Vergeten oorlogsslachtoffer had laatste rustplaats in Kerkstraat

In Haren blijkt op de Hervormde begraafplaats aan de Kerkstraat een oorlogsgraf te liggen dat dit voorjaar ‘herontdekt’ is. Het betreft de laatste rustplaats van Harener Jacob Venema die in het Duitse kamp Mönchehof nabij Kassel was ondergebracht. Hij overleed daar op 31 maart 1945 aan algehele uitputting. Venema werd daar in het kader van de Arbeidseinsatz gedwongen te werkgesteld.

Door Hein Bekenkamp

Waarom Venema na de oorlog in Haren niet als oorlogsslachtoffer beschouwd werd, blijft vooralsnog onduidelijk. Hij staat ook niet vermeld op de gedenksteen voor de Harener dorpskerk. De aanwezigheid van het graf kwam begin dit jaar aan het licht nadat de Nationale Oorlogsgravenstichting navraag naar de precieze ligplaats van het graf had gedaan bij het College van Kerkrentmeesters te Haren. Venema staat bij de stichting officieel geregistreerd als oorlogsslachtoffer. Omdat het graf zelf particulier is, wordt het niet door de Oorlogsgravenstichting onderhouden. Het College van Kerkrentmeesters heeft inmiddels het graf van Venema opgeknapt.

Vanaf 1 mei wordt het betreffende kerkhof officieel geregistreerd als een kerkhof waar een oorlogsslachtoffer begraven ligt. Naast het inmiddels opgeknapte toegangshek zal een bordje van de Oorlogsgravenstichting komen te hangen. Tijdens de jaarlijkse rondgang van de Harense 4 Mei-Comité, aanstaande vrijdagmiddag, zullen bij het graf van Venema rond kwart over drie nu ook bloemen worden gelegd.

Wie was Jacob Venema?

Jacob Venema is geboren in Haren op 31 januari 1924. Hij heeft gewoond aan de Kerkstraat 30. Hij was rangeerder bij de Nederlandse Spoorwegen. Hij werd in het kader van de Arbeitseinsatz gedwongen tewerkgesteld in Duitsland. In mei 1944 is hij terechtgekomen bij Henschel und Sohn in Kassel, een fabriek waar tijdens de Tweede Wereldoorlog pantservoertuigen, vliegtuigen en locomotieven werden gebouwd. De arbeiders waren ondergebracht in het kamp Möncheho, waar Venema eind maart 1945  overleed. Zijn lichaam werd destijds begraven op de kampbegraafplaats aldaar. Na de oorlog is op verzoek van zijn familie zijn lichaam overgebracht naar Nederland en herbegraven op de Hervormde Begraafplaats te Haren op 7 september 1951.

De uitgevers van de Harener Historische Reeks, Boomker en Knoop, bereiden een supplement voor dat aan deel 15 van de reeks, Van kwaad tot onvoorstelbaar erger, geschreven door Wil Legemaat, kan worden toegevoegd. In dat boek staan de verhalen opgetekend achter de namen op de gedenksteen in Haren. Naast informatie over Jacob Venema, zullen in het supplement nagekomen berichten naar aanleiding van het boek van Wil Legemaat worden opgenomen.