Boeiend debat over Europa in Astoria

Via Haren FM 107,0 kon heel Haren op visite bij Astoria en luisteren naar het debat over Europa. Niet alleen de microfoons registreerden de betogen, ook Wil Legemaat.Haren kiest voor Europa: Europees Verkiezingsdebat in Haren, 14 mei 2009

Het Politiek Overleg Haren (POH), waarin zeven partijen de krachten bundelen om het contact tussen burgers en politiek te versterken, organiseert vanavond een Europees Verkiezingsdebat in Astoria. Maar liefst acht partijen zijn vertegenwoordigd: CDA, CU, D66, GL, PvdA, SP, VVD en de onbekende Newropeans. De kandidaten zijn voornamelijk jonge mensen, allen verbaal begaafd, enthousiast en gedreven. Een verademing vergeleken met enkele tenenkrommende televisiedebatten, waarin doorgewinterde politici eerder weerzin dan zin in Europa opwekken.
Burgemeester Mark Boumans leidt het debat met vlotte hand en de nodige kwinkslagen. Heel terecht laat hij de voorgenomen uitreiking van een oorkonde voor de beste spreker achterwege.
Nadat alle kandidaten hun partijprogramma hebben uitgedragen, laat Boumans tweetallen discussieren over stellingen die hij ontleent aan een digitale stemwijzer. Er ontstaan enkele interessante gesprekken. Na de pauze mogen mensen uit de zaal vragen stellen en kunnen de kandidaten nog eens duidelijk maken waarom de Harense burgers op 4 juni moeten gaan stemmen en waarom zij dat het beste op een bepaalde partij kunnen doen. Een plezierige, boeiende avond met een bemoedigend jeugdig elan. Een verslag.

De voorzitter van het POH, Hans van den Berg, opent de avond.
Burgemeester Boumans, in 1999 zelf kandidaat voor het Europees Parlement, is er trots op burgemeester te zijn van de enige gemeente in Groningen die voor de Europese grondwet stemde. In het Europees Parlement worden momenteel van de 785 zetels er 27 bezet door Nederlanders: 7 x PvdA, 7 x CDA, 4 x VVD, 1 x D66, 2 x GL, 2 x SP, 2 x SGP/CU en 2 x Europa Transparant. We krijgen straks 25 zetels en de peilingen voorspellen de volgende verdeling: 5-6 CDA, 4 PvdA, 3 VVD, 3-4 PVV, 2 D66, 1-2 GL, 3 SP, 2-3 CU/SGP, 0-1 Dierenpartij.

Rene Cuperus, nr. 5 op de lijst van de PvdA, roemt het partijbreed georganiseerde verkiezingsdebat van vanavond: dat is de bijzondere kracht van Haren. De PvdA wil meer vertrouwen in Europa. De partij zelf is verdeeld, zoals bij het grondwetreferendum bleek. Hoger opgeleiden en mensen met hogere inkomens zien Europa als uitdaging, maar mensen met een lager inkomen zien Europa eerder als bedreiging voor werk en inkomen. Jan Pronk heeft een geweldig verkiezingsprogramma geschreven, bedoeld om een brug te slaan tussen die twee groepen. De PvdA staat voor een sterk Europa qua wereldvraagstukken: economie en klimaat en een bescheiden Europa naar binnen: regelgeving.
Taco Dankers, nr. 4 op de lijst, introduceert de Newropeans, een Europese partij, drie jaar geleden opgericht door enkele Fransen. Er gaat steeds meer macht naar Brussel, maar de democratie blijft achter: de burger telt niet mee. Het beleid van Europa is niet aan bepaalde partijen te koppelen. Newropeans wil verder met Europa, maar nationale zaken moeten nationaal geregeld worden en er moeten Transeuropese partijen komen die in het Europarlement de controletaak gaan vormgeven en Transeuropese referenda gaan houden over bv uitbreiding en/of toetreding van Turkije. Newropeans wil dat de burgers meer grip krijgen op Europa.
Betty de Boer, nr. 5 op de VVD-lijst, is van mening dat Europa moet doen waar het goed in is: de interne markt beheren. Die interne Europese markt levert de Nederlander maar liefst 2000 meer in de portemonnee op. De gemeenschappelijke interne markt sinds de jaren vijftig heeft gezorgd voor economische stabiliteit en voor vrede. Hier moet Europa zich toe beperken en het zou een gemeenschappelijk immigratiebeleid moeten voeren: ja tegen echte vluchtelingen en terughoudendheid naar anderen. Eerst de boel op orde brengen.
Piet de Vey Mestdagh, Statenlid voor D66, stelt dat we allemaal Europeaan zijn en dat we in alles met Europa te maken hebben. De mondialisering maakt dat we voor een democratisch Europa moeten zorgen waar Nederland ook wat te zeggen heeft. Nu, met het verdrag van Lissabon, heeft Nederland niets te vertellen; de Europese achterkamertjes zijn groter dan de Nederlandse. Europa heeft Nederland veel welvaart gebracht, vrede en veiligheid. Veel partijen zeggen in verwarring te zijn omdat niet duidelijk is wat de kiezer wil, maar voor D66 is het partijstandpunt niet afhankelijk van wat de kiezers willen, maar van de partij-ideologie.
Marielle Smids, 14e op de CDA-lijst, gaat voor meer zekerheid op politiek, economisch en klimaatgebied. Nederland profiteert zeer van economische kansen. Het CDA is pro Europa, want Nederland heeft baat bij Europese samenwerking, maar er zijn ook terreinen waar Nederland het goed zelf af kan, bv de pensioenen. Sterke Europese regios en een unie van gedeelde waarden: democratie, rechtszekerheid en respect voor mensenrechten. Een krachtig Nederland in een ambitieus Europa met verbondenheid tussen de burgers. Europa biedt kansen, die moeten we grijpen.
Stieneke van der Graaf, nr. 7 op de lijst CU/SGP, is voor samenwerking, maar tegen Europa als superstaat. Zij wil eurorealisme. Europa moet zich richten op kerntaken: klimaat- en energiebeleid bv, dat stopt niet bij de grens. Maar Europa moet zich niet met het onderwijs bemoeien, dat kan Nederland zelf beter. De CU is voor een rechtvaardig, duurzaam Europa, dat kansen biedt aan de derde wereldhandel.
Niels van den Berge, op de 4e plaats bij GL, vindt dat je niet moet praten over de vraag of je ja of nee zegt tegen Europa zoals respectievelijk D66 en de PVV en SP zeggen, maar over het soort Europa dat je wilt: grijs of groen. GL gaat voor een groen Europa. Ook zouden het handelsbeleid en het landbouwbeleid hervormd moeten worden en dient Europa te spreken met een stem over het buitenlands beleid.

Burgemeester Boumans nodigt Betty de Boer (VVD) en Rene Cuperus (PvdA) uit voor een debatje over de volgende stelling:
Nederland moet ten tijde van de economische crisis maatregelen treffen die exclusief ten goede komen aan de specifieke belangen van het bedrijfsleven en de werkgelegenheid in Nederland.
De Boer: Ja en nee. Nee omdat protectionisme niet goed is, ja omdat door de open grenzen ook andere landen profiteren van investeringen elders.
Cuperus is verbaasd over deze reactie. De liberalen zouden kritischer moeten zijn, want in zijn ogen toont de huidige crisis het failliet van liberaal Europa en hij wacht op een schuldverklaring.
Cuperus moet neoliberalisme niet met de VVD associeren, meent De Boer. De VVD is voor marktwerking waar mogelijk, maar niet als doel op zich en niet als het naar monopolieposities leidt.
Veel mensen steunen Europa niet omdat Europa de grote bedrijven steunt, maar niets doet voor het MKB, stelt Cuperus.
Neelie Kroes houdt grote grensoverschrijdende bedrijven goed in de gaten, zegt De Boer. Het bedrijfsleven bestaat voor 70% uit MKB. Brussel moet de randvoorwaarden creeren.
De VVD moet eens uit de marktfundamentalistische cocon komen, meent Cuperus. De afsplitsingen binnen de VVD maken Nederland instabiel.

Taco Dankers (Newropeans) en Marielle Smids (CDA) krijgen deze stelling:
De identiteit van de Europese Unie wordt gekenmerkt door democratie, de handhaving van de universele mensenrechten en een strikte scheiding tussen kerk en staat. Landen die hier niet aan voldoen, kunnen geen lid zijn van de EU.
Smids is het daarmee eens. Er mogen verschillen zijn tussen culturen, maar de gemeenschappelijke waarden moeten dezelfde zijn.
Dankers vindt het een wrange stelling: de landen moeten democratisch zijn, maar Europa is helemaal niet democratisch georganiseerd. De Europese Commissie betekent koehandel. Het Parlement is langs landsgrenzen georganiseerd, dat is onduidelijk en dat moet veranderen in echte democratie met Europese partijen.
Bijzonder dat Dankers pleit voor Transeuropese partijen, terwijl Nederlanders de Nederlandse kandidaten al geeneens kennen, stelt Smids. Het is veel praktischer om het via de bestaande partijen te laten lopen.
Maar u zit Europees gezien met Berlusconi in een fractie, de EVP, zegt Dankers.
Met een grote fractie kun je tenminste een vuist maken, antwoordt Smids. Alle deelnemende partijen moeten de EVP-beginselen en het EVP-programma respecteren.

Aan Stieneke van der Graaf (CU) en Niels van de Berge (GL) wordt deze stelling voorgelegd:
De klimaatcrisis vormt een van de grootste en ernstigste uitdagingen van de 21e eeuw. De Europese Unie moet radicale keuzes durven maken om zo de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, ook als die keuzes op korte termijn gevolgen hebben voor onze eigen welvaart.
Van de Berge: Als je de juiste keuzes maakt, kun je met de klimaatcrisis de economie juist versterken. Deze klimaatcrisis dreigt een generatieconflict te veroorzaken: de ouderen willen moeilijke maatregelen doorschuiven naar de schouders van de volgende generaties.
Van der Graaf signaleert naast een klimaatcrisis en een financiele crisis ook een morele crisis. We staan voor grote energieproblemen. De CU wil minder afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en Europa mag daarbij het voortouw nemen. Bundel mensen, geld en werkkracht voor een duurzame toekomst.
Met die visie is GL het eens, zegt Van de Berge. Neem de maatregelen die GL voorstelt: geen kolencentrales, maar 100% inzetten op groene energie. We zijn nog lang niet toe aan veilige opslag van CO2. De CU zit echter in een kabinet dat er wel van uitgaat dat CO2 veilig kan worden opgeslagen.
In Groningen hebben we toestemming gegeven voor een kolencentrale in de Eemsmond, erkent Van der Graaf. Voor CO2-opslag wil de CU zelfs de Groningse bodem ter beschikking stellen. We moeten krachten bundelen om nieuwe technieken te ontwikkelen, maar GL moet realistisch blijven.

Kees Zwagerman (invaller SP) en Piet de Vey Mestdagh buigen zich over:
De financiele bijdrage van Nederland is veel te hoog.
Dat is niet juist, vindt Van de Vey Mestdagh. Je kunt er wel vragen bij stellen: een rijke Portugees betaalt minder aan Europa dan een arme Nederlander.
Hoeveel komt er van terug, wil Zwagerman weten. Het rijke Europa benadeelt het arme Europa. Oost-Groningen wordt beschouwd als het rijkste stukje Europa en dus krijgt het geen cent. De SP is voor minder Europa. Veel van wat de andere partijen vanavond zeggen lijkt ontleend aan het SP-programma. De PvdA gaat tekeer tegen neoliberalen, maar het neoliberalisme is ingezet door paars. De Newropeans vinden Europa niet democratisch, net als de SP. De VVD wil het OV niet privatiseren; dat wil de SP ook.
Dus de SP is eigenlijk overbodig in het Europarlement, concludeert De Vey Mestdagh.

Na de pauze roept de heer van der Horst (publiek) op de ontwikkeling van de Nederlandse staat als voorbeeld te stellen voor Europa. Verschillende landen hebben geleerd met elkaar samen te werken. Uit verscheidenheid naar eenheid, wat voor elkaar over hebben en niet alleen naar het geld vragen.

De PvdA staat voor solidariteit binnen Europa, vat Cuperus samen. Arme regios moeten geholpen worden.
Europa moet zich richten op de kerntaken, meent Van der Graaf (CU).
De democratie moet naar de burger, stelt Dankers (Newropeans).
Duurzaamheidsbeleid, klimaatbeleid, veiligheidsbeleid en buitenlands beleid kun je niet alleen voeren, is de mening van De Vey Mestdagh (D66).
We moeten de EU beter presenteren en de media hebben daar een taak, stelt Van de Berge (GL). En: Anderen beloven u de hemel, wij bewaren de aarde.
Regios ondersteunen en streven naar een gemeenschap met gezamenlijke waarden, daar streeft het CDA naar, stelt Smids.
We moeten benadrukken wat Europa voor Nederland doet, maar wat energiebeleid betreft, zou eens naar kernenergie gekeken moeten worden: veel schoner en veel minder CO2-uitstoot, meent De Boer (VVD).
Zorg en OV en klimaatbeleid zijn te belangrijk om aan nationale overheden over te laten, is de mening van de SP, zegt Zwagerman.

Er is een unaniem advies: ga stemmen op 4 juni!

Iets na tienen sluit de POH-voorzitter de geanimeerde bijeenkomst.

Wil Legemaat