Zeg het

De doodstijding van iemand die je kent brengt opmerkelijke reacties teweeg. “Is hij gisteren overleden? Maar ik heb hem eergisteren nog gesproken!” Zo dom, alsof de overledene je heeft gefopt met zijn plotselinge dood. Doodsberichten maken ons ook onhandig in het contact met de nabestaanden. Na de condoleance stellen we automatisch vragen. “Hoe oud is ze geworden? Was ze ziek? Zagen jullie het aankomen?” En dan zijn er de advertenties, waarin diepe teksten en ontboezemingen onder de ogen van honderdduizenden lezers worden gericht aan de enige persoon ter wereld die deze ochtend de krant niet zal lezen: de overledene zelf. Ik ben ervan overtuigd dat de dood een deur is, die achter je in het slot valt. Het grote niets. Juist daarom vind ik dat je niet moet wachten met je mooie woorden totdat die deur is gesloten. Dan is het te laat. Waarom zou je oma niet vertellen waarom zij zo’n belangrijke rol heeft gespeeld in je jeugdjaren terwijl ze tegenover je zit? Waarom wachten met tegen je vriend zeggen dat hij de beste kameraad is die je ooit hebt gehad? En waarom pas tegen de kist met bloemen, waarin je je zusje weet, zeggen dat je haar als je grote voorbeeld ziet in jouw leven? Het is vreemd dat we die diepste gevoelens van waardering, liefde of respect pas durven uitspreken als de persoon om wie het gaat ze niet meer kan horen. Het zit kennelijk in onze uitvaartcultuur. Maar kun je dat patroon dan niet doorbreken? Het antwoord werd mij als het ware aangereikt door twee verhalen die ik de afgelopen weken hoorde. Het eerste was over een jongen, die van zijn ongeneeslijk zieke vader had vernomen dat die op een bepaalde dag in februari een einde aan het leven zou maken. Nog twee weken te gaan! Het andere verhaal ging over een meisje, dat heeft besloten haar terminaal zieke vader op een middag haar toespraak te komen voorlezen, die zij schreef voor zijn begrafenis. Zo geschiedde en het werd een uitwisseling van diepe gevoelens, die misschien bepalend zou worden voor de laatste dagen of weken van die vader. Nog net op tijd weet hij alles, voordat de deur in het slot valt. Beide verhalen zijn niet verzonnen, maar echt waar. En nu maar hopen dat de jongeman, die weet op welke datum in februari zijn vader zal sterven, op tijd zal zijn. Hein Bloemink januari 2009