Column Old Go (maart)

Elektriciteit in Noordlaren

In 1954 stond in het nieuwsblad het volgende bericht: ‘Gisteren bracht de loco-burgemeester van Haren, de heer K. L. Gaaikema Schuiringa, een bezoek aan het dorp Noordlaren om daar de eerste elektrische lampen te zien branden. Hiermede is een einde gemaakt aan een achterstand van tenminste 25 jaren’ . Voordeel van de late aanleg was wel dat de leidingen ondergronds liepen. De meeste huizen waren allang op elektriciteit aangesloten, maar zoals dat later ook zou gelden voor aansluiting op het aardgasnet en snel internet, sommige woningen lagen zo afgelegen dat een aansluiting erg duur was. Appelbergen is ook laat geëlektrificeerd. In datzelfde jaar waren de laatste onrendabele huizen aan de Veldweg en de Beslotenveenseweg op het elektriciteitsnet aangesloten. De bewoners moesten een eigen bijdrage van 170 gulden betalen, destijds een maandloon. Schrale troost, dat mocht over tien jaar uitgesmeerd worden. In 1914 werd de Provinciale Electriciteits Centrale in Helpman gebouwd en het kerndorp Haren aangesloten. Elektriciteit voor huishoudelijk gebruik was een noviteit en daar moest voorlichting over gegeven worden. In Haren was elektriciteit beschikbaar maar of iedereen het gebruikte? In de beginjaren kostte een Kwh 25 à 35 cent bij een uurloon in de landbouw van zo’n 35 cent. En dan de praktische bruikbaarheid. Krijg je een wasketel in een kwartier aan de kook. Een lamp kostte tenminste drie uurlonen, ging niet lang mee en gebruikte vele malen meer stroom dan onze moderne ledlamp. Een tariefsverlaging in 1924 was aanleiding voor een reclamecampagne voor Hoover stofzuigers, strijk- en friseerijzers en elektrische kooktoestellen.
Krap een eeuw geleden was elektriciteit voor dagelijks gebruik een nieuwigheid. Wat zouden we nu zonder beginnen?

Ingrid Smit
Voor Old Go