De krant die je leest van A tot Z
Dinsdag 30 Juni, 2026
Deze post is bekeken 154 keer.

dinsdag 20 september 2016

Nieuws:

Opinie: Wat betekent dat eigenlijk, van ‘onderop’ beslissen over herindelen?

Door: Redactie

Door René Valkema, herindelings-watcher Haren

Herindeling: wat betekent ‘van onderop’?
De coalitie en Burgercomité leggen ‘van onderop’ zo uit dat ALLEEN de gemeente zelf beslist over zelfstandigheid of herindelen. Klopt die uitleg? Nee, dit is een zeer beperkte uitleg van het ‘beleidskader herindeling’. Deze uitleg strookt niet met de uitleg van de minister en de gangbare praktijk.

Deze eenzijdige kijk vertroebelt de discussie over de voorgenomen herindeling van Haren. Voor de minister betekent ‘van onderop’: door de gemeente of door de provincie. Daarbij zijn gemeenten als eerste aan zet als het gaat om het vinden van oplossingen om hun maatschappelijke opgaven beter te kunnen oppakken. Gemeenten moeten wel zelf acties ondernemen. ‘Zelf aan zet’ heeft zijn grenzen. Daarbij versterkt de minister de ruimte voor provincies om in goede samenspraak met gemeenten zelf (dus door de provincie) tot herindelingsvoorstellen te komen.

Gemeenten en provincies zijn partners met ieder eigen verantwoordelijkheden in het belang van het lokaal bestuur. Provincies spelen daarbij vanuit hun algemene verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het lokaal bestuur vaak een stimulerende rol in de discussie over de bestuurskracht van gemeenten en kunnen deze ook in regionaal verband bezien. Deze rol heeft de provincie sinds 2006 samen met de Vereniging van Groninger Gemeenten (inclusief de gemeente Haren) ook zo ingevuld. Daarbij was de provincie terughoudend om de regierol te pakken. Juist die terughoudendheid wil de minister voorkomen. Het doorhakken van de knoop door de provincie neemt de minister zeer serieus (Plassterk: 2013)

Ondertussen kwam er in 2015 een nieuw college van Gedeputeerde Staten. ‘De opstelling van de provincie is daarbij een partner die zichtbaar, betrokken en met vertrouwen tussen de Groninger gemeenten staat en als procesbegeleider kijkt naar het regionaal belang. Ons uitgangspunt is dat de herindeling niet wordt opgelegd, we ondersteunen de initiatieven die gemeenten aandragen. We zien voor ons een stimulerende rol, maar de gemeenten bepalen zelf het proces van herindeling. Wij faciliteren, ondersteunen en bevorderen met als doel het tot stand komen van gemeenten met voldoende toekomst bestendige bestuurskracht’.

De provincie heeft gemeenten de ruimte en de tijd gegeven zelf aan de slag te gaan. Haren heeft de ruimte gekregen om met Tynaarlo in gesprek te gaan (ruimte zelfs over de provinciegrens heen). In het Westerkwartier komt herindeling tot stand, de nieuwe gemeente Midden-Groningen is nog slechts een kwestie van tijd. Net als de gemeente Westerwolde. Deze gemeenten hebben hun verantwoordelijkheid genomen.
Haren stond en staat met de ‘rug naar de regio’. Uitnodigingen om met de andere clustergemeenten Groningen en Ten Boer in gesprek te gaan zijn genegeerd. De ‘niet vrijblijvende oproep van GS’ aan de gemeente Haren om met Groningen en Ten Boer in gesprek te (maart 2016) gaan is genegeerd en zelfs niet (op tijd) in de gemeenteraad besproken.

Haren heeft door haar bestuurlijke houding, de provincie (in het licht van haar regionale verantwoordelijkheid) geen andere keuze gelaten dan ‘van onderop’, maar dan door de provincie, de knoop door te hakken. De provincie besloot op 30 maart tot een procedure door de provincie op grond van art. 8 ARHI om zo de weigerachtige gemeente Haren te dwingen tot ‘open overleg’ met Groningen en Ten Boer (zie het herindelingsontwerp).

De opstelling van de provincie kan mede beoordeeld worden in de jarenlange discussie over schaalvergroting in de provincie Groningen sinds 2006. De gemeente Haren is meerdere keren van standpunt verandert; strategische samenwerking met Tynaarlo (2008), zelfstandig (2009-2013), herindelen (2013), onderzoek herindeling met Tynaarlo (2014), zelfstandig (2015 en 2016). Ondertussen heeft de gemeente Haren samen met de andere gemeenten in de provincie Groningen in VGG-verband meegewerkt aan onderzoeken tot versterking van de bestuurskracht: clustervorming (toen ook al Groningen, Ten Boer en Haren) uitmondend in het rapport Grenzeloos Gunnen.

De rest kent u.

Conclusie: De provincie heeft terughoudend geopereerd door gemeenten zelf de ruimte te geven om tot schaalvergroting van onderop te komen en zij heeft pas in allerlaatste instantie (in het geval van Haren) vanwege het algemene regionale belang gekozen voor een procedure ‘van onderop’ (art 8 ARHI) door de provincie. Op basis van jurisprudentie kom ik thans tot de conclusie dat de provincie zorgvuldig heeft gehandeld. De Tweede Kamer beslist uiteindelijk, maar zij zal in haar beoordeling kijken naar het gevoerde proces, de betrachte zorgvuldigheid en terughoudendheid.

René Valkema

6 reacties

Ben zegt:

Met interesse begin ik het opinie stuk te lezen echter al snel wordt gesteld dat de zorgenkindjes de beste van de klas zijn:

“……. In het Westerkwartier komt herindeling tot stand, de nieuwe gemeente Midden-Groningen is nog slechts een kwestie van tijd. Net als de gemeente Westerwolde. Deze gemeenten hebben hun verantwoordelijkheid genomen…””

Beetje vreemde voorstelling van zaken over een gebied dat al rond was ver voor de geschetste indeling en al jaren worstelt om zaken op orde te krijgen, grote leegloop kent in bepaalde kernen.

Daarnaast wordt een gedwongen medewerking weer gegeven als en vrijwillige enthousiaste medewerking door de gemeente Haren.
Geeft een beetje vreemde smaak en maakt de conclusie van de opinie in dit licht helaas gekleurd.

Zoals in de opinie naar voren komt zie je een ontwikkeling en is deze ontwikkeling wellicht te onderbouwen omdat er mogelijk een toekomstige analogie is voor de huidige Gemeente Haren.

Nergens wordt de vraag beantwoord hoe het komt dat de grote Gemeenten terugvallen op het deelgemeente modellen en bijna alles terug leggen op wat van uit het verleden de ‘natuurlijke’ verzorgingsgebieden waren.
Het besluit van een zelfstandige Gemeente Haren is in dit licht nooit onderzocht of beantwoordt voor zover dat valt na te gaan in de stukken of andere informatie.

Nergens in welk rapport ook is deze ontwikkelingen van de terugval naar kleinere deelgemeenten die de grote steden laten zien in Nederland onderzocht of verwoord. Als dit rapport of onderzoek bestaat dan is het wellicht diepe in een lade verborgen onder een dikke laag stof.

Nergens is aangegeven wat deze ontwikkeling die je terug ziet bij de grote gemeente in Nederland zou kunnen beteken als de zelfstandige Gemeente Haren deel uitmaakt van een provinciale en interprovinciale samenwerking verband(en) in de driehoek drachten, Assen, Groningen.

h. vos zegt:

Hierbij een aantal citaten van dhr. Valkema uit eerdere opiniestukken.

4 april 2016
Opiniestuk deel 1 door René Valkema, oud-raadslid in Haren: Voor de provincie heiligt het doel de middelen…
Op basis van deze feiten A t/m D kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

De provincie heeft niet de terughoudendheid in acht genomen die verwacht zou mogen worden. De provincie wacht niet tot 1 juni. En zij gaat voorbij aan de uitspraak van burgers in het gehouden referendum.
Er worden bij de procedure van bovenaf (art. 8 ARHI) geen argumenten genoemd die de afwijking van de voorkeursprocedure (van onderop, volgens art. 5 ARHI) rechtvaardigen.
De provincie niet de zorgvuldigheid in acht neemt die past bij het te volgen proces dat provincie en gemeente hebben afgesproken. Het getuigt van grove onzorgvuldigheid en onbehoorlijk bestuur door voor 1 juni in te grijpen in een nog onvolledig proces.
Heeft de provincie dan geen enkele mogelijkheid om in te grijpen in het proces?
Ja, uiteraard wel. Het beleidskader herindelingen zegt daarover het volgende: Indien echter “gemeenten na een lange discussie zelf niet tot een herindelingsvoorstel komen, terwijl versterking van de gemeentelijke bestuurskracht wel nodig is”, kan de provincie “vanuit een bovenlokale verantwoordelijkheid” (…) “het initiatief van de gemeenten overnemen”.(p.2)
De vraag of er van een lange discussie sprake is? Nee, dus. Er is namelijk helemaal geen enkele discussie gevoerd tussen Haren, Groningen en Ten Boer. Haren heeft immers gekozen voor zelfstandigheid. Terughoudendheid vraagt ook van een provincie de keuze van een gemeente voor zelfstandigheid te respecteren. Het is aan de gemeente Haren om te bewijzen dat zij die zelfstandigheid ook aan kan. Op basis van het rapport B&A zijn er twijfels, maar de gemeente Haren krijgt de kans haar gelijk te bewijzen. Het is onjuist om in dat proces te interveniëren.
Conclusie: gelet op voorgaande is er sprake van gebreken in het feitelijk gevolgde proces.

5 april 2016.
Opiniestuk deel 2 door René Valkema, oud-raadslid in Haren: Voor de provincie heiligt het doel de middelen
“Op basis van deze feiten A t/m D kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

Er is een duidelijke uitspraak van burgers, zowel in het referendum als de gemeenteraad. De provincie gaat volledig voorbij aan het bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak voor zelfstandigheid.
De provincie geeft niet de gevraagde nadere argumentatie die nodig is bij inzet van art. 8 ARHI.De provincie is niet zorgvuldig door een uitspraak van burgers te negeren en vervolgens de burger feitelijk buitenspel te zetten in de procedure conform ARHI art. 8 .

Conclusie: Gelet op voorgaande is er sprake van gebreken in het door de provincie gevoerde proces. De provincie had er verstandig aan gedaan haar besluit tot een procedure ex art. 8 ARHI te nemen na 1 juni 2016. En dit alleen indien zij op dat moment tot de conclusie zou komen dat de gevraagde onderbouwing door de gemeente Haren onvoldoende toekomstbestendig zou zijn voor de duur van tenminste 10 jaar.”

Rene valkema zegt:

@h.vos
Toen vond ik ook dat de provincie beter had Kunnen uitleggen waarom zij deze keuze maakte. Brouns heeft dat zelf ook ergens toegegeven. De context daarna is wezenlijk verandert. Net als de wijze van zorgvuldig handelen door de provincie. Gevoegd bij voortschrijdend inzicht in een andere context is dit thans mijn conclusie.
Daarbij komt dat politiek en burgercomite als agenda kiezen niet bij de stad om later te gaan herindelen met Hoogezand of Tynaarlo. Die agenda is geen duurzaam zelfstandige gemeente.
Ook dat is een andere context.

InwonervanHaren zegt:

Als de politiek zich ergens over uitlaat dient deze zich te richten op de gemiddelde ontvanger. Het achteraf spelen van woordspelletjes maken de politiek ongeloofwaardig.

h. vos zegt:

@Valkema

“Stil maar Pietertje, kom jij maar even wissel”

Zuchtje zegt:

Volgens mij is René Valkema toch afgeserveerd binnen het CDA?

Volgens mij is het telkenmale anti-fusie nieuws wat de “opinie” betreft. Conclusie
is dat Haren de krant spreekbuis is voor het geluid dat negatief staat tegenover
de fusie met Groningen? Wees daar dan gewoon duidelijk over s.v.p.

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.


Recente berichten



Recente reacties