Fusiediscussie anno 2010 of: hoe opinies veranderen

In de zomer van 2010 heeft Haren de Krant mogelijke fusie al bespreekbaar willen maken. Tegen het licht van de actuele discussie is het aardig om te zien hoe de verschillende partijen destijds in dit dossier stonden. Wat te denken van oud-burgemeester Mark Boumans (nu gedeputeerde) die fusiegedachten verre van zich wierp en daarvoor wetenschappelijke onderzoeken als argument aandroeg. Hij zei: “Een fusie leidt overigens, blijkt uit divers onderzoek (o.a. prof. Herweijer over gemeentelijke herindelingen in Groningen) meestal niet tot efficiency verbetering en bijna altijd tot een verlies aan identiteit.” Hoe dachten de raadsfracties destijds over een fusie? In het kader van ‘lokale geschiedenis’ plaatsen wij een artikel hierover uit de krant van augustus 2010. 

 

Uit Haren de Krant van augustus 2010

 

De financiële onheilstijding van juli 2010 mag niet worden beschouwd als een doodvonnis. Er moet echter wel flink worden bezuinigd, door financiële tegenwind en doordat het Rijk jaarlijks haar bijdrage van 17,8 miljoen wil terugbrengen naar 17,1 miljoen. Burgemeester Mark Boumans en wethouder financiën Theo Sieling haasten zich om te zeggen dat de opgave weliswaar zwaar is, maar dat een dreigend bankroet niet aan de orde is. Dat neemt niet weg dat het legitiem is om juist in zo’n periode van crisis eens  te onderzoeken of het kleine Haren (ruim 18.000 inwoners) wel recht heeft op zijn status van zelfstandigheid.

 

Schaalvergroting is in het bedrijfsleven en in b.v. de zorg heel gewoon, men noemt dat ‘fusie’. Ook gemeenten fuseren, ieder jaar weer. Waarom zou Haren die dans ontspringen? Is Haren niet te klein voor het omvangrijke voorzieningenpakket? Is Haren met zijn begroting van 34 miljoen niet klein voor een ambtenarenapparaat van 144 mensen, die zich inspannen voor Harens welbevinden? Het stellen van die vraag is geen heiligschennis, maar een kwestie van boerenverstand.

Haren de Krant heeft zich in dit thema verdiept.  

Groen Links denkt dat fusie onvermijdbaar is

Het beeld dat in het artikel ontstaat is, dat vrijwel niemand serieus overweegt dat Haren rijp is voor een fusie. Burgemeester Mark Boumans verwijst naar onderzoek van professor Michiel Herweijer (RUG) die vaststelt dat de meeste fusies helemaal niet gunstig uitpakken. Bovendien zegt Boumans dat Haren haar zaken prima op orde heeft. Dat zeggen ook de meeste politieke partijen desgevraagd, hoewel zij (net als Boumans) graag willen onderzoeken of Haren niet nauwer kan samenwerken met b.v. de gemeente Tynaarlo. Vreemde eend in de bijt is Groen Links. Fractievoorzitter en raadslid Jeroen Niezen zegt dat Haren de kop niet in het zand moet steken. Men zou zich nadrukkelijk moeten openstellen voor de logische discussie over een fusie.  Hij zegt:  “In Haren heerst een soort ontkenning van deze discussie. Vanuit de overtuiging dat we onze taken goed aankunnen wordt heldhaftig stelling genomen tegen de schaalvergroting en tegen de noodzaak tot fusie, uitbesteding en intense samenwerking. Persoonlijk geloof ik dat de gemeente Haren over 20 jaar niet meer bestaat. Dat is dus niet van vandaag op morgen, maar een ommezwaai is in mijn ogen toch onvermijdelijk.”

Raadslid Jeroen Niezen (Groen Links) denkt dat fusie binnen twintig jaar onvermijdelijk is…

Enkele andere partijen hebben aan Haren de Krant ook al een reactie gegeven op het ‘fusiewoord’.  Ook legden wij de partijen het Model Ten Boer-Groningen voor. Groningen nam in 2007 maar liefst 40 ambtenaren van Ten Boer in dienst en levert sindsdien allerlei diensten volgens een tariefkaart.

Fractie GVH: GVH werpt een fusie met Groningen verre van zich en wil Haren zelfstandig houden, ondanks alles. Men pleit voor intensieve samenwerking met Tynaarlo om kosten te besparen. Men snapt niet dat de samenwerking met Tynaarlo zich nu nog beperkt tot onderwijs. Fusie: nee!

Fractie D66: D66 vindt Ten Boer en Haren onvergelijkbaar. In Ten Boer stonden de ontwikkelingen stil, in Haren moet nog volop worden uitgebreid. Men vindt dat de financiële problemen oplosbaar zijn zonder de zelfstandigheid op het spel te zetten. Men is meer voorstander van samenwerken met andere gemeenten. Fusie: nee!

Fractie PvdA: PvdA zegt dat Haren zijn zaken aantoonbaar goed regelt, ook zelfstandig. Maar men ziet wel besparingskansen in een intensieve samenwerking met andere gemeenten, waar tegen heldere tarieven diensten afgenomen kunnen worden, zoals belastingen heffen, vergunningen verlenen en handhavingstaken. Fusie: nee!

Fractie VVD: Nu over fusie praten is paniekvoetbal, vindt de VVD. Er zijn nog veel mogelijkheden om zuiniger te leven in Haren. Men zoekt, net als anderen, het heil in samenwerking met andere gemeenten, zoals nu ook het huisvuil in Haren wordt opgehaald door de gemeente Groningen. Slimmer werken, dat is het devies, vinden de liberalen. Geen paniekvoetbal.  Fusie: nee!

Fractie CDA: CDA wil een herkenbare gemeente dichtbij mensen. Niet direct herkenbare publieke taken van de gemeente (vaak in de back office te vinden) kunnen samen met andere gemeenten worden gedaan. Deze publieke taken kunnen dan worden uitgevoerd tegen de laagste kosten. Een herkenbare gemeente Haren richt zich op een goed loket, waar in het directe contact met burgers zij snel een kwalitatief antwoord krijgen op hun vragen. Een zelfstandige gemeente Haren richt zich op het beheersen van processen en zoekt de mensen op als het gaat om nieuwe ontwikkelingen. Daardoor wordt de gemeentedichtbij herkenbaar. Kernwaarden voor ons zijn: Zorgvuldigheid, integriteit, legaliteit, betrokkenheid, maatschappelijk gedragen. Fusie Nee! Samenwerken Noodzaak!

Fractie GL: GroenLinks vindt de tijd rijp voor een discussie over fuseren. Men vindt dat Haren zich moet openstellen voor dit onderwerp en zich niet moet ingraven ‘omdat men het zelf wel kan’. Jeroen Niezen denkt dat Haren over twintig jaar zal zijn gefuseerd. Hij denkt dat de gemeenten Noordenveld en Tynaarlo geschikte kandidaten zijn. Niezen vindt het jammer dat er vanuit de provincie niet meer druk wordt gezet op de gemeente om te fuseren of intensiever te gaan samenwerken met andere gemeenten. Fusie: bespreekbaar.

Voor- en nadelen afwegen

Haren de Krant wil met het artikel de discussie op gang te brengen. Maar de knoop zal uiteindelijk moeten worden doorgehakt door burgers en de gemeenteraad. Het is gebruikelijk dat een raad het initiatief neemt om fusiemogelijkheden te onderzoeken. De provincie stelt zich in dit thema passief op en ook een dwingend telefoontje van de minister van BiZa valt niet te verwachten. Hoewel het destijds juist minister Johan Remkes (VVD) was, die stelde dat gemeenten onder de 20.000 inwoners zouden moeten fuseren. Hoe dan ook, op dit moment is er in Haren nog weinig animo om een fusie te overwegen. Naar het lijkt zullen gemeente en politieke partijen eerst zelf proberen de financiële problemen op te lossen door bezuinigen én eventueel door kosten te besparen door samen te werken met andere gemeenten. Samenwerken….en beslist niet samengaan!

Onder dit webbericht plaatsen wij de integrale reactie van burgemeester Mark Boumans. Die antwoordt op de vraag of Haren een fusie zou moeten overwegen of eventueel net als Ten Boer diensten zou moeten afnemen van de gemeente Groningen (het model Ten Boer-Groningen, waarin Ten Boer 40 ambtenaren ‘overdeed’  aan Groningen).

Burgemeester Mark Boumans: “Fusie niet nodig, wij doen het als gemeente goed.”

Reactie Mark Boumans, burgemeester van de gemeente Haren:

Wij gaan de komende maanden intensief discussiëren over de visie op de toekomst van Haren en de ombuigingen (inclusief de manier waarop we ons werk organiseren). Dat doen we niet alleen op het gemeentehuis, maar juist ook participatief met de samenleving (onze burgers). Er is in Nederland overigens geen enkele norm (ondergrens) voor de gemeenteomvang. Haren heeft op dit moment ook geen onoverkomelijke organisatorische problemen. Bij het meest recente bestuurskracht onderzoek bleek dat Haren zijn zaken goed op orde heeft en toekomstbestendig is. Dat laat onverlet dat wanneer samenwerking tot versterking leidt wij daar zeker voor open staan (op een aantal terreinen kijken we daar ook nadrukkelijk naar). Een fusie leidt overigens, blijkt uit divers onderzoek (o.a. prof. Herweijer over gemeentelijke herindelingen in Groningen) meestal niet tot efficiency verbetering en bijna altijd tot een verlies aan identiteit. Opmerkelijk is ook dat provinciegrens-overschrijdende herindelingen meestal ook gedoemd zijn tot mislukken. Ik herinner maar aan de Kop van Drenthe discussie, maar er zijn ook voorbeelden elders in Nederland (meestal liggen provincies dan dwars). Het model Ten Boer – Groningen is inderdaad uniek en blijft dat ook. Er is geen gemeente in Nederland die dit voorbeeld volgt. Dat zegt ook iets lijkt mij. Ten Boer verkeerde overigens ook in een totaal onvergelijkbare situatie met Haren. Bij de start van dit project had deze gemeente (zo`n 6000 inwoners) amper nog bestaansrecht, vooral wegens gebrek aan ambtelijk kwaliteit en capaciteit. Dat speelt bij ons beslist niet. Haren heeft een hoogwaardige organisatie, waar menig gemeente in het noorden graag mee zou ruilen (vanwege de kwaliteit, niet de omvang voor de goede orde). Reden hiervoor is dat veel goedopgeleide medewerkers graag in de buurt van Groningen bij een interessante (ondernemende) gemeente willen werken, waar ze zich breder kunnen ontwikkelen (Groningen kent veel meer specialisten, eendimensionaal werk). Ze accepteren dan graag een lagere beloning (kleinere gemeente) in ruil voor ontwikkeling en arbeidsvreugde.

Kortom er is geen enkele aanleiding om het model Ten Boer in Haren na te willen doen. Wel kan gekeken worden naar de kansen die samenwerking biedt (zoals dat eerder is gebeurd op het gebied van brandweer en reiniging) op basis van gelijkwaardigheid. Komend jaar bestaat de gemeente Haren 200 jaar als zelfstandige gemeente en openen we een nieuw gemeentehuis. Wat mij betreft blijft Haren een zelfstandige gemeente, die haar taken adequaat en dienstbaar voor haar burgers uitvoert. Het is mijn stellige overtuiging dat zelfstandigheid de beste borging biedt voor sturing op leefbaarheid, voorzieningen en lastendruk.  

 

Einde citaten uit de krant van augustus 2010