Speciale krant over oud-Haren op komst

Tussen donderdag 23 en dinsdag 29 juni wordt de speciale krant over Oud-Haren verspreid. Het is een speciale uitgave van Haren de Krant. Naast actuele redactie staan er acht pagina’s in met foto’s en anekdotes van oud-Haren (of omliggende dorpen). De redactie deelt op deze manier de collectie foto’s van vroeger met haar lezers.

Om alvast in de stemming te komen treft u hieronder  een voorproefje aan:

1. Bloemlezing uit de ‘huisregels’ van de gemeente Haren in 1874.

2. Enkele foto’s met een hoog ‘o ja’- gehalte.

De speciale uitgave zal rond 30 juni ook online te lezen zijn in onze rubriek ‘Papieren Krant Online’.

Huishoudelijk reglement van de gemeente Haren in 1864

Via de historische vereniging Old Go ontvingen wij een lezenswaardige uitsnede uit de gemeentelijke verordeningen der gemeente Haren in het jaar 1864. Hieronder een bloemlezing, die de sfeer schetst van Haren in de 19^e eeuw.

Thema: “Van de nabuurschappen en nabuurpligten”

Hieruit blijkt dat burgers verplicht waren zich te verenigingen in nabuurschappen, met bijbehorende taken.

Art. 32.  Iedere wijk of afdeeling derzelve in de gemeente Haren is een op zich zelf staand nabuurschap.

Art. 33.  De wijkmeester van iedere wijk of afdeeling is, als buurtmeester, belast met het doen ten uitvoer brengen der nabuurpligten, invoege die bij dit reglement zijn voorgeschreven , en draagt zorg, dat die pligten geregeld en bij toerbeurten worden waargenomen, zodat eenieder op zijne beurt dienst verrigt.

Art. 34.  Onder nabuurpligten worden in het algemeen verstaan, het verleenen van persoonlijke hulp en bijstand door ingezetenen onderling, bij sterfgevallen, in nood en dergelijkeomstandigheden.

Art. 35.  Ieder ingezeten dezer gemeente vanaf de ouderdom van 20 tot 65 jaren is verpligt, nabuurpligten te vervullen. Wanneer iemand echter zoodanigen dienst zelf niet verkiest te verrigten, zal hij een ander geschikt persoon, naar genoegen van de buurtmeester, voor zich in de plaats kunnen stellen.

Art. 38.  Wanneer iemand in de nabuurschap is overleden, zijn de twee eerste naburen verpligt, om de andere naburen, welke nabuurpligten te verrigten hebben, daarvan tijdig kennis te geven. – Zij zijn tevens verpligt, om in de nabuurschap, ieder aan zijne zijde der wijk, aanzegging van het overlijden te doen, en de naburen uit te noodigen, om het lijk op den dag van begrafenis, grafwaarts te volgen. Bij die gelegenheid zullen zij diegenen der naburen, die het lijk naar het graf moeten dragen, kennis geven van den tijd waarop deze zich in het sterfhuis zullen moeten bevinden.

Art. 40.           Bij het afleggen en kisten van een’ oude doode  (waarvoor gehouden worden personen boven de 14 jaren oud) zullen de zes naaste buren, hetzij mannen of vrouwen, naar gelang van omstandigheden, tegenwoordig moeten zijn.

(Onder de foto’s leest u nog meer ‘regels’ uit 1874…..)

Thema: Op het houden van nachtwachten

De gemeentepolitie bestond nog niet. Burgerwachten in de oudste vorm bestonden al wél in Haren. Lees maar…

Art. 51.  Ieder mannelijk ingezeten der gemeente, in het bezit zijner burgerlijke regten zijnde en niet  beneden de twintig jaren oud, is lid der nachtwachts, voor zooverre hij op de rooster in art.  56 vermeld, voorkomt.

Art. 52.  In elk dorp of gehucht zullen des nachts op tijden door Burgemeester en Wethouders te bepalen twee dezer mannelijke ingezetenen wacht houden, behoudens het bepaalde in art. 56. Als dorpen en gehuchten waar afzonderlijk nachtwachten of ronden zullen worden gedaan,  worden beschouwd. Het dorp Haren. Het dorp Noordlaren. Het gehucht Essen. Het gehucht Onnen. Het gehucht Glimmen Het gehucht Harenermolen, bestaande uit de woningen gelegen tusschen die van J. Bolhuis Everts en van Oeckelen ten zuiden, en A. Nijdam sectie K no 1240 ten noorden, genoemde woningen er onder begrepen. Het gehucht Hoornschedijk. Het gehucht Helpman.

Art. 59. Plaatsvervanging is toegestaan, tegen betaling van vijftig cent, voor elke wacht, mits te  voldoen voor 12 uur op den dag voor de wacht, aan den hoofdman.

Art. 62.  Ingeval de nachtwachts, iemand mogten betrappen, die bezig is zich het eigendom van een   ander toe te eigenen of zulks reeds heeft gedaan, zullen zij hem, voor den Burgemeester of  die hem vervangt, brengen, met al hetgeen zij bij hem hebben bevonden.

Art. 65.  De nachtwachten zijn bij het ontstaan van brand verpligt, het heele dorp of gehucht dóór,  brand! te roepen, met bijvoeging van de plaats; – zij zullen door een expres, daarvan de  Burgemeester; den brandmeester, alsmede den opperbrandmeester, onmiddellijk kennis  geven.

Art. 67. De nachtwachts die een op de daad betrapte dief aanhouden, met dat gevolg, dat hij  wegens die misdaad wordt gevonnisd, zullen gezamenlijk, des verkiezende, uit de  gemeentekas een premie genieten, naar evenredigheid van de belangrijkheid van de  arrestatie en den diefstal, welke echter de somma van twintig gulden niet zal te boven  gaan.

Thema: Den lantaarnaansteker te Helpman

Straatverlichting was een arbeidsintensieve zaak. Ze brandden op petroleum en moesten stuk voor stuk worden aangestoken. In Helpman (onderdeel van Haren) waren zes straatlantaarns. De aansteker kreeg als bonus zelf een gratis lampje thuis.

Art. 1.    De 6 lantaarns moeten iederen dag worden nagezien en twee maal per week   schoongemaakt worden. De lampen worden er iederen dag uitgenomen tehuis flink  schoongemaakt en des middags tusschen twaalf en één uur in de school met petroleum  gevuld.

Art. 3.    De aansteker is verplicht iederen avond zich voor en na te gaan overtuigen of alle lichten  goed branden, brandt een lantaarn slecht of is geheel uitgegaan zo zal hij zulks direkt  moeten herstellen.

Art. 7.    Voor het eerst wordt vanaf den 1 sten December 1877- 30 November 1878 J. de Groot  wonende te Helpman als lantaarnaansteker aangesteld op een salaris van f 40,- per jaar  benevens vrije petroleumbrand in eene lamp bij zich te huis terwijl hij bovendien zal  genieten f 10,- voor het aansteken en schoonhouden van de lantaarns op het hek van de  villa van de heer J.E. Scholten gedurende de maanden juni en november 1877.