Burgers uit Haren versus bestuurders Provincie in kort geding: Fluiten voor handsbal of niet? – lees meer…

Woensdag 16 november 2016 – De rechtbank in Groningen en de beveiliging hadden logistieke problemen door de toeloop van rond tweehonderd mensen die het kort geding wilde bijwonen, dat om 13.30 uur zou beginnen in zittingzaal 13. Zowel voor- als tegenstanders van de herindeling van Haren met Groningen/Ten Boer (waaronder de Harense wethouders Michiel Verbeek en Mariska Sloot) wilden horen en zien hoe dit politieke vraagstuk in een juridisch perspectief zou worden getrokken. Autoritaire bodes temden het gretige volk. Een klein deel van het publiek, rond dertig mensen, werd als schapen zaal 13 ingeleid, een ander deel mocht in een andere zaal de zitting volgen via een videoscherm. En er waren pechvogels die huiswaarts konden, omdat er geen plaats was. ‘Vol is vol’ sprak één der beveiligers zonder ironie. Kort na 13.30 uur kon de zitting beginnen.

Politiek in de rechtszaal
Vandaag was toch een bijzondere dag, want de politieke democratische besluitvorming over een mogelijke herindeling onder leiding van de provincie Groningen werd in een juridisch licht geplaatst door het Burgercomité Haren en 25 particuliere Harenaars. Zij waren eisers. Je kunt zeggen dat door het kort geding van vandaag de rechter werd uitgedaagd om zich te mengen in de democratische gang van zaken rond herindeling. Cru gezegd zou dit kunnen inhouden dat de rechter straks knopen gaat doorhakken, die door de politiek doorgehakt zouden moeten worden. De eisende partijen (die Haren zelfstandig willen houden) lieten door hun advocaat betogen dat de rechter zich niet met politiek hoeft te te bemoeien. Zij stellen echter vast dat het democratische proces zich dreigt te voltrekken op basis van onjuiste informatie, verkeerde verwachtingen en een ‘onrechtmatige handelswijze’ van spelleider Provincie Groningen. “Om te voorkomen dat er een besluit valt aan het eind van een procedure die onrechtmatig tot stand is gekomen dient er direct te worden ingegrepen door de civiele rechter”, aldus mr. G.C.W. van der Feltz namens het Burgercomité. Alsof hij wilde zeggen: als er hands wordt gemaakt in het strafschopgebied moet de scheidsrechter direct fluiten.

Rechts de advocaten van het Burgercomité en de heer Gustaaf Biezeveld (aanvoerder van de eisers) en links de advocaten van de provincie met daarnaast o.a. gedeputeerde Patrick Brouns.

 

De zitting
In een pleidooi van een uur door de advocaten van het Burgercomité werd de handelswijze van de provincie in dit dossier met de grond gelijk gemaakt. ‘Handsbal’, riepen zij. De advocaten van de provincie weerlegden ieder verwijt. ‘Geen handsbal’, riepen zij.

Belangrijkste twistpunten en verschillen van inzicht
1. De provincie heeft volgens het Burgercomité tot maart 2016 altijd gezegd dat een herindeling ‘van onderaf’ moet plaatsvinden, dus zonder dwang van ‘bovenaf’. Die belofte is volgens hen gebroken zonder goede reden. De advocaten van de provincie zien dat anders. Zij betoogden dat de intentie inderdaad was om (vrij vertaald) Haren zelf te laten beslissen over haar bestuurlijke toekomst. Echter, voortschrijdend inzicht (en jarenlang gedraai van de lokale raad)  leerde de provincie dat Haren niet tot zelfstandigheid meer in staat is. Men haalt vijf onderzoekers van naam en faam aan die zeggen dat Haren financieel te zwak is en bestuurskracht mist. In maart 2016 heeft de provincie daarom besloten in te grijpen.

2. Vanuit de provincie zijn door gedeputeerde Patrick Brouns keer op keer onwaarheden verteld, althans, heeft deze telkens gezegd dat Haren niet gedwongen zou worden te fuseren. Daarnaast zou Brouns vaker in de media een zeer negatief beeld hebben neergezet van de Harense financiën. En dat terwijl Haren financieel weliswaar kwetsbaar was, doch nog alle mogelijkheden had om deze situatie te verbeteren. Volgens het Burgercomité heeft Haren in haar eigen verbeterplan ‘Beterr Haren’ ook laten zien de zwakte op te lossen, zoals een sluitende meerjarenbegroting die voldoet aan de aanbevelingen van de eerder genoemde onderzoekers: schuldenlast laten slinken met 15 miljoen in 2023. De advocaten van de provincie zien dat opnieuw anders. Zij vinden dat uitspraken van de gedeputeerde in snelle nieuwsmedia en soms in quotes van anderhalve minuut niet mogen worden opgevoerd als bewijslast, omdat ze vaak nuances missen en afhankelijk zijn van journalisten en editors. Men vindt het vreemd dat het Burgercomité zelfs uitspraken van Brouns opvoert als bewijslast die zijn gedaan tijdens diens verkiezingscampagne (april 2015), toen hij dus nog geen gedeputeerde was.

3. Het Burgercomité vindt dat Haren laat zien de zwaktes te repareren. Op financieel gebied zegt men dat Haren er met de huidige begroting beter voorstaat dan de gemeente Groningen als het gaat om haar weerstandsvermogen (de verhouding eigen vermogen en vreemd vermogen) en schuldenlast. Bovendien wordt de gevraagde 15 miljoen inderdaad binnengehaald door bezuinigen en lastenverhogingen. Die begroting is vorige week door de raad goedgekeurd. De advocaten van de provincie zien dat ook op dit punt weer anders. Enerzijds vragen zij zich af of de doelstellingen in de begroting ook haalbaar zullen blijken. Anderzijds stelt men dat er naast financiën nog veel andere argumenten zijn om te herindelen. Zoals de bestuurskracht (zeg maar de kwaliteit van besturen en het ambtenarenkorps) en de Harense positie te midden van sterke gefuseerde gemeenten in de provincie Groningen. De provincie kijkt dus naar grotere belangen.

4. Het Burgercomité vindt het onbestaanbaar dat het zgn. Coelo-rapport, waarin Haren financieel best in staat werd geacht om zelfstandig te blijven nooit is meegenomen in het herindelingsontwerp van september 2016. Men ziet dit kennelijk als het achterhouden van ontlastende verklaringen. De advocaten van de provincie zien dit wederom anders. Het genoemde rapport verscheen eind augustus, terwijl op 5 september het herindelingsontwerp al naar de drukker moest. Geen tijd. En zeker geen opzet om het beeld te vertroebelen.

4.De eisen van het Burgercomité waren verstrekkend. Kort gezegd eist men dat de rechter het herindelingsproces stillegt totdat iedereen zich weer aan de regels houdt en Haren de kans heeft gekregen te doen waartoe men democratisch had besloten: zelfstandig blijven op basis van haar eigen verbeterplannen. Bovendien dient mevrouw Marga Kool te worden ontslagen, omdat haar aanstelling als zaakwaarnemer tijdens de fusiebesprekingen voor Haren geen rechtsgrond heeft en geen democratisch doel dient, aangezien Haren niet wenst te fuseren.

Gedeputeerde Patrick Brouns geflankeerd door advocaten en een ambtenaar…

Standpunten ongewijzigd
Inhoudelijk werden er dus twistpunten besproken en weersproken door beide partijen. Beide lieten zich door de ander niet van hun standpunt afbrengen. Kort gezegd vindt het Burgercomité nog steeds dat de provincie het democratische spel vals speelt (‘onrechtmatig’) door de buitenwereld te voorzien van verkeerde feiten, aannames en verwachtingen. Bovendien zou men de wens van de meerderheid van de burgers negeren. De provincie vindt nog steeds dat het spel volgens de regels wordt gespeeld en dat de handelswijze van de provincie aantoont dat men haar verantwoordelijkheid neemt door het verloren schaap Haren eventueel te willen opnemen in de veilige kudde Groningen/Ten Boer.

Moet de rechter wel een uitspraak doen?
De advocaat van de provincie probeerde aan het begin van zijn betoog een bom te leggen onder het kort geding. Eerst stelde hij zich de vraag wat het spoedeisende karakter was dat een kort geding rechtvaardigt. Daarna stelde hij dat het onwenselijk is dat een civiele rechter zich gaat bemoeien met een democratisch (politiek) proces, dat nog maar halverwege is en waarin nog geen besluiten zijn genomen. “De zienswijzen moeten nog worden bekeken en worden meegewogen in de besluitvorming”, zei hij. Met andere woorden, de burgers zijn nog steeds aan zet. Voorts zei mr. Van der Velde dat het uiteindelijk de wetgever in dit land (de staat) is die het ultieme oordeel velt en de meepratende burgers voldoende rechtsbescherming biedt. Concreet: Rond 1 februari zal Provinciale Staten de knoop pas doorhakken op basis van alle zienswijzen en vervolgens zal de minister een besluit nemen en dit voorleggen aan Tweede en Eerste Kamer. Voldoende garantie dat het niet de provincie is die ‘haar zin doordrijft’, meent men. Daar is de civiele rechter niet voor nodig. De advocaten van het Burgercomité zagen dat op hun beurt weer heel anders. Zij menen dat de rechter zich in principe inderdaad niet hoeft te mengen in de democratische gang van zaken, maar dat er nu wél direct moet worden ingegrepen omdat deze gang van zaken wordt vervuild met foute informatie en onrechtmatige handelingen door de provincie. Dat moet aan het eind in Den Haag wel leiden tot een verkeerd besluit.

En nu verder?
Zijn de gevoelens van de eisers misschien vergelijkbaar met supporters van een voetbalclub die een uitslag van een finale best willen aanvaarden, behalve als blijkt dat het winnende doelpunt met de hand is gescoord? Daarom willen ze dat er voor die handsbal direct wordt gefloten door de rechter. Niet volgend jaar (bodemprocedure) maar nu!

Om 17.10 uur sloot de president van de rechtbank de zitting en zegde een schriftelijk uitspraak toe op vrijdag 2 december a.s.