De krant die je leest van A tot Z
Maandag 18 december, 2017

vrijdag 14 november 2014

Nieuws:

Opiniestuk over gemeentelijke herindeling door C. Vlek: Gemeente zit tussen twee vuren

Door: Redactie

Het gaat erom spannen. Haren staat aan de vooravond van beslissingen over haar eigen bestaan. De heer C. A.J. Vlek uit Onnen duidt de stand van zaken in het besluitproces. Hij legt de vinger op de dilemma’s.

Haren bord

Bestuurlijke Toekomst Haren: gemeenteraad op weg naar historische beslissing

 Door C.A.J. Vlek, emeritus-hoogleraar omgevingspsychologie en besliskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij woont in Onnen.

Begin 2013 adviseerde de Provincie de gemeente Haren (18.500 inwoners) om te fuseren met Groningen (200.000) en Ten Boer (7.500). Dat zou een krachtiger, efficiënter en goedkoper bestuur opleveren. B&W vonden dit ook en deden hun best de Provincie vóór 1 december 2013 van dienst te zijn. Na veel geharrewar werd op 26 november om 01.30 uur een voorlopig fusiebesluit genomen.

Kort daarna besloot de gemeenteraad tot een burgerraadpleging tegelijk met de raadsverkiezingen van 19 maart 2014. De winst ging naar de pleitbezorgers van een zorgvuldiger besluitvorming over de Bestuurlijke Toekomst van Haren (BTH). Bijna drie kwart van de kiezers stemde tegen het genomen principebesluit.

Op 24 april ging de nieuwe gemeenteraad akkoord met een degelijk plan voor hernieuwde  besluitvorming. Er zou een ‘denktank’ komen met vertegenwoordigers van Harense ondernemers, ouderenbonden, burgercomité, dorpsverenigingen en andere organisaties. Dit gezelschap zou actief meedenken over verder onderzoek en burgerparticipatie, alles vóór 1 november 2014. Dan kon de raad uiterlijk 1 december een knoop doorhakken.

Teleurstellende gang van zaken

Helaas zijn de informatievoorziening en de besluitvorming ernstig vertraagd. Een maatschappelijke denktank is er niet gekomen. In juni werd stilletjes gekozen voor Large Scale Intervention (LSI), overhaast voorbereid door een ‘ontwerpteam’. Op 7 oktober en 4 november voerden circa 150 burgers in groepen van 7 à 8 personen opeenvolgend ‘tafelwerk’ uit, waarover vervolgens plenair werd gerapporteerd. Qua vorm is dit een aardige aanpak waardoor ingewikkelde kwesties behapbaar worden en men per tafel behoorlijk kan overleggen. Helaas kunnen via LSI slechts weinig burgers actief meedenken; met 150 deelnemers heb je al gauw 20 tafels bezet.

Maar het draait natuurlijk om de inhoud van het tafelwerk. Hier volgde een tweede teleurstelling. Op weg naar het Postillion Hotel wisten de vele belangstellenden nauwelijks wat er van hen werd verwacht. Die criteria voor ‘toekomstbestendigheid’ waren toch al bekend? Waar bleef de noodzakelijke informatie over de voordelen, kansen en risico’s van zelfstandig blijven, samenwerken of fuseren met anderen? Hoeveel zin heeft zo’n burgerraadpleging zonder goede informatie vooraf?

Pas op 4 november werd een voorlopige presentatie gegeven door Bureau Berenschot (www.haren.nl/bestuurlijke-toekomst-haren). Vóór 24 november komt er een serieus onderzoeksrapport. Tegen die tijd krijgen alle inwoners een informatiefolder thuisgestuurd. Daarin is (hopelijk) ook de nieuwste informatie verwerkt. Beter laat dan nooit, ook voor een kritische gedachtenwisseling tussen volksvertegenwoordigers en hun achterban.

Gemeentebestuur tussen twee vuren

Haren lijkt ingeklemd tussen de beperkingen van de eigen besluitvorming en het begrijpelijke ongeduld van Gedeputeerde Staten. Wethouder Verbeek gaf vorige week toe dat gedetailleerde informatie over bestuurlijke toekomstscenario’s onvoldoende beschikbaar is (‘dat vergt een glazen bol en glazen bollen zijn duur’). Daarmee wordt de vinger gelegd op een ernstig probleem. Voor zover essentiële informatie ontbreekt (vooral over fusiescenario’s) kan geen weldoordacht oordeel worden geveld: niet door participerende burgers, niet door de gemeenteraad, niet door B&W zelf en – zo lijkt het – óók niet door Gedeputeerde Staten van Groningen.

Dit laatste is misschien troostvol: hoe kan de Provincie nog volhouden dat een ingrijpende herindeling van de bestaande 23 naar 6 nieuwe gemeenten inderdaad leidt tot meer bestuurskracht, flinke kostenbesparingen, grotere efficiëntie en die gewenste, vriendelijker bestuurscultuur van ‘grenzeloos gunnen’? Verschillende onderzoeken steunen het vermoeden dat het hier vooral gaat om bestuurlijke geloofsartikelen die in de praktijk niet of nauwelijks worden waargemaakt.

Hoe weldoordacht wordt het raadsbesluit?

De bestuurlijke toekomst van het 203-jarige Haren moet afhangen van praktische gegevens, omstandigheden en verwachtingen. Zoals één raadsfractie het formuleert: “Is er een probleem; zo ja: hoe ziet [dat] er uit; en wat kunnen de verschillende opties bijdragen aan het oplossen van dit probleem?” De reële keuzemogelijkheden zijn: (1) zelfstandig blijven, (2) samenwerking en fusie-op-termijn met Tynaarlo, (3) annexatie van Haren en Ten Boer door Groningen-stad.

Hopelijk besluit onze volksvertegenwoordiging niet weer op een zinderende, doodvermoeiende avond tussen 20.00 en 02.00 uur ‘s nachts. Zo’n historische beslissing lijkt een dagtaak die misschien beter buitenshuis en niet in de raadszaal kan worden uitgevoerd. Wanneer dit karwei in opeenvolgende ronden met welgekozen overlegpauzes wordt georganiseerd bestaat er een goede kans dat niet alleen de Harense bevolking (draagvlak!) maar ook het provinciebestuur (kwaliteit van lokaal bestuur!) onder de indruk raken. En voor zover iederéén worstelt met grote onzekerheden kan het voorzorgsbeginsel een uitweg bieden: ‘Bij twijfel niet doen.’

Mocht desondanks de Provincie van bovenaf willen doorzetten, dan kan dit wettelijk hooguit gebeuren via een ‘open overleg’ van maximaal zes maanden, waarbij Haren nog van alles kan inbrengen. Daarna zouden Gedeputeerde Staten binnen drie maanden moeten besluiten wat zij voor Haren het beste vinden. Uiteindelijk is het niet de Provincie zelf maar de Tweede Kamer die over Groningse herindelingsplannen beslist.

Onnen, nov. 2014                                                                                                                                  C.A.J. Vlek

 

 

5 reacties

Harm Jan Verweij zegt:

“En voor zover iederéén worstelt met grote onzekerheden kan het voorzorgsbeginsel een uitweg bieden: ‘Bij twijfel niet doen.’”

Dit lijkt me hier niet aan de orde, immers, bij elke toekomstoptie is twijfel mogelijk, ook bij zelfstandig blijven en er zal toch echt gekozen moeten worden. Volgens mij had de bevolking van Haren tijdens de burgerraadpleging al de mogelijkheid weggestemd om zich over te laten nemen door de stad en was de optie voor een fusie met Hoogezand al in een eerder stadium afgeserveerd. Toen bleven er nog twee mogelijkheden open: een fusie met Tynaarlo of zelfstandig blijven.

Ik snap dan ook niet waarom momenteel zo ontzettend ingewikkeld gedaan wordt: een analyse van Beerenschot, een BTH-wijzer, large scale interventions en open space dagen terwijl het einde van het verhaal is dat niemand in de toekomst kan kijken.

Er moet gewoon een besluit genomen worden over de bestuurlijke toekomst van Haren en dat besluit zal niet genomen worden door de gemeenteraad van Haren en ook niet door de provincie Groningen maar door het nationale parlement. De gemeente Haren kan hooguit zijn voorkeur uitspreken en volgens mij is die de volgende: de gemeente haren wil het liefst zelfstandig blijven. Wordt dit niet geaccepteerd dan wil het in ieder geval niet overgenomen worden door de stad en heeft een fusie met de Drentse buurgemeente Tynaarlo de voorkeur.

Naar mijn inschatting is het niet verstandig voor de gemeente Haren om in te zetten op een zelfstandig voortbestaan. Nog afgezien van de vraag of dit zal lukken: de gemeente zal dan altijd onnodig kwetsbaar blijven voor inlijving door de stad, is het niet nu dan wel op enig moment in de toekomst. Volgens mij kan Haren alleen maar zo goed mogelijk zichzelf bewaren en bestuurlijk vooruit kijken als onderdeel van de fusiegemeente Tynaarlo-Haren maar op dit moment zijn er helemaal geen ontwikkelingen in die richting gaande. In Haren is men alleen maar bezig met georganiseerd navelstaren. Die impasse zou Haren uiteindelijk fataal kunnen worden.

14 november 2014 om 21:18
De oude man zegt:

En zo is het heer Vlek!
Ook de provincie heeft geen glazen bol en heeft geen flauw benul of herindeling het probleem, als er al een probleem is, zal oplossen. Waarom dan die ingrijpende keuze maken? Waarom al die kosten en al die onrust? Omdat de heer Plasterk een droom heeft? De droom van de superprovincie is al uiteen gespat, de meeste provincies zijn niet bezig met herindeling. De meeste gemeenten ook niet. Plasterk heeft zijn hoop op het brave rode Groningen gevestigd. Dus herindelen om het herindelen, verder niet. Alsof de gemeenten niets beters te doen hebben! Schande! Het zijn immers onze belastingcenten waarmee ze deze plannen willen uitvoeren. Mijn hoop is gevestigd op de nieuwe gemeenteraad! Die verkwanselt Haren echt niet voor een appel en een ei omdat de pvda in Den Haag dat zo graag wil, onze vertegenwoordigers zullen wel wijzer zijn. Ze hebben beloofd naar ons te luisteren op 19 maart bij het referendum! Als ze dat niet doen, hebben ze gelogen…

14 november 2014 om 22:36
InwonerVanHaren zegt:

Ze willen de burgers net zolang vermoeien dat ze instemmen met Groningen. Tot die tijd, kletsen, vergaderen, overleggen, terugkoppelen, rapportje hier, bespreking daar, kopje thee, etc.

15 november 2014 om 00:32
P.C.J.Noorman zegt:

@ de heer Vlek. Een helder stuk heeft u geschreven.
Ben het met u eens dat als Haren bij Groningen komt we kunnen spreken van annexatie.
Achter draagvlak zet u een terecht een uitroepteken !

@ de heer Verweij
Zelfstandigheid inderdaad te kwetsbaar met oog op alsnog inlijving door de stad.
Er zijn het afgelopen half jaar geen ontwikkelingen geweest richting samenwerking / fusie met Tynaarlo.
Dit is zeer opmerkelijk zeker gezien het feit dat D ’66 , in verkiezingstijd voor de Gemeenteraadsverkiezing van 2014, het volgende heeft besloten :

“ Op grond van inhoudelijke argumenten ( te lezen op onze website) heeft onze ledenvergadering met unanieme stemmen besloten dat wij ons gaan inzetten voor herindeling met Tynaarlo ”

Ben zeer benieuwd hoe het draagvlak, voor een mogelijke herindeling of niet, zich gaat vertalen op (vermoedelijk) 12 januari 2015.

17 november 2014 om 10:01
Harm Jan Verweij zegt:

@ P.C.J.Noorman

Het gaat mij erom dat het College momenteel niet bezig is de belangen van de gemeente Haren te behartigen. Er dreigt annexatie door de stad en het nationale parlement gaat erover en het College weet op dit moment niets anders te bedenken dan het oefenen van nieuwe democratische danspasjes met een onevenwichtig samengesteld publiek van goeddeels bejaarde Harenaars over de vraag wat de gemeente Haren wellicht gaat willen.

Dit is geen strategie waar de Eerste en Tweede Kamer van onder de indruk zullen zijn. Daar heeft men dagelijks te maken met belangengroepen die “ergens” tegen zijn. We hebben in ons land veel gemeentelijke herindelingen gehad, vaak ook in de vorm van annexatie van kleine gemeenten door grote steden en dan hoort het er zo’n beetje bij dat de kleine gemeente dat liever niet wil. Hoe moet het parlement de positie van Haren begrijpen als de boodschap straks is dat Haren zelfstandig wil blijven? Dit zal echt geen indruk maken.

Daarnaast heeft de stad een heel sterke zaak om Haren te willen annexeren. Het moet straks de failliete boel van Ten Boer overnemen en dat gaat de stad geld kosten terwijl de financiële positie al niet sterk is. Dan ligt het voor de hand dat de stad compensatie eist, bijvoorbeeld door naast een verliesgewest ook een wingewest binnen te slepen. Haren als slachtoffer ligt dan voor de hand: er valt veel geld te verdienen met grootschalige woningbouwprojecten en de onroerende zaakbelasting zal ook veel opbrengen met de grote aantallen huizen die Haren heeft in het bovenste segment van de woningmarkt. Daarnaast heeft elke levende stad de ruimte nodig om zich te kunnen blijven ontwikkelen, het zal niet moeilijk zijn voor de provincie Groningen om de inlijving van Haren te presenteren als een zaak van groot regionaal belang, wellicht zelfs als een zaak van van nationaal belang. En wat zal Haren daar tegenover stellen? Hooguit dat men er anderhalf jaar over gedaan heeft om überhaupt tot een besluit te komen over wat men eigenlijk wil: zwakker kan je jezelf niet presenteren.

Men had allang over moeten gaan tot het maken van een positieve keuze voor Tynaarlo en er had al lang sprake moeten zijn van verregaande samenwerking met Tynaarlo, bijvoorbeeld op het gebied van de brandweerzorg maar in plaats daarvan zit men in Haren te bakkeleien over de vraag waar de nieuwe gemeentelijke brandweerkazerne moet komen. Ook de ijsbaankwestie is een gemiste kans, ook deze had aanleiding kunnen zijn voor intergemeentelijke samenwerking en dit geldt inmiddels voor veel meer zaken.

En waar is het wetenschappelijke onderzoeksrapport dat er is gekomen op initiatief van de gemeente Haren? Het rapport dat duidelijk moet maken hoe slecht de verwachtingen uitkomen waarmee in zijn algemeenheid gemeentelijke herindelingen worden gerechtvaardigd en waarin duidelijk te lezen valt wat de alternatieven zijn voor de stad Groningen voor annexatie van Haren. En bovenal: waar is de Haagse lobby die Haren voert om haar belang te verdedigen en welke budgetten zijn hiervoor gereserveerd? Dit is essentieel voor eventueel succes maar dan moet die lobby wel heel goed gevoerd worden. Het College houdt zich met dit soort zaken helemaal niet bezig. In plaats daarvan bestaat het laatste wapenfeit uit het bij de provincie bedingen van uitstel tot in januari om eens rustig intern te debatteren over wat men eigenlijk wil in Haren en met Haren.

Het wordt tijd dat het College wakker wordt, en wel heel snel graag.

17 november 2014 om 20:44

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.