Dagen van Haren als zelfstandige gemeenten zijn geteld (update: politieke reacties)

De Visitatiecommissie Bestuurlijke Toekomst Groningen heeft donderdag haar rapport  ‘Grenzeloos Gunnen’  gepubliceerd, waarin wenselijkheid en mogelijkheden voor gemeentelijke fusies worden doorgenomen.  De onderzoekers (Provincie en Vereniging Groninger  Gemeenten) willen de provincie Groningen tussen 2013 en 2017 omsmelten naar zes robuuste gemeenten. Haren zou haar zelfstandige status tenslotte toch moeten opgeven.

In het rapport wordt in klip en klare taal uitgelegd dat het pad van intergemeentelijke samenwerking leidt tot een warboel, die het democratische proces niet verder helpt. Dat is een opmerkelijke conclusie, want gemeenten zien in samenwerkingsverbanden en gezamenlijke uitvoeringsorganen nu vaak een kans om aan herindeling te ontkomen. Het onderzoek pleit voor herindelingen, zodat grotere eenheden ontstaan waarmee de provincie als paraplu beter kan samenwerken. Daar komt bij dat Den Haag belangrijke dossiers (zoals jeugdzorg en werken naar vermogen) naar de gemeentes wil terugbrengen, die daarvoor vaak niet voldoende kwaliteit in eigen huis hebben.De gemeente Haren zou deel gaan uitmaken van de gemeente ‘Stad Groningen’ (werktitel). Verder zouden Ten Boer en een deel van Slochteren worden ingelijfd.

De onderzoekers willen graag dat gemeenten tussen maart en juni met hun inwoners over deze visie in discussie gaan, teneinde draagvlak te vinden voor de herindelingen. Het rapport sluit onbedoeld naadloos aan op de rebelse wethouder Gerben Pek (in 2012 heengezonden), die in 2011 voorspelde dat Haren maar beter op eigen kracht zou kunnen fuseren met de gemeente Tynaarlo, voordat andere machten deze gemeente zouden dwingen in een huwelijk met Groningen. Dat scenario lijkt erg veel op hetgeen nu in het rapport als advies wordt geformuleerd.

Hieronder het herindelingsadvies van het rapport Grenzeloos Gunnen:
» Hogeland – De Marne, Winsum, Bedum, een deel van Eemsmond
(exclusief het industrie- en havengebied), en een stukje van Zuidhorn
(grenscorrectie noordelijk deel; onvolkomenheid vorige herindeling);
» Westerkwartier – Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn (exclusief
grenscorrectie noordelijk deel);
» Stad Groningen – Groningen, Ten Boer, Haren en deel van Slochteren
(grenscorrectie voor Meerstad);
» Eemsdelta (of Groninger havens) – Haven- en industriegebied
Eemsmond, Delfzijl, Appingedam, Loppersum, deel van Slochteren
(grenscorrectie voor onvolkomenheid vorige herindeling) en deel van
Oldambt (grenscorrectie voor onvolkomenheid vorige herindeling);

» De Compagnie – Hoogezand-Sappemeer, Slochteren (exclusief
grenscorrectie Meerstad en grenscorrectie voor onvolkomenheid
vorige herindeling), Menterwolde, Veendam en Pekela;
» Oost-Groningen – Oldambt (exclusief grenscorrectie naar Eemsdelta),
Stadskanaal, Vlagtwedde en Bellingwedde.

 

POLITIEKE REACTIES

GEZOND VERSTAND HAREN

GVH gaat niet akkoord met Stad

 

Gezond Verstand Haren heeft met interesse en verbazing het rapport van de visitatiecommissie gelezen. Ook de presentatie van de commissie gisteren leverde nogal wat vragen voor ons op.

Herindelen, zo snel mogelijk, is de enige oplossing voor onze provincie, dat zei de commissie. Herindelen in 6 gemeenten. En en passant wordt meegedeeld dat de minister Plasterk het een prima idee vindt, zodat we gelukkig niet alleen maar gemeenten van 100.000 inwoners in onze provincie hoeven te vormen. Want herindelen is de enige oplossing volgens de commissie.

De enige oplossing voor de werkgelegenheid: want herindelen in zes gemeenten gaat veel nieuwe banen opleveren?

De enige oplossing voor het gebrek aan kennis en opleiding: want van herindelen in zes gemeenten gaat in één keer het kennisniveau omhoog?

De enige oplossing omdat samenwerken niet werkt; maar dat geldt alleen binnen de provinciegrenzen volgens de commissie, daarbuiten moet je vooral niet aan herindelen denken maar wél samenwerken…

Dus de oplossing, heeft deze commissie bedacht,  voor de dorpen Haren, Glimmen, Onnen en Noordlaren, met hun dorpse probleempjes, is: een stadswijk van Groningen worden. Haren krijgt stadsrechten als het aan de commissie ligt.

Maar zijn die problemen die de commissie noemt ook in Haren? Hoeveel werkelozen zijn hier eigenlijk? Op een bevolking van 18.000 zijn er 200 bijstandsgerechtigden in Haren. In onze provincie ligt de gemiddelde inkomensgrens ver onder het landelijk gemiddelde, de enige uitzondering hierop is Haren, die ligt er ver boven. Dus dat kan ook niet het probleem zijn. Dan is het vast het  kennisniveau dat hier enorm moet worden opgehoogd? Maar was het niet zo dat Haren het hoogst aantal hoog opgeleide inwoners had binnen de provincie? We hebben hier zelfs een excellente school, dus met de toekomst voor de kinderen zit het ook goed.

De problemen die de commissie gisteren tijdens de presentatie benoemde gelden niet voor  Haren. Moet Haren dan maar fuseren om anderen uit de problemen te helpen? En zo haar eigen onafhankelijkheid opgeven? Ons probleem is dat er in het verleden domme keuzes zijn gemaakt waardoor we nu te maken hebben met een financieel probleem. En dat lossen we niet op door onze onafhankelijkheid op te geven. Sterker nog, wat moeten we in vredesnaam met een splinternieuwe gemeentehuis dat niet gebruikt gaat worden in een tijd waarin niemand meer koopt of huurt?

Volgens ons is fuseren met Stad geen oplossing voor Haren, maar een oplossing voor de Stad! De stad kan zo heel makkelijk haar problemen op het gebied van bereikbaarheid oplossen door de ringweg dwars door Harens groene gebieden aan te leggen. De stad Groningen krijgt dan meer gelden voor het gemeentefonds, die ze moeten VERDELEN over AL haar wijken, waaronder dan ook Haren.

De stad kan ineens voor een heleboel meer honden belasting gaan innen, de ozb wordt ineens een stuk hoger en dat zwembad daarvan zullen ze zeggen: ach we hebben genoeg zwembaden in de stad, we hoeven niet in elke wijk een zwembad. Dat geldt natuurlijk ook voor de bibliotheek, de voetbalverenigingen , de scholen etc. Voor de stad een prachtige oplossing. Maar voor GVH onacceptabel en onbespreekbaar!

Dat er stappen moeten worden gezet en dat we misschien meer moeten samenwerken met andere gemeenten is absoluut waar, misschien dat er ooit in de verre toekomst een noodzaak voor een herindeling is, maar die zien wij op dit moment nog niet en al helemaal niet bij de stad. Wij vinden dat je dan ook over je eigen schaduw moet springen en die schaduw zou zomaar eens de provinciegrens kunnen zijn.

Maar wat ons het allermeest tegen de borst stuit is dat zowel de provincie als deze commissie nooit met de inwoners van Haren heeft gesproken wat zij eigenlijk willen. Men wil het domweg van bovenaf opleggen. Ons, inwoners is niets gevraagd en dat is laakbaar, want het is onze gemeente!

De fractie van Gezond Verstand Haren.

 

D66 Haren kiest voor herindeling maar wil wel zelf de partner kiezen

Rapport visitatiecommissie
Het rapport van de visitatiecommissie schetst een verontrustend en nogal gênant beeld van de huidige gang van zaken in de Groninger gemeenten: gemeentebestuurders die vooral met zichzelf bezig zijn en die de handen zo vol hebben aan de dagelijkse rompslomp dat zij nooit toe zullen komen aan het antwoorden op de grote zaken: visieontwikkeling en anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Als het nodig is worden samenwerkingsverbanden opgezet, maar daarbij raakt men nog vaak in een concurrentieslag. Het is blijkbaar moeilijk elkaar iets te gunnen. Samenwerkingsverbanden vormen een aanslag op de democratische controle. De visitatiecommissie constateert dat de huidige samenwerkingsverbanden onvoldoende zoden aan de dijk zetten en is van mening dat het een heilloze weg daarop voort te gaan.
Financieel staan de meeste Groninger gemeenten er (zeer) zorgelijk voor.
Voor de leden van de visitatiecommissie is het duidelijk: ingrijpende herindeling is de enige richting die leidt naar een duurzaam, bestuurskrachtig antwoord op de grote uitdagingen waar gemeenten voor staan. Die mening komt volledig overeen met die van de provinciebestuurders en van de rijksoverheid.

De situatie in Haren
Wie de situatie in Haren bekijkt, kan alleen maar constateren dat de bevindingen van de visitatiecommissie ook op Haren van toepassing zijn: er is geen heldere eensluidende visie op de toekomst, geen stip op de horizon, geen inhoudelijk strategische visie. Als er zich problemen voordoen, wordt er een oplossing gezocht. De begroting wordt met kunst en vliegwerk sluitend gemaakt en er is geen oplossing voor de hoge schuldenlast. Het gemeentebestuur is de afgelopen jaren wel heel erg met zichzelf bezig geweest. Zicht op een duurzaam ‘eindplaatje’ is er niet en zal er voorlopig ook niet komen, zo constateerde de fractie afgelopen maandag in de raadsvergadering al.
In Haren begint een kluwen van samenwerkingsverbanden te ontstaan, waarbij de democratische controle niet voldoende gewaarborgd is. Die samenwerkingsverbanden kosten een hoeveelheid tijd, geld en energie die niet in verhouding staat tot de resultaten. Dit alles nog los van de drie decentralisatieopgaven, die komen er nog bij. Financieel staat de gemeente er dramatisch slecht voor.
Kortom: er is geen houdbare legitimatie meer te vinden voor de ultieme zelfstandigheid van Haren.

D66 steunt bevindingen en conclusie, maar wil zelf de partner kiezen
De fractie van D66 kan zich vinden in de meeste bevindingen van de visitatiecommissie, herkent de geschetste problematiek en onderschrijft de eindconclusie dat herindeling het enige duurzame antwoord is op de opgaven waar de gemeente voor staat. Maar het is voor D66 vanzelfsprekend dat de inwoners zich vervolgens uitspreken over de partnerkeuze. Het kan niet zo zijn dat Haren automatisch bij de stad Groningen gevoegd wordt omdat de opdracht van de visitatiecommissie zich beperkte tot de provincie Groningen. Dat is dan toch iets anders dan de titel van het rapport ‘Grenzeloos gunnen’ suggereert.
D66 wil dat er informatie beschikbaar komt voor de inwoners over de kansen en (on) mogelijkheden die een herindeling met de stad Groningen en met bijvoorbeeld de gemeente Tynaarlo en/of Noordenveld biedt. Daarna kan er een burgerraadpleging worden gehouden met als inzet: in welk groter verband wilt u het liefst ondergebracht worden.

Knopen doorhakken, anders maken anderen voor ons de keus
Voormalig wethouder Gerben Pek en de fractie van D66 zeiden het al in 2011: wanneer we blijven afwachten en doormodderen over allerlei samenwerkingsverbanden, zullen anderen – Provincie en Rijk- de keus voor Haren maken. In de brief die minister Plasterk vorige week aan de Tweede Kamer stuurde, zien we dat beloftes uit het verleden – dat herindeling van onderaf moet komen- verbroken gaan worden en dat de Provincie krachtig regie gaat voeren.
Het is nog niet te laat: we kunnen die eigen keus nog afdwingen en zelf de regie houden over onze toekomst. Maar dan moeten we ophouden met sneeuwruimen in een doodlopende steeg, ophouden onszelf wijs te maken dat wat voor alle kleine gemeenten geldt niet op Haren van toepassing is en dat Haren wel zelfstandig zal blijven als we maar vaak genoeg roepen dat dat kan.

De fractie van D66
Wil Legemaat
Fokke Fennema
Marjan Bachman
Oscar Keet
Geoffrey Bergman

 

CDA Haren: Grenzeloos G(r)unnen. Maar de provinciegrens lijkt een barrière.

Grenzeloos Grunnen, maar wel binnen de grenzen van de provincie Groningen. Opnieuw wordt een oplossing voorgesteld die uitgaat van het huis van Thorbecke: Rijk, provincies en gemeenten. De oplossing wordt gevonden in dat starre maatkostuum. De plaatjes op de voorkant van het rapport zijn duidelijk genoeg. Haren krijgt als het aan de commissie ligt een stedelijk karakter. De stad moet volop de ruimte krijgen voor ruimtelijke ontwikkeling. Dat belooft weinig goeds voor het rustieke wonen in het groen waar Haren juist zo trots op is.

De commissie gaat voorbij aan Haren als groene woongemeente op de uitlopers van de Hondsrug. Een kenmerkend landschap dat qua ontstaansgeschiedenis meer van doen heeft met Tynaarlo dan met de stad Groningen. Beide kennen vanuit cultuurhistorie, ontstaansontwikkeling, economische oriëntatie, ruimtelijke ligging tussen twee stedelijke centra (Assen en Groningen), sociale status als hoog opgeleiden met voornamelijk forenzen een grote overeenkomst.

Herindelingen kosten geld, dat blijkt uit onderzoeken van Prof Herweijer en de RUG. Het maatschappelijk nut is nauwelijks aangetoond. Tegelijk worden de grote problemen in de provincie Groningen er niet mee opgelost; denkt u maar aan krimp, werk en werkloosheid, opleiding en sociale achterstand. En ook op het domein van zorg en welzijn heeft de commissie geen oplossing voor de kleinschaligheid gebaseerd op sociale cohesie. Daarom zegt zij dat gelijk met deze schaalvergroting er aandacht moet zijn voor de kleinschaligheid van dorpen en wijken.

Er wordt gekozen voor herindeling, omdat samenwerking onvoldoende democratische legitimatie geeft. Maar de zeggenschap van inwoners over herindeling zelf komt nauwelijks aan de orde. Binnen twee maanden moeten gemeenteraden (als het aan de provincie ligt) hun visie geven op de voorgestelde herindeling. Het CDA vindt het van belang dat een keuze voor herindeling en een keuze met wie die herindeling plaats vindt niet alleen gebaseerd moet zijn op bestuurlijke draagvlak (zo je in dat geval van draagvlak kunt spreken?) maar juist van maatschappelijk draagvlak. Daar ontbreekt het aan.

Het CDA zal zich inzetten voor het creëren van maatschappelijk draagvlak. Daarbij moet ook een samenwerking/herindeling over de provinciegrens heen met Tynaarlo/Noordenveld als alternatief bespreekbaar zijn.
De herindeling die de commissie adviseert kan een scenario zijn.
Maar de gemeente met haar inwoners is baas in eigen huis en gaat daarover zelf!
De inwoner van Haren is (naast de politiek zelf) aan zet.

René R. Valkema MBA
Namens de CDA fractie.

 

Groen Links:

GroenLinks Haren kiest voor samenwerking

GroenLinks heeft een positieve indruk van het rapport dat de visitatiecommissie ‘Bestuurlijke Toekomst Groningen’ heeft gemaakt. Het is een degelijke analyse die de vinger legt op een aantal zwakke plekken die ook voor Haren gelden. Het uitgebrachte rapport is heftig en zwaarwegend. Het is een mijlpaal in de bestuurlijke ontwikkeling waar niemand omheen kan, en dat naar onze mening de komende jaren een centrale rol gaat spelen.

Er zijn wat ons betreft wel een paar kanttekeningen te maken. De grote stap die de commissie maakt naar herindeling is een besluit dat onze bevolking zeker aangaat. We vinden dat wij als gemeenteraad nu geen mandaat hebben om daar over te beslissen zonder dat wij onze bevolking daarover gehoord hebben.

Wij vinden dat in het advies van de visitatiecommissie te weinig oog is voor het grote verschil in omvang tussen Haren en Groningen. Herindeling van Haren en ten Boer met Groningen is wat dat betreft niet goed te vergelijken met de andere voorgestelde clusters. Wij vinden dan ook  dat de gesignaleerde problemen in de provincie te gemakkelijk ook op Haren van toepassing worden verklaard.

Zeker: de kwaliteit van dienstverlening aan burgers kan ook hier omhoog. Ook wij vragen ons af hoe Haren de extra taken die het Rijk ons geeft aankan. En de actuele bezuinigingsnoodzaak maakt duidelijk hoe kwetsbaar we zijn. Wij zien daarom samenwerking met andere gemeente(n) in de toekomst als onvermijdelijk en nodig.  Wij vinden dat daarbij ook duidelijk naar Tynaarlo moet worden gekeken. Wij hebben echter het gevoel dat Tynaarlo niet de ogen gericht heeft op Haren. We willen op korte termijn duidelijkheid hebben en dus zekerheid over de houding van Tynaarlo en zullen erop aandringen dat het college die samenwerking nadrukkelijk onderzoekt.

Het proces van samenwerken betekent dat er ook visies op tafel moeten komen van eventuele samenwerkingspartners. Dit voorstel van de commissie ondersteunen wij van harte. We willen graag een visie opstellen met de gemeente (of het cluster) die de komende maanden als preferente partner naar voren komt, dat kan dus ook Groningen zijn.

We vinden dat een besluit over herindeling nu voor Haren nog niet aan de orde is. We gaan dit proces in ons eigen tempo doen. Op dit moment richten we ons op (intensieve) samenwerking, we zien dat als een eerste stap, die zich zal moeten bewijzen in de praktijk.

We onderkennen de bestuurlijke problemen die genoemd worden, maar hebben dus ook veel dilemma’s. Wij willen verder met het proces dat we gestart zijn en zullen dan pas echt keuzes kunnen maken. Bij die keuzes willen we onze burgers goed betrekken. Dat is bij zo’n belangrijke beslissing toch niet meer dan logisch?