Haren mag toch nog gokken op zelfstandigheid, provincie akkoord

In het gesprek dat de gemeente Haren voerde met de provincie komen de woorden van burgemeester Pieter van Veen in een ander licht te staan. Hij hees woensdag nog de witte vlag, maar wordt nu ingehaald door nieuwe ontwikkelingen.

De gemeente Haren krijgt tot 1 juni a.s. de tijd om de gewenste zelfstandigheid voldoende te onderbouwen én gaat een mogelijke herindeling met de gemeenten Groningen en Ten Boer verkennen. Dat is het resultaat van een gesprek tussen het college van Haren en gedeputeerde Brouns op 31 maart jl. Daarmee krijgt Haren dus de ruimte van GS om twee ‘sporen’ te onderzoeken. Dit in tegenstelling tot eerdere berichtgeving waarin het leek dat Haren door de provincie nu gedwongen wordt samen te gaan met de beide buurgemeenten.

Het verkennen van een herindeling met Groningen en Ten Boer is echter niet vrijblijvend. GS heeft een provinciale Arhi-procedure opgestart voor de drie gemeenten. Deze procedure start met het zogeheten open overleg. GS verplicht Haren om aan het open overleg deel te nemen, omdat Groningen en Ten Boer zich reeds uitgesproken hebben samen te willen gaan per 1 januari 2019. Hiertoe moeten na het aanstaande zomerreces formele stappen worden ondernomen en dan moet duidelijk zijn wat de positie van Haren is.

Zelfstandigheid blijft ook een mogelijkheid
De uitkomst van het open overleg is open. GS koersen niet op voorhand op een herindeling van de drie gemeenten. Daarom krijgt de gemeente Haren ook de gelegenheid om de door haar ingeslagen weg, het voldoende onderbouwen van zelfstandigheid, verder te vervolgen. Voor 1 juni a.s. moet deze onderbouwing gereed zijn. De gemeente Haren gaat nu dus beide mogelijkheden onderzoeken en creëert daarmee de kans om zelfstandigheid en een herindeling met Groningen en Ten Boer met elkaar te vergelijken en tot een conclusie te komen. Hiermee gaat GS vervolgens verder aan de slag.

Notulen van gesprek tussen gedeputeerde Patrick Brouns en het college van Haren:

Overleg college Haren – college Gedeputeerde Staten
Provinciehuis Groningen, d.d. 31 maart 2016
Aanwezig namens de gemeente Haren:
– Burgmeester P. van Veen
– Wethouder M. Verbeek
– Wethouder M.J. Sloot
– Wethouder P. Lambeck
– Mevr. M. de Wilde (gemeentesecretaris)
– Dhr. W. Schwertmann (behandelend ambtenaar)

Aanwezig namens de provincie Groningen:
– Gedeputeerde Brouns
– Mevr. B. Huneman (bestuursadviseur)
– Mevr. F. van der Geest (behandelend ambtenaar)

Verslag
Bij aanvang van het overleg wordt overeengekomen om een bestuurlijk afgestemd verslag op te
stellen. Het college van Haren kan dit gebruiken als Raadsbericht. Aangezien in het overleg een
eerste toelichting op de procedure wordt gegeven, wordt afgesproken het verslag ook ter kennisname
aan de gemeenten Groningen en Ten Boer te zenden. Zoals in de brief van 30 maart jl. is
aangekondigd (2016-18.088/13extra/A.1, BJC) zal het college van Gedeputeerde Staten de drie
colleges en raden tevens op korte termijn uitnodigen voor een nadere toelichting op het besluit en het
vervolg.

Gedeputeerde Brouns geeft een toelichting op de provinciale Arhi-procedure, op de stand van zaken
bij de gemeenten Groningen en Ten Boer, en op het besluit van GS om een provinciale Arhiprocedure
te starten:
– De provinciale Arhi-procedure start met het open overleg. Dit overleg duurt maximaal 6 maanden.
Het initiatief voor het overleg ligt bij GS. Het open overleg wordt in eerste instantie met de colleges
van B&W gevoerd (Wet arhi, artikel 8 lid 1). Het is aan de colleges zelf om de delegatie voor het
overleg te bepalen.
– GS hebben in bovengenoemde brief aan de gemeenten aangegeven er aan te hechten om het
open overleg ook met (delegaties van) de raden te voeren.
– Het is de verantwoordelijkheid van de colleges van B&W om de raden goed mee te nemen.
– Het open overleg is vormvrij en het is aan GS om hieraan nadere invulling te geven. GS kunnen
gesprekken voeren met afzonderlijke gemeenten of met twee of drie gemeenten gezamenlijk. GS
kunnen met colleges afzonderlijk of samen met (delegaties van) raden het overleg voeren.
– De gemeenten Groningen en Ten Boer richten zich op een herindeling per 1-1-2019.
– Met de start van de provinciale Arhi-procedure mogen gemeentebesturen op grond van artikel 5,
vierde lid, van de Wet arhi geen formele voorbereidingen in het kader van een gemeentelijke Arhiprocedure
meer treffen.
– De gemeenteraden van Groningen en Ten Boer hebben op 30 maart jl. aangegeven dat de
provinciale Arhi-procedure de planning van de herindeling van beide gemeenten niet mag
vertragen. Voor een gemeentelijke herindeling per 1-1-2019 moeten de gemeenten Groningen en
Ten Boer na het zomerreces formele vervolgstappen zetten en moet er dus duidelijkheid zijn over
de positie van Haren. GS delen de mening van deze gemeenten dat in het belang van de
voortgang van de herindeling van Groningen en Ten Boer geen vertraging mag optreden en zijn
daarom van mening dat er voor 1 juni helderheid moet zijn over de positie van Haren.
– De gemeenteraden van Groningen en Ten Boer hebben op 30 maart jl. tevens het besluit
genomen om een gemeentelijke herindeling van beide gemeenten gestalte te geven in de vorm
van een ‘lichte’ samenvoeging, waarbij de gemeente Ten Boer wordt opgeheven en de gemeente
Groningen niet (zie de brief ‘Aanvulling op Beleidskader gemeentelijke herindeling’ van de minister
van BZK van 30 juni 2015).
– GS hebben het besluit genomen om de Arhi-procedure te starten, omdat het college het van
belang acht in het licht van de aanstaande herindeling van Groningen en Ten Boer en de
geconstateerde knelpunten bij de gemeente Haren, dat het gesprek nu plaatsvindt. GS hebben de
gemeente Haren daarom ook herhaaldelijk opgeroepen om het tweesporenbeleid voor 1 juni a.s.
te volgen. Mocht de gemeente Haren voor 1 juni a.s. concluderen dat de gemeente de
geconstateerde knelpunten niet meer in zelfstandigheid afdoende kan oplossen, is het te laat om
het gesprek daarna nog met de gemeenten Groningen en Ten Boer over een herindeling op gang
te brengen.
– De uitkomst van het open overleg is open, GS koersen niet op voorhand op een herindeling van
de drie gemeenten.
– De start betekent voor GS niet dat de gemeente Haren het tweede spoor (het ombuigen van de
“Nee tenzij” naar een “Ja het kan”) niet parallel kan uitwerken. Het is aan de gemeente Haren om
te bepalen of men dit tweede spoor ook wil uitvoeren. Mocht de gemeente Haren ook dit tweede
spoor uitwerken, kan de gemeente Haren beide varianten tegen elkaar afwegen. Het is van
belang dat het tweede spoor voor 1 juni 2016 wordt afgerond en een duidelijke onderbouwing
gegeven wordt.
– GS zullen een eigenstandig oordeel vormen. Enerzijds zal dit oordeel gebaseerd worden op de
uitkomsten van het open overleg. Mocht Haren ervoor kiezen om ook de mogelijkheid om
zelfstandig te blijven nader uitwerken, zal ook de nadere onderbouwing van de zelfstandigheid en
de nadere besluitvorming van Haren over beide varianten door GS worden betrokken.
Wethouder Lambeck informeert naar het financiële toezicht onder de Wet arhi.
Gedeputeerde Brouns meldt dat op grond van de Wet arhi het financieel toezicht van de provincie op
gemeenten ingaat op de dag dat een herindelingsontwerp door gemeenteraden dan wel door GS
wordt vastgesteld (artikel 21). Bij een lichte samenvoeging geldt dat een gemeente die niet wordt
opgeheven niet onder financieel Arhi-toezicht van de provincie wordt geplaatst.

De provincie heeft eind vorige jaar een beleidskader vastgesteld voor het Arhi-toezicht en kiest voor een lichte vorm van
financieel Arhi-toezicht. Dit document staat op de provinciale website:
http://www.provinciegroningen.nl/bestuur/staatkundige-rol/gemeentefinancien/
GS zullen de drie colleges en raden op korte termijn uitnodigen voor een startbijeenkomst om het
besluit en het vervolg nader toe te lichten. Dan zullen ook afspraken gemaakt worden over
communicatie en verslaglegging. Daarna start het open overleg.