Herindeling: Variant ‘Hoogezand’ valt af, raad wil 25 november beslissen

Maandagavond heeft de gemeenteraad van 20.00 tot even na middernacht vergaderd over de mogelijke gemeentelijke herindeling. De publieke tribune was goed gevuld. Het werd een gespreksavond over de regels van het spel. Besluiten worden pas 25 november verwacht.

Nog geen keuze

Het voorspel bestond uit vier insprekers (waaronder oud-wethouder Annegees Schleurholts), die achtereenvolgens het proces duidden of de raad opriepen om geen haast te maken. Eén inspreker pleitte voor het behoud van de zelfstandigheid van Haren en de Noordlaarder Wim van Hulst verklaarde zich bereid zijn dorp te laten afsplitsen voor het geval zou worden gekozen voor fusie met de stad. “Wij willen bij Tynaarlo”, zei hij.

Tot een keuze voor een fusiepartner kwam het dus niet, omdat B&W vorige week al een voorstel aan de raad stuurde waarin staat dat zij het besluit wil uitstellen tot 25 november. Desalniettemin was er genoeg te bepraten, zo bleek. Het werd, zoals vaker, een ritueel waarin standpunten werden gewisseld, maar niemand van mening veranderde. Het fusiedebat zit muurvast. De fracties beroepen zich op gesprekken met burgers en buitenlui.

Hoe liggen de kaarten? De coalitiepartijen VVD, PvdA en CU/GL houden de gelederen gesloten en koersen aan op een snelle beslissing over herindeling. Horzels in de fusie-pels blijven CDA, D66 en GVH die wantrouwig zijn over de mate van draagvlak onder de bevolking en over de rol die machthebber ‘provincie’  zou spelen. Men blijft zich afvragen waarom de Commissie Jansen heilig wordt verklaard (‘gaf de raad de opdracht voor het onderzoek?’) en of de provincie wel bevoegd is om fusies af te dwingen. Burgemeester Vlietstra over dat laatste punt: “De provincie neemt het advies van de Commissie Jansen over, maar laat de raad ruimte om met andere oplossingen te komen voor de problemen met de bestuurskracht.” Ze bedoelt te zeggen dat de provincie volgens haar geen boeman is en het beste voorheeft met zwakke gemeenten.

Burgerinitiatief houdt kruit droog

Het burgerinitiatief Uitstel Haren had gevraagd om van de agenda te worden afgevoerd, omdat men wil wachten tot de dag dat de raad wordt geacht definitieve keuzes te maken. Daarvoor had Gustaaf Biezeveld strategische redenen. Hij wilde niet het risico lopen dat vanavond de raad in meerderheid het uitstelplan van tafel zou stemmen, zodat hij op 25 november buitenspel zou staan.

Vragen, statements, geen gewijzigde inzichten

De raadsfracties hebben de eerste uren van de vergadering besteed aan het stellen van vragen aan burgemeester Janny Vlietstra in haar rol als procesmanager herindeling. Om die reden nam Bernard Prenger van de VVD de rol als voorzitter over, inclusief ambtsketen, die hij met zichtbaar genoegen omhing. De woordvoerders van de fracties gebruikten hun vele vragen voor het afgeven van statements en het indienen van moties en amendementen. Daarbij waren er geen verrassingen. De fracties van het CDA en GVH zijn nog niet overtuigd dat samenwerking geen alternatief zou zijn voor fusie. D66 wil wel herindelen, maar let vooral op de regels van het fusiespel en wil burgers laten meebeslissen. Groen Links blijft consequent het college volgen, net als de fracties van VVD, CU en PvdA.

Geen echt debat over noodzaak fusie

Geen debat over kernvragen. Als het al tot een debat kwam was het vooral over de manier waarop Haren naar een fusie wordt geleid en over de vraag of burgers nog iets in te brengen hebben (draagvlak) of niet. Ook wordt keer op keer kritisch gekeken naar de rol van de provincie. Is die boeman of partner in dezen? D66 wilde wel eens weten of de raad opdrachtgever was van het rapport van de Commissie Jansen (daarmee knagend aan het bestaansrecht en status van dat rapport). De burgemeester zei dat de raad geen opdracht gaf, net als alle andere 22 gemeenten. Het rapport is dus een feit dat men heeft te accepteren.

Moties en amendementen

Via moties en amendementen probeerden fracties de regels van het fusiespel aan te scherpen. Zo stelde PvdA een publiekscampagne en zelfs een fusiekrant voor om burgers te informeren en opinies los te krijgen bij inwoners. Het college gaat dat plan overnemen en uitvoeren. Andere amendementen waren niet baanbrekend en haalden het niet bij de stemming om middernacht (zoals een raadsbezoek aan Tynaarlo). Behalve één.

Vaarwel Variant ‘Gorecht’

 

Opvallend was het aangenomen amendement van D66 en CDA om de Gorecht-variant (fusie met Hoogezand, Slochteren en Menterwolde) uit het assortiment te gooien. Dat is een schaakstuk minder op het bord. Volgens Wil Legemaat van D66 voelen Harenaars toch al niets voor die variant en bovendien voert Hoogezand op een onaangename wijze de druk op om voor 1 december een beslissing te nemen. “Als we die variant dus schrappen, vervalt het argument voor de haast”, meende Legemaat slim. “Want je denkt toch niet dat Tynaarlo en Groningen zoveel haast hebben? Die kan het niet veel schelen als wij een paar maanden meer tijd nodig hebben.”

Verrassend was dat de raad bij meerderheid instemde met dit amendement. Daarmee vervalt de variant ‘Gorecht’ en blijven de volgende opties over:
Fusie met Groningen/Ten Boer
Fusie met Tynaarlo.

Overigens zijn er nog burgers en insprekers die zelfstandigheid ook een optie vinden, maar de raad denkt daar anders over. Zelfstandigheid zal nooit kunnen rekenen op steun, behalve wellicht van GVH.

Uitstel tot 25 november, het nieuwe tijdpad

Tenslotte werd om 23.55 uur gestemd over het voorstel van B&W om het besluit uit te stellen tot 25 november. In de tussentijd worden onderzoeken uitgevoerd naar de consequenties van de verschillende fusie-opties. Na vandaag zijn dat dus Groningen en Tynaarlo.

Dit voorstel werd aangenomen (voor: fracties VVD, PvdA, CU, Groen Links. tegen: GVH, D66 en CDA). Per saldo betekent dit dat de raad op 25 november gaat besluiten met wie men wil fuseren. Burgemeester Janny Vlietstra zei ter geruststelling dat zelfs dan, met eventueel nieuwe inzichten, de raad alsnog kan beslissen dat men onvoldoende informatie heeft om de knoop door te hakken.

Opmerkelijk waren nog de volgende uitspraken van de burgemeester:

*”Als de raad kiest voor een fusie met Tynaarlo krijgen twee provincies de regie in handen en zullen die het fusie-initiatief verder overnemen.” Impliciet zegt zij dat Haren bij een voorkeur voor Tynaarlo de greep op de situatie kwijt is en dat twee provinciebesturen er met de kluif vandoor gaan. Uitkomst onzeker. Je kunt maar beter kiezen voor een optie binnen de provinciegrenzen.

*“We moeten niet doen of de ‘identiteit’ het hoofdcriterium is om een fusie op de beoordelen. Wij zien de bestuurskracht als een zwaarder wegend criterium.” Dit kan voor veel mensen een onaangename uitspraak zijn. Immers, de emoties gaan juist vaak over identiteit. De burgemeester verwijst dat argument nu naar de tweede rang.