Sluitende begroting Haren op hoofdlijnen goedgekeurd (met reacties en updates)

Gisteravond heeft de gemeenteraad ondanks wijzigingsvoorstellen (die niet werden aangenomen) toch goedkeuring gehecht aan de begroting van de gemeente Haren voor het jaar 2013. De vergadering was een spel van argumenten en tegenargumenten. Van instemming en teleurstelling. Lees onderaan dit bericht reacties.

De vergadering woog voor- en nadelen tegen elkaar af van keuzes die het college had gemaakt. Ingrijpende wijzigingen op het werkstuk van wethouder Theo Sieling bleven uit. Toch was er één opvallende bezuiniging die van de baan is en dat is de sluiting van de Dickensroom in de bibliotheek. Die maatregel gaat niet door, de Dickensroom blijft open.

De woordvoerders van de fracties hielden tijdens de vegadering betogen, waarvan hieronder het verhaal van Ton Sprenger (PvdA).

Betoog Ton Sprenger:

Vertrouwen: samen maken we het mogelijk!

Door de financiële crisis moeten wij als raad een stevig pakket aan bezuinigingsmaatregelen doorvoeren. In 2013 moeten er ingrijpende maatregelen genomen worden om de begroting sluitend te krijgen. Als PvdA willen wij de lasten eerlijk delen en kansen creëren voor Haren.

Als we aan inwoners vragen wat zij belangrijk vinden om prettig in Haren te wonen, dan is een rustige, veilige en schone woonomgeving een belangrijk punt. Daarnaast wordt genoemd: de aanwezigheid van voorzieningen: scholen voor het basis- en voortgezet onderwijs, sportvoorzieningen, sociaal-culturele activiteiten met een bruisende bibliotheek en een Centrum voor Kunst en Cultuur, specifieke voorzieningen voor kinderen en ouderen, een goede dienstverlening door de gemeente en een gevarieerd en goed bereikbaar winkelbestand.

We hebben dan ook in Haren een vitale en veerkrachtige samenleving die zich kenmerkt door een groot scala aan verenigingen, maatschappelijke groeperingen, sportclubs, welzijns- en culturele organisaties. Onze inwoners zetten zich op verschillende terreinen in voor de Harense gemeenschap.

In de begroting 2013 wordt door het College duidelijk gekozen om zoveel mogelijk al die verenigingen en organisaties, waar ook vele vrijwilligers bij betrokken zijn, in stand te houden. Met deze opvatting en lijn van het College kunnen wij als fractie PvdA instemmen.

Uitvoeren: een sluitende begroting!

De PvdA staat voor een sluitende (meerjaren)begroting.
Kritisch kijken naar wat er binnen de gemeentelijke bedrijfsvoering aan besparingen mogelijk is. Scherp aan de wind begroten. Risico’s op grote projecten minimaliseren. Vergroten van de algemene reserve. Met deze maatregelen voeren we een financieel gezond beleid, ook voor de toekomst!

Dit betekent echter ook dat er keuzen gemaakt moeten worden in de financiering van voorzieningen en activiteiten in onze gemeente. Voorgestelde keuzen in de begroting die voor ons als PvdA pijnlijk zijn. We noemen in het bijzonder: Haren-Kirambo, het stopzetten van gemeentelijke financiering op het peuterspeelzaalwerk, minder middelen beschikbaar voor speelplaatsen, afschaffen schoollogopedie, bezuinigingen op het Centrum voor Kunst en Cultuur/’t Clockhuys/Bibliotheek.

Wij willen graag van het College een nadere uitleg over het stopzetten van het project Haren-Kirambo en het voorgestelde alternatief.

In de begroting 2013 staat bij het onderdeel Bibliotheekwerk nog een oude tekst. Er wordt een bedrag van € 85.000, = aan ombuigingen ingeboekt als de verhuisshuffle doorgaat. Deze gaat toch niet meer door? Daarnaast heeft de gemeenteraad bij de behandeling van de voorjaarsnota een motie aangenomen om de maatvoering van de bezuinigingen vanaf de jaren 2015 en 2016 te heroverwegen. Hoe werkt het college deze motie uit in de besprekingen met de bibliotheek over het meerjarencontract?

Rondom het stopzetten van bezuinigingen op het peuterspeelzaalwerk en schoollogopedie zien we dat er voorzieningen (zoals bv. de kinderopvang)  zijn, die in ieder geval een deel van het werk op kunnen vangen. We vinden het een verschraling van het aanbod, maar zijn ook realistisch genoeg om in tijden van bezuinigingen dan te kijken naar de best mogelijke oplossing. Nadrukkelijk willen wij als fractie PvdA dat het college middelen als het participatiefonds aanwendt mocht blijken dat hierop knelpunten ontstaan. Graag uw reactie.

Wij kiezen bewust bij moeilijke keuzes voor het algemeen belang en doelgroepenbeleid.
We vertrouwen op de eigen initiatieven en verantwoordelijkheid van onze inwoners.
Echter: Als PvdA wij staan voor de mensen die het zonder een extra zetje in de rug niet op eigen kracht redden.

In het nieuwe Regeerakkoord wordt gemeenten een grote rol toebedeeld in de aanpak van maatschappelijke problemen. Vooral in het sociale domein worden omvangrijke taken toevertrouwd aan de gemeenten. Tegelijkertijd wordt de financiële armslag van gemeenten sterk beperkt door onevenredige oude en nieuwe bezuinigingsmaatregelen. Graag willen we van het college een doorkijk hebben op de gevolgen van de decentralisaties en de financiële slagkracht van gemeenten door o.a. afschaffing van het BTW-compensatiefonds en het verplichte schatkistbankieren (wet HOF).

Uitvoeren: Investeren in de toekomst!

Haren is een vitale en veerkrachtige gemeente. Om dat te houden, blijven investeringen nodig.
We hebben gezien dat grote projecten goed aangestuurd moeten worden, zowel op bestuurlijk, financieel als organisatorisch gebied. Het college heeft de aanbevelingen van de raads- enquête overgenomen en we worden nu als raad halfjaarlijks geïnformeerd over de stand van zaken, opdat bijsturen mogelijk is.

In de begroting staan voorstellen, die het woon- en leefklimaat een sterke en positieve impuls geven en die onze volledige instemming hebben:

• Met zorginstelling ZINN, ondernemers en Woonborg is er in Oosterhaar zeer recent een wonen-welzijn-zorg project gerealiseerd. Een prima plek voor de bewoners en een opsteker voor de wijkvernieuwing in Oosterhaar;
• Nieuwbouw Zernike-college: een goede investering in het onderwijs in onze gemeente;
• Realisatie van een ondernemersfonds om het centrum van Haren bruisend en nog aantrekkelijker te laten zijn;
• Investeren in inwoners die niet alle kansen hebben: goede scholing en werktrajecten om volwaardig in de maatschappij mee te kunnen doen. Werk blijft de snelste route naar een zelfstandig inkomen en economische zelfstandigheid. Vanuit de PvdA vinden wij dat de overheid hierin ook een taak en verantwoordelijkheid heeft. Daar hebben we een motie over voorbereid, die we hier ook willen noemen.

We gaan aan de slag. Met hart voor onze inwoners. Met moeilijke keuzen, waarin we met elkaar de beste opties moeten gaan zoeken. We pakken kansen, lossen problemen op.
Niet alleen, maar samen. Dan staan we sterk!

 

Fractie van de PvdA,

Ton Sprenger
Anje Toxopeus
Lammie Schuiling

 

Reactie van D66, die tegen de begroting heeft gestemd:

Begroting 2013

Teleurstelling
De fractie van D66 is teleurgesteld over de begroting 2013. Natuurlijk is het mooi dat er een sluitende begroting is gepresenteerd, maar deze begroting is natuurlijk volstrekt geen antwoord op de financieel dramatische situatie waarin Haren verkeert en helemaal niet op de toekomstige ontwikkelingen.
Vanaf 2011 wordt de gemeenteraad voorgehouden dat er zeer binnenkort, bij de begroting, dan wel de voorjaarsnota, echte keuzes te maken zijn door de raad. Niets is minder waar. De begroting 2012 was zo krap sluitend, dat de raad bij elk wijzigingsvoorstel zelf een alternatief moest verzinnen. Maar, zo hield de heer Sieling ons voor: bij de Voorjaarsnota, dan gaat u keuzes krijgen en keuzes maken. Dan bieden wij u die keus. Er werd zelfs een duur bedrijf ingehuurd om te onderzoeken waar in de gemeente keuzes te maken vielen. Bij de Voorjaarsnota echter bleek het rapport wel klaar, maar niet gebruikt. Weer geen euro keuzemogelijkheid. Maar die zouden we in november krijgen bij de begroting. De raad zou het PWC-rapport kunnen inzien en zelf meedenken.
Wel, het is november en de fractie van D66 constateert met teleurstelling, maar ook wel verbazing en verontwaardiging dat wethouder Sieling zich voor de derde keer niet aan zijn afspraken houdt. Het rapport van PWC mag alleen onder strikte geheimhouding worden ingezien, kan het absurder? En nu blijkt dat u zelf dat rapport ook niet of nauwelijks heeft gebruikt. Terwijl er zoveel bruikbare adviezen in staan.
Opnieuw worden geen heldere en noodzakelijke keuzes gemaakt of aan de raad voorgelegd waarmee de reserves en het weerstandsvermogen afdoende op peil worden gebracht. De organisatie wordt nog wat extra uitgeperst, terwijl we weten waar dat toe leidt: almaar meer dure externe inhuur.
Afschrijvingstermijnen worden verlengd, waardoor de kans op tegenvallers in de toekomst enorm vergroot wordt.
Bij voorbaat worden al weer posten doorgeschoven naar de Voorjaarsnota: het onderhoud van het gereedgekomen deelgebied DHE schuift u door: 45.000, we bezuinigen alleen op papier op Haren-Kirambo en deels op de bibliotheek: de bedragen die hier worden omgebogen komen als kostenpost terug in de voorjaarsnota. Evenzo de tegenvallers uit de septembercirculaire, naar schatting een ton. Er wordt tegen beter weten in uitgegaan van een voorspoedige start van de bouw in Haren-Noord, terwijl er nog geeneens een definitief bestemmingsplan is vastgesteld. Je moet wel stokdoof en blind zijn voor de signalen uit de samenleving om te durven geloven dat het mogelijk wordt om in 2013 al kavels uit te geven. Laat staan dat er in 2013 al bouwvergunningen worden aangevraagd waar leges op geïnd kan worden.
Ook de meerjarenbegroting wordt met kunstjes opgepimpt. Bijvoorbeeld de bijdrage voor verkeersveiligheidsmaatregelen zijn vanaf 2014 geschrapt en moeten dus weer worden bijgeplust. Gaat wel om 180.000 euro.
Hoewel vorig jaar toegezegd door wethouder Sieling is er geen enkele nieuwe poging gedaan om de kostendekkendheid van de sportaccommodaties te verhogen. Alweer een afspraak die u niet nakomt.
Dan hebben we het nog niet over de gepeperde rekeningen die ten gevolge van het Project X-feest zullen worden gepresenteerd en niet over de gevolgen van het regeerakkoord. Maar die kon u ook niet weten, toen de begroting werd opgesteld. In elk geval gaat de BTW-compensatie vervallen: zes ton minder te besteden. Ik heb hier een helder overzicht van Deloitte van de gevolgen van het regeerakkoord voor de gemeenten en ik heb dat even opgeteld: minimaal 600.000 euro minder naast de gevolgen van het BTW-compensatiefonds. Maximaal durf ik niet eens op te tellen…
De schulden van de gemeente zijn in 2012 met maar liefst 5,5 miljoen toegenomen. Per inwoner staat de gemeente 4338 euro in het rood, twee keer zoveel als landelijk gemiddeld en ruim zeshonderd euro meer dan bij uw aantreden. De BNG deed eind vorig jaar een onderzoek met dramatische conclusies. Wethouder Sieling beloofde in januari 2012 een Plan van Aanpak tijdens de Voorjaarsnota om de schuldenlast te verminderen, maar dat ontbrak toen en nu ontbreekt het weer.
Het is toch wel te gek voor woorden dat u in antwoord op zorgen van de gemeenteraad twee keer een onderzoek laat doen, door BNG en door PWC, maar dat u daar vervolgens niks mee doet. Voor u is het laten doen van zo’n onderzoek kennelijk voldoende.

Visie en ambitie ontbreken
Voor de derde keer op rij constateren wij dat een heldere visie van het college  opnieuw ontbreekt. Zo is er bijvoorbeeld nog steeds geen nieuwe Cultuurnota als basis voor beleid. Wederom natte vingerwerk, waarmee de gemeente de culturele organisaties in onzekerheid laat. Dat geldt feitelijk voor bijna alle beleidsterreinen: parkeerbeleid, economisch beleid, zorgbeleid, noem maar op. Weer een jaartje overleven lijkt belangrijker dan een structurele aanpak van de financieel zeer zorgelijke situatie van de gemeente. Uw ambitie lijkt: ‘vooral geen keuzes maken’. Pappen en nathouden, maar zelfs dat laatste lukt amper en het trekt een zware wissel op de toekomst.
Hoewel anders gesuggereerd in de raadsvergadering biedt deze begroting het Zernike College nog steeds geen duidelijkheid over de vraag of de nieuwbouw aan de Kerklaan kan doorgaan.
Onze conclusie: dit is zonder enige visie doorschuiven van problemen, vergroten van problemen in plaats van aanpakken. Zo ongeveer het tegenovergestelde van wat uw landelijke collega’s presenteren. Daar zou u een voorbeeld aan moeten nemen. Je kunt ervan vinden wat je wilt, maar die durven wel. Wat D66 betreft is deze begroting beslist geen bijdrage aan herstel van vertrouwen in dit college. Integendeel. Wat zijn uw afspraken waard als u zich er jaar in jaar uit niet aan houdt?

Zorgen
Wij maken ons grote zorgen over de financiele situatie van Haren. Over de enorme schuldenlast en de nul komma nul ambitie om de schuldenlast te verminderen. Over de irreëel optimistische manier waarop wordt aangenomen dat de reserves op peil gebracht gaan worden.
Maar het gaat natuurlijk niet alleen om geld. De fractie van D66 heeft ook grote zorgen over een aantal andere zaken:
1. Burgerparticipatie. Van de heer Berends begrepen wij in de vorige vergadering dat er geen overleg meer zal zijn met de omwonenden over het bestemmingsplan Haren-Noord. Letterlijk zei hij: men kan toch zienswijzen (een mooi woord voor bezwaarschriften) indienen. Als dat de burgerparticipatie is waar dit college voor staat, dan zijn we terug in het jaar nul. Wij vernemen ook de verhalen van mensen die de WMO Adviesraad, een door ons zeer gerespecteerd adviesorgaan, teleurgesteld verlaten. Je kunt alles kwijt bij wethouder Kouwenhoven, hij hoort je geduldig aan, maar doet er niks mee.
2. Over de inzet van het college op gebied van duurzaamheid: er is geen enkele ambitie te bespeuren, hoogstens wat naar binnen gerichte voornemens. Geen aanjaagfunctie.
3. Maar vooral: over de samenleving die wij gaan worden. Een samenleving waarin wij vooralsnog alle gezonden en welgestelden met rust laten en waarin wij gehandicapten en zorgbehoevenden gaan aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Ik geef u voorbeelden. De sportverenigingen, die gebruik maken van gemeentelijke sportaccommodaties, worden in de watten gelegd. De gemeente onderhoudt de accommodaties en maakt ze schoon. Is er een spaarlamp stuk, dan komt de gemeente een nieuwe indraaien. Daar wordt niets aan gedaan. Allemaal gezonde mensen die zelf kunnen kiezen aan sport te doen. Maar bij de besprekingen over welzijn nieuwe stijl lijkt wethouder Kouwenhoven het denkbaar om mensen die een voorziening van de gemeente nodig hebben, te vragen: en wat doet u daarvoor terug? Want als de gemeente geld aan u kwijt is, dan mag er wat terug verwacht worden. Waarom dan niet van sporters waar de gemeente zonder indicatiestelling of kantelingsgesprek grif 400 euro per persoon voor betaalt.
Nog een voorbeeld: welgestelde Harense inwoners worden tegen minder dan benzinevergoeding naar leuke bestemmingen gereden en gefêteerd op consumptiebonnen. Mensen met camera’s van 5000 euro kunnen, onder coördinatie van een door de gemeente gesubsidieerde instelling, in de Hortus beter leren fotograferen. Maar gehandicapten in een rolstoel slaan we met de hoogst mogelijke eigen bijdrage aan. Wij vinden dat de wereld op z’n kop: laat eerst de gezonde mensen hun verantwoordelijkheid nemen en bijdragen aan hun eigen sportvereniging, dat bevordert ook nog de saamhorigheid. Breng de mensen die buiten hun schuld afhankelijk zijn van het vangnet van de gemeente niet in de positie dat zij om gunsten moeten bedelen en zich daar nog schuldig over moeten voelen ook. Zorg er liever voor dat het mindere geld dat we krijgen, vooral ten goede komt aan de mensen waarvoor het is bedoeld en niet aan instanties, aan overhead, aan organisatie, aan bureaucratie…

Het moet anders
D66 vindt dat het anders moet. We leven al vele jaren op de pof en op te grote voet. Die werkelijkheid moeten we eens onder ogen durven zien. We staan er financieel hartstikke beroerd voor en een eerder college, van dezelfde samenstelling als het huidige, heeft ons met een paar flinke molenstenen opgezadeld: door de onzalige knip in de integrale bouwplannen moeten we nu enorm terug verdienen op het Haderaplein en door de samenwerking met projectontwikkelaars in de GEM moeten we honderden huizen bouwen waar niemand op zit te wachten. Tegelijk wil het huidige college geen onomkeerbare dingen, alles moet blijven zoals het was, de generaties na ons redden zich maar. Als wij maar niets hoeven in te leveren. Dat betekent doorleven op te grote voet. Die volgende generaties krijgen een failliete boedel en een dorp waar teveel gebouwd is ten koste van het groen, met een samenleving die de rijke en de gezonde mensen beschermt ten koste van de zwakkeren.
D66 zou willen dat we met elkaar eens onbevangen konden praten over wat voor samenleving we willen zijn en welke waarden van onze mooie dorp we willen behouden. En dat gaat wat kosten, dat is wel zeker, maar dat hoort betaald te worden door de huidige generaties en niet door onze kinderen en kleinkinderen. Als wij nu willen inbinden, keuzes maken, onszelf iets minder verwennen, genoegen nemen met minder, dan kunnen we onze kinderen een in alle opzichten gezondere gemeente nalaten. Wij zijn daartoe van harte bereid en we zullen later op de avond een aanzet daartoe geven.
Waarbij ik graag wil opmerken dat het natuurlijk de omgekeerde wereld is dat vier coalitiepartijen hier achterover leunen en Haren met open ogen naar de afgrond laten koersen en dat de niet coalitiepartijen hun verantwoordelijkheid nemen door de onaangenaam hete kooltjes uit het vuur te halen.

 

Door de fractie van VVD:

Inbreng VVD-fractie Begroting 2013 van de gemeente Haren.

21 september een dag om nooit te vergeten. Project X-factor/ Face-book-incident. Je krijgt het over je heen als inwoner. Je zult het maar moeten doen als bestuurder. Verder wachten op cie. Cohen. Maar wel is duidelijk onze zelfstandige gemeente Haren beschikt alom over veerkracht.

De begroting 2013 is, wederom, opgesteld in een klimaat van veel onzekerheden.  Bezuinigingen vanuit de Rijksoverheid, een nieuw kabinet, taakoverhevelingen ect. Een nieuw college (september 2012) met als financieel vertrekpunt: Een gemeente is een uitgaven-organisatie die functioneert voor het algemeen belang. Hierbij geldt: soberheid, (sluitende) meerjarenbegroting en het versterken van de reservepositie.  Wanneer kan de raad het door het college aange-kondigde overzicht  van nog te verwachten resultaten tegemoet zien? (begroting blz 53).

Voor 2013 presenteert het college een sluitende begroting met een geleidelijke verhoging van de algemene reserve/het weerstands-vermogen. Verdere ombuigingen zullen gezien de geschetste on-zekerheden onvermijdelijk zijn. Dat betekent meer beroep op eigen verantwoordelijkheden en eigen bijdragen.  Verhoging van de OZB blijft een middel dat pas in laatste instantie wordt overwogen.

Onzekere omstandigheden leiden tot risico’s. Het beheersen van de risico’s bij, met name, de grote projecten vereist alle aandacht. Op welke wijze gaat het college hiermee om? Dit vooral omdat het stop zetten/temporiseren van Haren Noord een directe aanslag is op de financiele kurk waarop wij drijven. Het formuleren van visies als basis voor bezuinigingen of het formuleren van visies op basis van bezuinigingen (taakstellend) komt hierbij aan de orde (cultuurnota).

Een zelfstandige gemeente Haren moet goed zijn toegerust om haar taken te kunnen uitoefenen. Ook hierbij is er sprake van onzekerheid en (financieel) risico. Het blijft van groot belang dat het college goed inspeelt op zaken als WMO RUD en de raad en burgers hierbij steeds op tijd en indringend betrekt. Tenslotte: Een zelfstandige gemeente Haren kan niet alles alleen. Samenwerking op diverse terreinen is noodzakelijk. Als voorbeeld kan de verkeersstructuurvisie uit het GVVP worden genoemd. (interne en externe bereikbaarheid, Haren Noord, Noord-Zuid verbindingen, Zuidelijke ringweg).  Alleen op deze wijze werken wij optimaal voor onze inwoners.

De VVD-fractie, gemeente Haren.

 

 

+++

Reactie van het CDA op de begroting:

CDA Haren: Instemmen met de begroting was geen optie.

Alle partijen spraken in meer of mindere maten over het gebrek aan beschikbaar weerstandsvermogen. Dat is maar 25% van wat benodigd is. Ver onder de maat dus. Met andere woorden het vermogen moet worden versterkt. Dat kan door boekwinst op bouwgrond in Haren Noord.

De schulden last van de gemeente Haren is hoog. We lenen ver boven onze stand bijna 80 miljoen. De schuld moet naar beneden, dat kan door het verkopen van gebouwen en ander vastgoed. Maar ook door minder te investeren. Daarvoor is het nodig ambities (lees nieuwe ontwikkelingen, zoals de Meerweg) uit te stellen, te stoppen of in een afgeslankte vorm uit te voeren.

De begroting is op papier op orde, maar er zijn taakstellingen nog niet ingevuld.

Het CDA heeft verschillende ideeën aangereikt om met elkaar te discussiëren over de verschillende ambities in de context van de inkomsten van de gemeente Haren en in de context van mogelijke risico’s. Ons betoog is we weten een ding zeker: er zijn aanzienlijke risico’s en we kunnen er van uitgaan dat een deel daarvan ook werkelijkheid zal worden. Minimaal 1,5 miljoen, maximaal 4 miljoen. De Harense politiek kan de ogen daarvoor niet sluiten. Als ze dat wel doet, gokt zij met het geld van de burger zegt het CDA. Gokken doen we in het casino, maar zeker niet met gemeenschapsgeld. Daarom was het voor het CDA teleurstellend dat zijn geen gehoor vind. Coalitie partijen zijn het met het college eens, van een kritische houding is nauwelijks sprake. Ze zullen het er niet mee eens zijn, maar dat is hoe wij het zien.

Maar wat frustrerend is, is dat andere partijen die discussie niet met ons willen voeren. Een oproep in een motie werd niet gesteund. Het college zegt ‘u moet het doen met de begroting daar staat alles in’p. Als dat zo is, dan staat Haren er beroerd voor en was er maar een oplossing stoppen met een aantal ambities in de vorm zoals ze zijn gepland. Aanscherpen van de begrotingsdiscipline (om kosten te beheersen) en bezuinigen op een aantal niet kerntaken van de gemeente. Het CDA kreeg geen meerderheid. Dat was voor ons voldoende reden om geen verantwoordelijkheid te willen nemen voor deze begroting.

Wat VVD-PvdA kabinet op gemeenten af laat komen is beslist niet fijn. Meer taken, maar wel met minder geld. Ook de WMO wordt uitgekleed, ook daarvoor 25% minder geld.

Het beroep op de samenleving als geheel zal in de toekomst groter worden. We zullen met elkaar moeten werken aan een samenleving waarin mensen met elkaar initiatieven nemen om problemen op te pakken voor de ander, voor de buurt of voor het milieu. Het gaat er om wat mensen zelf doen. Dat maakt het echte verschil. Daarbij staat de gemeente dichtbij.

 

Rene R. Valkema MBA

Jan Kooi.