Opinie: Opgelegde herindeling is onrechtmatig, val ons er niet meer mee lastig

Herindeling als Bokitopaaldans

Huub van ’t Hek

Het college met het hoogste gezag in de Nederlandse rechtsstaat is de Gemeenteraad. Uitgangspunt in het staatsrecht is, dat een besluit van de Gemeenteraad niet kan worden teniet gedaan. Niet door de Provincie en niet door het Rijk. Dat principe is ook het uitgangspunt van de Wet Arhi waarin onder meer de herindeling van bestuurlijk gebied wordt geregeld. In geval van herindeling van gemeentelijk bestuurlijk gebied gaat de wet uit van de consensus van de betrokken gemeenteraden. Zolang die er niet is, valt er niets te herindelen.

Bokitopaaldans
Politici die dit anders zien, lijden aan het complex van de Bokitopaaldans: een ziektebeeld dat in het eigen hoofd van de politicus een niet voldragen idee onmiddellijk verheft tot wet. Door maar vaak genoeg te roepen dat dat niet voldragen idee een wet is, denken minder oplettende toehoorders dat de politicus in kwestie gelijk heeft. Daarmee is een heel oneigenlijke discussie opgetuigd met aannames die voor feiten worden versleten. Wat is er met het dossier herindeling wel aan de hand?

Uitgerangeerde PvdA
Bij de samenstelling van het kabinet in 2013 zijn VVD en PvdA overeengekomen om elkaar allerhande ideeën en onderwerpen te gunnen. Zo mocht de PvdA werken aan bestuurlijke herindeling. Wat was de oorsprong van die gedachte? Tot 1916 had Nederland een districtenstelsel. Toen dat stelsel zich tegen de gevestigde orde keerde, werd overgeschakeld op een systeem van evenredige vertegenwoordiging. Dat systeem keert zich nu op zijn beurt tegen de gevestigde politieke orde. Van alle zetels in alle Gemeenteraden wordt 45% bezet door mensen van lokale groeperingen. Uiteraard een doorn in het oog van de gevestigde politieke orde. Hoe kun je je het gemakkelijkst ontdoen van al die lokale groeperingen? Precies, door over te gaan tot een herindeling van bestuurlijk gebied. Omdat het electoraat dan wel MOET terugkeren naar de gevestigde politieke orde. In Nederland vertegenwoordigd door PvdA, CDA en VVD.

Provincie en Gemeente
En dus kwam er een plan. De provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland zouden worden omgesmolten tot één bestuurlijk gebied. Bij het slagen van die operatie binnen de vier jaar zouden de herindelingen van de overige provincies volgen.
De PvdA is heel even met het idee de boer op geweest. En kwam binnen een maand van een heel koude kermis thuis. Van de drie Provinciën had er geen een oren naar het volstrekt absurde plan.
Omdat er behalve in Groningen verder in het land geen aanhang voor de PvdA meer is, en omdat daar nog een onvervalste PvdA diehard zat als CdK, moest daar dan maar het balletje van de herindeling worden opgeworpen. Het balletje is inderdaad opgegooid en iedereen weet wie waar en wanneer welk balletje heeft gevangen.
Het heeft hier geen zin meer om nog een keer in te gaan op alle denkbare onzin die in dit dossier inmiddels is uitgekraamd. Kort samengevat: het is TE beschamend voor woorden dat de mannen en vrouwen die zich aan ons verkopen als politicus/politica geen basiskennis meer hebben van de Nederlandse wetgeving en de principes van de rechtsstaat.

Hoe ver zijn wij nu?
Wij zijn zover dat twee Gedeputeerden naar Haren zijn gekomen om te komen vertellen dat zij de Minister van Binnenlandse Zaken zullen adviseren om in de Provincie Groningen te komen tot een herindeling van de gemeentelijke bestuurlijke gebieden.
Het eerste wat de Minister zal vragen is, of er ook een besluit van de Gemeenteraad van de betreffende Gemeenten aan het advies ten grondslag ligt. Zo staat dat in de wet, zo werkt de rechtsstaat. Een besluit dat voorziet in de consensus van de bij een herindeling betrokken Gemeenteraden.
Die besluiten bestaan niet, zo zal de Provincie betogen.
Dan is er ook geen sprake van herindeling, zal de Minister antwoorden. Voordat u overgaat tot wat dan ook, wil ik eerst die betreffende besluiten zwart op wit zien.
Voor de goede orde: die besluiten zullen er nooit komen.

Nederland in 2017 en verder
Voorlopig wordt de politieke agenda beheerst door Brexit, de eerste dominosteen die valt in de race om alle dominostenen van de EU te laten vallen. Het bevorderen van het laten vallen val al die stenen – DE AORTA LOOPT VANAF 23 JUNI 2016 – wordt de inzet van de verkiezingen voor de samenstelling van een nieuwe Tweede Kamer. De politieke gevestigde orde kan zich hier zelfs het kleinste foutje niet permitteren, omdat zij weet dat er in het gunstigste geval nog maar 40 zetels inzitten. Uitgerangeerd dus.
Mogelijk komen wij bij de samenstelling van de Tweede Kamer in Spaanse Toestanden terecht en wordt het land gedurende kortere of langere tijd onbestuurbaar.

Financieel zal er de komende jaren steeds minder te verdelen zijn. Een herindeling leidt uiteraard de aandacht af, maar is zo schrikbarend duur, dat geen enkele partij zich aan het onderwerp zal willen branden.
Sterker, de omstandigheden zullen van ons vragen dat wij steeds dichter bij huis verantwoorde beslissingen gaan nemen. Besluitvormende wijkteams liggen eerder voor de hand dan een Groninger Stads Parlement van ruim 80 leden.

Conclusie
Laten wij ons omdraaien en overgaan tot de orde van de dag. Wie als politicus nog over de herindeling wil praten, moet vrolijk zijn gang gaan, maar er ons niet meer mee lastig vallen. Wij weten beter, wij weten ons beschermd. Door de Grondwet, de Gemeentewet en de Wet Arhi. Wij laten ons niet leiden door de waan, de droom en/of de fantasie van mensen die ooit tot de politieke elite van het verleden hebben behoord. Wij zijn niet bereid om voor eigen politiek gewin verraad te plegen aan wat ons lief is. Omdat wij weten dat de toekomst wordt gevormd door kleine gemeenschappen waar men elkaar kent. Gemeenschappen die diep zijn geworteld in de grond waarop zij zijn gebouwd.
De kans dat Helpman zal zich opnieuw zal aansluiten bij Haren is groter dan de kans dat de stad Groningen nog verder uitgebreid zal worden. Het Helper Diepje als grens. Wat een vooruitzicht.