleek opeens niet mogelijk. Gevolg: grondwaterpeil moest omlaag worden gebracht door bemaling.
*Uitgerekend het lage grondwaterpeil lijkt nu de bron van problemen te worden. Een grote tegenvaller. Want als de aannemer ook nog eens aansprakelijk wordt gesteld voor schades, verdampt de winst en slaat deze wellicht zelfs om in verlies.
*Doordat het project voor een laag bedrag is aangenomen, is er waarschijnlijk geen ruimte voor grote schadeclaims. De terughoudendheid van de aannemer is dus te begrijpen.
============================================================

Verzakking komt niet onverwacht
Op 13 augustus publiceerden wij op onze website het onderstaande artikel:

Aannemer Reimert begint aan een nieuwe fase in de aanleg van de fietstunnel onder het spoor naast Station Haren. Daarvoor wordt het grondwaterpeil verlaagd. Dat zou gevolgen kunnen hebben voor de bodem in de directe omgeving van de bouwlocatie.Met andere woorden, de bodem zou kunnen dalen. Door deze lokale bodemdaling kunnen huizen beschadigen. Om die reden heeft Reimert opdracht gegeven om in augustus een nulmeting te doen bij panden in de omgeving van het station. Een woordvoerder van Hanselman BV uit Arnhem, die de metingen uitvoert, legt uit: “We plaatsen bouten in de gevels van de woningen en kunnen de exacte hoogte van deze meetpunten ten opzichte van het Nieuw Amsterdams Peil NAP bepalen. Daarvoor zal men medewerkers met hesjes en de bekende rood-witte driepoot op straat zien. Dit wordt een nulmeting. Na afloop van de werkzaamheden zou de aannemer ons opnieuw opdracht kunnen geven om een tweede meting te doen. Als de meetpunten ten opzichte van het NAP zijn gezakt, is die informatie van belang bij eventuele schadeklachten.”
======================================================

Wat zegt het Waterschap?

Waterschap Hunze en Aa’s laat bij monde van districtshydroloog Anton Bartelds weten dat er in de vergunning aan Reimert grenzen zijn gesteld aan de mogelijke bodemdatum: 4,6 cm. Als zou blijken dat deze grens wordt overschreden, moet de aannemer maatregelen treffen in haar bemalings-regime. Het Waterschap heeft naar aanleiding van de klachten een brief gestuurd aan de aannemer. Een passage uit deze brief laat zien dat ook het Waterschap alert is: “Men is bezorgd over de gevolgen van de grondwateronttrekking rondom de aan te leggen spoortunnel. Ter voorkoming van eventuele juridische procedures die omwonenden mogelijk gaan aanspannen wil ik je wijzen op de voorwaarden die in de verleende watervergunning met kenmerk HAS2018_Z10845 onder voorschrift 5.4.3, 6.5.4. en 6.7 zijn opgenomen. Ons advies is deze voorwaarden strikt na te leven. (…)Uit berekeningen is gebleken dat er op deze locatie een zetting kan plaatsvinden van maximaal 4,6 centimeter op plaatsen waar de veenlaag een dikte heeft van 3,0 meter of meer. Aangezien de dikte van de veenlaag ter plaatse sterk varieert dient er een aanvullende grondboring nabij de woningen aan de oostzijde van het spoor plaats te vinden. Met behulp van deze extra grondboring kan de dikte van de veenlaag ter plaatse exact worden bepaald en dient opnieuw de zetting nabij de bebouwing te worden berekend. Naar aanleiding van de resultaten van de extra grondboring en zettingsberekening, kan het nodig zijn om het bemalingsregime aan te passen. (….) Verder is in voorschrift 6.7 van de vergunning opgenomen: Ter controle van de berekende verlagingen en de daarmee samenhangende effectbepaling op de omgeving dient de grondwaterstand waargenomen te worden. Het is van belang dat de grond-waterstand in de omgeving wordt waargenomen voor de start van de bemaling en gedurende de bemaling, zodat de werkelijke verlaging ten opzichte van de natuurlijke situatie kan worden bepaald. Door middel van de monitoring zoals omschreven in het vergunningsonderbouwend bemalingsadvies is het optimalisering van de bemaling mogelijk. Daarnaast kan achteraf worden beoordeeld of de eventuele gemelde schades zijn veroorzaakt door de wijze waarop de aangevraagde werkzaamheden (onttrekkingen en lozingen/retourbemalingen) zijn uitgevoerd. Hiervoor is voorschrift 5.2.6 opgenomen in deze vergunning.”

Wie van de drie?
Bij dit project spelen de Gemeente Haren, ProRail en Reimert hun eigen rol. Dat betekent dat één van deze drie aansprakelijk gesteld zou moeten worden voor de schade aan de woningen. Maar wie van de drie? Enkele omwonenden overleggen nu met elkaar of zij als groep de gemeente aansprakelijk moeten stellen. Ger Takens wacht het allemaal niet af en heeft al een brief aan de gemeente gestuurd, waarin hij een schade van 500,- claimt voor het herstellen van de verzakkingen in zijn tuin.

Wie is aansprakelijk? De hamvraag die doet denken aan het aardbevingsdossier. Het zou droevig zijn voor de gedupeerden, als zij verzeild raken in een ‘kastje naar de muur’-verhaal. De eerste vraag is: wie is feitelijk de opdrachtgever voor dit project? Dat is ProRail, die het project heeft gegund aan Reimert-Infra uit Almere. De gemeente Haren is op de achtergrond wel de initiatiefnemer en regisseur, maar mag wettelijk geen opdrachten voor klussen rond het spoor verstrekken. Dat is namelijk voorbehouden aan ProRail. De aannemer neemt de klus aan met lusten en lasten en is volgens de gemeente Haren ook aansprakelijk voor eventuele aangetoonde gevolgschade.

Wat is de oorzaak van de schade?
Nu we weten, dat feitelijk de aannemer aansprakelijk is voor eventuele schade, moeten we nagaan of de schade wel het gevolg van de verlaging van het grondwaterpeil is. Als dat niet bewezen wordt, hoeft de aannemer de schade natuurlijk niet te vergoeden. Welnu: zowel ProRail als aannemer Reimert zijn ervan overtuigd, dat de schades niet het gevolg zijn van de werkzaamheden (en bemaling).

De aannemer: Reimert heeft op 8 november een brief gestuurd aan de wijkbewoners, waarin zij iedere aansprakelijkheid van de hand wijst. Men zegt dat doorlopend bodemonderzoek plaatsvindt om te kunnen ingrijpen als men schade veroorzaakt. Dit eigen onderzoek met peilbuizen, zo zegt men, laat zien dat de bodemdaling het gevolg is van de langdurige droogte tijdens de zomer. Men zegt: “Uit de analyse (….) is geconstateerd dat vanuit het project de natuurlijk laagste grondwaterstand nagenoeg niet is beïnvloed, waaruit geconcludeerd wordt dat de verzakkingen niet voortkomen uit ons project.” Men zegt dat gebouwen op veengrond in het hele land last hebben van verzakking door de droogte. Het betreft hier geen extern onafhankelijk onderzoek.

Zakt de veengrond altijd al?
Verzakking van de bodem door oxidatie van veengronden is een proces dat in Nederland en elders al eeuwen aan de gang is. Door oxidatie van veengronden boven de grondwaterspiegel daalde de bodem. Deze bodemdaling is in de twintigste eeuw doorgegaan. Om het dalen van de bodem tot een minimum te beperken wordt de waterstand in veel veengebieden zo hoog mogelijk gehouden. Reimert verwijst in feite naar dit proces, nog eens versterkt door de droge zomer. Echter, waarom zijn er dan elders in Haren (ook veengrond) geen schademeldingen?

ProRail: Opdrachtgever ProRail houdt de vinger aan de pols en zegt dat er damwanden zijn geslagen en dat is gekozen voor een werkwijze (retourbemaling, waardoor het weg gepompte water op korte afstand weer wordt gestort) die in hun ogen geen schadelijke verzakkingen tot gevolg kan hebben.

Conclusie: Gebakken peren?
De gemeente zegt geen enkele rol te spelen in schadeafhandeling. ProRail zegt de opdracht te hebben uitbesteed aan Reimert. De aannemer is aansprakelijk, maar wijst die aansprakelijkheid nu van de hand. De laatste hoop voor huiseigenaren is hun schadeverzekering. Maar dat spoor loopt waarschijnlijk dood, omdat de verzekeraars in de meeste polissen de schades door ‘verzakking van de bodem en natuurgeweld’ niet dekken. Conclusie: de woningeigenaren zitten met de gebakken peren en moeten hun schade zelf betalen. Een rechtszaak starten is voor veel mensen een (financiële) brug te ver.

Wat te doen bij vermeende schade?
Stuur uw verhaal naar ProRail: www.prorail.nl/omwonenden/contact en stel daarin de aannemer aansprakelijk voor uw schade. Geef daarbij uw argumenten. Vraag naar het onderzoek waarmee Reimert bewijst dat de schades niets te maken hebben met de bouw.

Geen reacties

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.