Opinie: Duiding van het COELO-rapport én burgerraadpleging 2014

Door René Valkema, Haren

De betekenis van rapport COELO (deel 2)
COELO constateert: de financiële positie van Haren is ZWAK (pag. 19). De begroting kent weinig flexibiliteit. Daarmee bevestigt COELO de eerdere uitkomsten van Beerenschot, Deloitte en B&A.

Vraag aan het COELO: ‘biedt het totaal aan financiële inspanningen een afdoende oplossing voor de door Berenschot, B&A en Deloitte geconstateerde financiële risico’s en verbeterpunten?’ (pag. 6)

Conclusie COELO: ‘Haren heeft een ombuigingspakket samengesteld. De voorgestelde combinatie van belasting verhogen en bezuinigen maakt het mogelijk begrotingsoverschotten te realiseren. Daarmee kan de reservepositie worden verstevigd en de schuldpositie verlaagd. Zo wordt de begroting van Haren flexibeler en zal de gemeente weer beter in staat zijn tegenvallers op te vangen.’ (pag. 4)

Burgercomité en coalitie trekken daaruit de conclusie dat ‘herindelen niet nodig is. En dat de provincie met de nadruk op financiën onbehoorlijk handelt.’

Dit is onjuist. Een dergelijke conclusie maakt misbruik van de rapportage door COELO.
Nergens concludeert COELO in haar rapport dat herindeling niet nodig is.

In het Dagblad van het Noorden van 30 juni wordt vervolgens de provincie zwart gemaakt. Dat is onbehoorlijk. Ook zegt het Burgercomité dat Haren de ‘KANS moet krijgen haar zelfstandigheid te bewijzen?’ Alsof herindelen het casino is?

Welke problemen kent Haren nog meer? Uit de sterkte- en zwakteanalyse (25/2/2013) blijkt:
• Kwetsbaarheid ambtelijke organisatie (veel eenpitters);
• Gebrek aan kwaliteit en gebrek aan specialistische kennis;
• Gebrek aan capaciteit (ambtelijke organisatie staat onder druk);
• Niet in staat de gewenste kwaliteit te leveren van producten en processen.

Deze punten zijn ALLEEN te verbeteren door de ambtelijke organisatie te laten fuseren met een andere gemeente of door een herindeling. Het is ook precies de reden waarom tussen 2007 en 2020 het aantal gemeenten onder de 20.000 inwoners is gedaald van bijna 200 naar circa 100. Die trend zet zich in de komende jaren door. Haren vormt daarop geen uitzondering.

Haren is in gebreke gebleven. Dat kun je de provincie niet verwijten. Haren heeft de KANS gehad om op 7 terreinen ambtelijk te fuseren/samen te werken met Tynaarlo. Daarmee had zij een stap kunnen zetten naar het verbeteren van de hiervoor geconstateerde zwakten in de organisatie. En daarmee hield Haren uitzicht op een herindeling met Tynaarlo. Zonder te hoeven herindelen met de Stad.

Het is het college van Haren die dit aanbod heeft afgewezen. Waarom? Daarover is nooit informatie verstrekt aan de gemeenteraad van Haren. Het is een gemiste kans.

De provincie heeft Haren de ruimte gegeven om met Tynaarlo te praten. Daarbij zelfs ruimte gevend om over de provinciegrens heen vergaande samenwerking te zoeken. Die ruimte heeft Haren zelf weggegeven. Daarom beoordeelt de provincie Haren nu in het kader van de regionale verhoudingen binnen de provinciegrenzen en de ontwikkelingen die daar plaats vinden. Aan opschaling is nu niet meer te ontkomen.

En dan over de burgerraadpleging…
Draagvlak? Burgerraadpleging van 2014 over fusie niet langer geldig!
Als het gaat over draagvlak wordt steeds verwezen naar de uitkomst van het gehouden referendum in maart 2014. De voorgelegde vraag toen was: ‘bent u het eens of oneens met het voorgenomen besluit om te gaan herindelen met Groningen en Ten Boer. De overgrote meerderheid was het oneens met dat voorgenomen besluit.
De burgerraadpleging van 2014 is een ‘one-issue’ onderwerp. Dat wil zeggen de uitslag is alleen geldig voor het voorgelegde besluit. De uitkomst is een advies aan de gemeenteraad. De gemeenteraad zet het advies om in een definitief besluit. Zo werkt democratie.
En toen ging het bestuurlijk mis. Het enige antwoord van de raad had moeten zijn: ‘het voorgenomen besluit is van tafel’. Dat heeft de raad pas in december 2014 gedaan.
Wat politici deden was ‘psychologie’. Men trachtte te beoordelen waarom mensen het oneens waren met het voorgenomen besluit. Dat leidde tot conclusies als: ‘het proces moet over’, ‘het proces was te snel’, ‘burgers moeten meer worden meegenomen alvorens tot een besluit wordt gekomen’ en ‘er kan niet worden geconcludeerd dat burgers in Haren tegen herindeling zijn’.
In 2014 zijn 4 bijeenkomsten geweest in Haren met burgers. De bijeenkomsten werden goed bezocht (circa 100 mensen). Wat waardenvol is zou moeten worden behouden. Er werd een lichte voorkeur voor zelfstandigheid uitgesproken (ongeveer 50/50). Het behouden van de goede dingen zou ook kunnen in een groter verband.
De gemeenteraad koos in december 2014 dat ‘zelfstandigheid niet langer een optie was’ en ‘dat de benoemde waarden het beste gewaarborgd zouden zijn bij een herindeling met de gemeente Tynaarlo’.
Daarmee heeft de uitslag van de burgerraadpleging zijn uitwerking gehad. Net als met een stafschop in het voetbal. Als de bal is geschoten, dan heeft de strafschop zijn uitwerking gehad en kan deze niet worden overgedaan. Zo kun je dus niet langer refereren aan de burgerraadpleging van maart 2014.
Als de raad in december 2014 uitspreekt dat zelfstandigheid niet langer een optie is en in december 2015 alsnog kiest voor zelfstandigheid, is het niet logisch om terug te grijpen op de burgerraadpleging van 2014. Want net als de politiek van mening kan veranderen, kan ook de burger van mening veranderen!
Mijn perceptie thans is dat burgers in Haren de discussie zat zijn. Men stoort zich aan de acties van het Burgercomité. Men wil dat het college de waarden en voorzieningen zoals benoemd in de burgerbijeenkomsten vellig stelt in het gesprek met Groningen en Ten Boer. De verhouding van voor en tegenstanders uit de poll op Haren de Krant is ongeveer 50%/50%.
Wie geloof hecht aan democratie en de inwoner in Haren een echte stem wil geven, zou in een referendum de volgende keuze vraag aan de burger kunnen en moeten voorleggen:
1. Kiest u voor een herindeling met Groningen en Ten Boer waarbij Harense waarden worden behouden? Of
2. Kiest u voor een zelfstandige gemeente Haren waarbij wordt bezuinigd op voorzieningen?
Dan geef je de burger een nieuwe stem. Dan doe je recht aan het huidige moment. Dan heb je recht van spreken. De burgerraadpleging van 2014 is geschiedenis.
Wie durft?