Spreken is goud tijdens uitvaart

Een mooie vorm van vrijwilligerswerk: spreken op uitvaarten. Trees Roose uit Haren meldde zich daarom in 2014 bij de humanistische uitvaartbegeleiding, gelieerd aan het Humanistisch Verbond.

Zij schrijft de toespraken na een uitgebreid gesprek met nabestaanden die dat zelf niet kunnen, of daar gewoon te verdrietig voor zijn. “Ieder mens heeft een uniek verhaal, hoe gewoon hij ook lijkt. De kunst is dan om precies de juiste toon te treffen”, vertelt Trees. “En het is niet alleen maar verdriet en narigheid, ik vind het juist mooi als er bij een uitvaart ook gelachen kan worden”. Soms heeft ze een gesprek met de toekomstige dode zelf. Mensen die weten dat ze binnenkort gaan sterven, willen soms de regie over hun eigen uitvaart. De toespraak zelf voorbereiden hoort voor hen bij het afscheid nemen en het afsluiten van hun leven. Tijdens de gesprekken is het de kunst om in de (soms) emotionele en verwarrende situatie de kern van het levensverhaal van de overledene op te pikken. Of ruimte te nemen voor aardige anekdotes.

“Door gerichte vragen wordt duidelijk wie iemand was, en wat hij in zijn bestaan voor anderen heeft betekend”, zegt Trees. “Het vraagt luistervermogen en empathie, want je hebt de overledene meestal zelf niet gekend.” Ook het helpen bij het bedenken van een passend ritueel tijdens de uitvaart kan bij het werk horen. Bij een vrouw die stapelgek was op tuinieren, versierde Trees bijvoorbeeld met de familie de aula met kleurige viooltjes in houten kistjes, die de bezoekers na afloop mochten meenemen. Je moet natuurlijk ook onder enige tijdsdruk kunnen werken, en niet bang zijn om achter de microfoon te gaan staan. Voor het spreken tijdens uitvaarten krijgen de vrijwilligers een bescheiden vergoeding. In de provincie Groningen groeit het aantal aanvragen momenteel. Toekomstige sprekers volgen een intensieve cursus van drie weekeinden, waarbij zij als oefening bijvoorbeeld ook een toespraak moeten schrijven voor hun eigen uitvaart. “Dat was confronterend en emotioneel”, zegt Trees, “maar in dit werk moet je vertrouwd raken met de dood.” Voordat een vrijwilliger geheel zelfstandig aan de slag mag, loopt hij eerst nog stage bij ervaren sprekers.

Meer informatie: www.humanistischeuitvaart.nl