Vergunning Intermezzo: “Oprisping van oude cultuur binnen gemeentehuis”

De rekenkamercommissie van de gemeente Haren heeft op last van de gemeenteraad onderzocht wat er fout ging bij de vergunningverlening aan Intermezzo in 2009 en 2010. Ook onderzocht men waarom dit dossier na de onthulling in oktober 2011 ontaardde in een circus-act. Conclusie: College van B & W had last van een oprisping van oude bestuurscultuur, die zorgde voor een vieze nasmaak. “Maar er is geen aanwijzing dat er ook in andere projecten zo onhandig is gehandeld”, stelde commissievoorzitter Bert van Putten vandaag. Ondernemer Gert Bruns (Intermezzo) treft geen blaam. Lees ook de update onderaan.

DE FEITEN

Op 2007 vroeg eigenaar Gert Bruns van Intermezzo een bouwvergunning aan om zijn paviljoen aan het Raadhuisplein uit te breiden. De gemeente verstrekte hem de vergunning.

In 2009-2010 moedigde de gemeente de horeca-ondernemer aan om nog wat forser uit te pakken, omdat zijn bedrijf zou kunnen bijdragen aan een kwalitatief hoogstaander plein in Haren.  Bruns hernieuwde zijn aanvraag, die buiten de kaders van het geldende bestemmingsplan viel.

In februari 2010 heeft het college zich gebogen over de hernieuwde, vergrote, uitbreidingsplannen van Intermezzo. Men keurde die goed, maar legde dat besluit nimmer vast in de besluitenlijst. De onderzoekers noemen het daardoor geen ‘beslissing’ maar een ‘wilsbestemming’.  Gemeentesecretaris Eppo van Koldam was verantwoordelijk voor het ‘niet vastleggen’ en daarmee hield hij het besluit onder de radar van de gemeenteraad en dus van de openbaarheid.

BETRAPT

Toen even later een gewetensvolle ambtenaar de brief van de gemeentesecretaris aan Intermezzo onder ogen kreeg snapte hij er niets van. Er was geen collegebesluit en er was wél een brief waarin de uitgebreide vergunning werd verleend. Zijn appèl werd bewust van tafel geveegd. Volgens de onderzoekers heerste er een cultuur waarin kritische vragen van ambtenaren niet werden gewaardeerd. Dat is een nette manier om te zeggen dat ze niet moesten zeuren. De brief werd dus aan Intermezzo gestuurd, terwijl de gemeentesecretaris daartoe niet bevoegd was.

BOOM

Doordat de bouwers in oktober 2011 een linde wilden slopen kwam aan het licht dat er buiten de kaders van de originele bouwaanvraag werd gebouwd. Er ontstond commotie op het gemeentehuis (11 oktober 2011) en volgens de onderzoekers werd er zonder regie en structuur gezocht naar onderliggende dossiers. In die hectiek werd gesproken over een schaduwdossier, dat achteraf bleek niet te hebben bestaan. Ook zouden er papieren zijn weggemaakt, maar later is gebleken dat die papieren slechts in een verkeerd mapje waren gestopt. Ze werden teruggevonden. Dat was op 8 november 2011 al bekend bij de inmiddels nieuwe gemeentesecretaris (Madelon de Wilde), maar die verzuimde dit intern te melden.

HELFT RAAD SLIEP

Tot overmaat van ramp maakte het college de misser om de fractievoorzitters van de raad in vertrouwen in te lichten over de choatische situatie. Men bond ze op het hart er niet met andere raadsleden over te spreken. Dat was fout, stellen de onderzoekers. Dat had men niet mogen doen. Op haar beurt heeft de helft van de raad zitten slapen, zeggen de onderzoekers. Op CDA, GVH en D66 na bekommerde niemand zich om de zaak. De genoemde partijen trommelden op de deur van het college met kritische vragen, die vervolgens gesloten bleef.

CONCLUSIE: BOUMANS PIKTE KOEKJES

Al met al niet veel fraais, zegt de commissie in haar 44 pagina’s tellende verslag. Het college heeft stiekem een mooi bouwproject willen doordrukken met de beste bedoelingen, van eigenbelang was geen sprake. Maar men negeerde de spelregels en de raad. Pijnlijk, want volgens de onderzoekers had men volkomen legaal destijds de vergrote aanvraag in een gedoogsetting kunnen aanbieden aan de raad met als argument dat in een toekomstig bestemmingsplan het plan wél zou passen.

Om het simpel te stellen: men pikte stiekem onder aanvoering van oud-burgemeester Mark Boumans, thans gedeputeerde, koekjes uit de trommel, terwijl men er gewoon om had kunnen vragen. En dan ook gewoon een koekje had kunnen krijgen. Het pikken van de koekjes gebeurde dus onder leiding van oud-burgemeester Mark Boumans, met als secondanten de wethouders Berends, Toxopeus en Niezen. Gemeentesecretaris Eppo van Koldam speelde een sleutelrol, zo valt uit het verslag te concluderen. “Klungelige handelswijze”, zo luidt de voorzichtige kwalificatie van de onderzoekers.

GEEN BOZE OPZET

De bestuurders hadden geen boze opzet. Het was een oprisping van een oude cultuur, waarin binnen de gemeente Haren in voorgaande decennia waarschijnlijk van alles werd geritseld buiten het zicht van raad en publiek. Hoewel die cultuur in 2010 al tanende was, moet er in dit geval nog een tijdelijk opleving van deze sfeer zijn geweest. En dat is dan weer het goede nieuws. De zaak Intermezzo is, zover men kan nagaan, de laatste misser geweest van deze soort. De commissie denkt dat na alle commotie dit en volgende colleges wel beter zullen oppassen. En de ambtenaar die destijds aan de bel trok omdat het niet deugde is niet ontslagen, maar nog gewoon werkzaam bij de gemeente Haren.

 

Update 12 juli 2012 – 0.00 uur

 

Reactie D66 op het rapport:

Vertrouwen is goed, transparantie is beter: reactie D66 op onderzoeksrapport Rekenkamercommissie, juli 2012

Het onderzoeksrapport dat de Rekenkamercommissie ruim drie maanden na het aannemen van de motie van D66 presenteert, klinkt als een klok.
De motie is uitstekend verstaan en perfect uitgevoerd door de leden van de Rekenkamer. Aan alle gevraagde facetten is serieus aandacht gegeven. Dit resulteert in een professioneel, evenwichtig en ook nog zeer leesbaar rapport. Complimenten aan de onderzoekers en aan de zorgvuldig geformuleerde weergave van de bevindingen.

Transparantie geeft vertrouwen, maar verdoezeling wantrouwen
De fractie van D66 is blij met dit gedegen onderzoeksrapport, kan zich goed vinden in het feitenrelaas, de conclusies en de aanbevelingen en zal de laatste, waar het de raadsleden aangaat, zeker ter harte nemen.
Het onderzoek is volledig en hiermee kan het dossier ook worden gesloten wat D66 betreft.
Door alles zo duidelijk op een rij gezet te zien, wordt het ‘dossier’ inzichtelijk, wordt veel handelen begrijpelijk en wordt haarscherp duidelijk dat door het verdoezelen van informatie het vertrouwen in elkaar te paard weg galoppeert.
Het onderzoek is voor D66 één groot pleidooi voor transparantie.
Beslissingen die afwijken van wet- en regelgeving zijn best te nemen, mits voorzien van een goede argumentatie en op voorwaarde dat de principes van behoorlijk bestuur, zorgvuldigheid, rechtszekerheid, gelijkheid, openbaarheid en integriteit gewaarborgd zijn. Juist dan! Dit was niet het geval bij het ‘dossier Intermezzo’. Kwalijk en heel jammer, want zoals het onderzoek aangeeft: het had ook allemaal wel behoorlijk en transparant geregeld kunnen worden! Alle gedoe en commotie is in wezen onnodig geweest.
Na oktober 2011 is, door de neiging van met name de wnd. burgemeester om de kwestie ‘kleiner’ te maken, binnenskamers te houden en de gemeenteraad niet echt serieus te nemen, de zaak juist opgeblazen en is het wantrouwen nog weer vergroot. Ook hier weer: volstrekt onnodig.
Betreurenswaardig is dat mensen in de ambtelijke organisatie zich mede in een kwaad daglicht gesteld voelden, door het weinig professioneel handelen van de bestuurders en de toenmalige gemeentesecretaris. En dat terwijl juist zij degenen waren die integer bleven handelen. Hulde voor de medewerkers die hun rug recht hielden!
Zowel in 2009/2010 als 2011/2012 geldt: door niet transparant te handelen wordt het vertrouwen ernstig ondermijnd en wordt het imago van de gemeente en ‘de politiek’ geschaad. En wantrouwen veroorzaakt weer een overdreven behoefte aan controle. Zo dreig je terecht te komen bij Lenin die ooit zei: ‘Vertrouwen is goed, controle is beter’. Maar daar zit, wat D66 betreft, een belangrijke schakel tussen: transparantie.
D66 zou het gezegde van Lenin willen omvormen naar het veel passender: ‘Vertrouwen is goed, transparantie is beter’. Want transparantie geeft vertrouwen en waar vertrouwen is, is minder noodzaak tot en behoefte aan controle. Daar zouden we met elkaar aan moeten werken. De energie die we daaraan besteden zal heel wat meer rendement leveren dan de energie die we het afgelopen jaar in het ‘dossier Intermezzo’ hebben moeten steken.

Wil Legemaat, namens de fractie van D66

 

Update 13 juli

Reactie Groen Links

De fractie van GroenLinks is zeer tevreden over het rapport van de rekenkamer. Het is een gedegen onderzoek met een heldere analyse. Het kan zich daarnaast goed vinden in de conclusies en aanbevelingen. Met de kennis van nu had het allemaal anders kunnen gaan. Door te kiezen voor de formele weg om zo het besluit van het college in de goede procedures te vangen, was het hele probleem zelfs niet ontstaan! Het besluit op zich om de ruimere vergunningverlening toe te staan was immers gewoon een te rechtvaardigen beslissing. 

Ook de poging om in 2011 het probleem klein te houden was niet nodig. Transparantie had veel onduidelijkheid en gedoe kunnen schelen. De onterechte negatieve beeldvorming had dan helemaal niet hoeven ontstaan. Het vermeende schaduwdossier en de persaandacht waren dan ver voor het jaar 2012 al historie geweest. Ook was dan direct duidelijk geweest dat betrokken medewerkers en aanvrager zorgvuldig hadden gehandeld. Wat ons betreft een belangrijke constatering.

Samenwerking

Door te kiezen voor overleg, transparantie en vertrouwen in elkaar had het allemaal anders kunnen lopen. Maar dat is achteraf wel vaker te constateren. De rekenkamer wijst ook duidelijk naar de raad. De juiste instrumenten gebruiken, informatie vergaren en niet zelf tot conclusies springen zijn belangrijke aandachtspunten. Verder is het van belang om vooral samenwerking te zoeken. Een cultuur waarin je tegenover elkaar komt te staan is niet constructief.

Rolverwarring

En dan de rolverwarring: seniorenconvent, presidium, gemeenteraadsleden, raadsvoorzitter. De rekenkamer is duidelijk in de constateringen. We moeten de rollen helder hebben en vertrouwen kunnen hebben in het functioneren van iedereen. Wat GroenLinks betreft is dit een belangrijk punt dat goed tegen het licht moet worden gehouden.

Het is nu zaak om vooruit te kijken en de aanbevelingen te implementeren. Vertrouwen, transparantie en samenwerking zijn voor GroenLinks de kernbegrippen om die toekomst te kleuren.

Eric Schenkel

Fractievoorzitter GroenLinks Haren

 

 

 Update 14 juli:

Reactie van GVH