Verhoren gemist? Lees de samenvatting hier.

Openbare verhoren: Samenvatting en reconstructie

 Dit bericht heeft een update onderaan.

 

In de raadszaal van de gemeente Haren zijn op 22 en 23 februari diverse sleutelfiguren in het bouwproject Haderaplein gehoord door de commissie Valkema. Een wethouder, oud-burgemeester, oud-wethouders, projectleiders en marktdeskundigen vertelden wat zij zich herinnerden van de periode juni 2009 tot juli 2010. In die periode ontwikkelde zich een plan om het Haderaplein/Raadhuisplein te bebouwen met woningen, appartementen, winkelruimte en parkeergarage.

Gewenste opbrengst

Het plan moest een maximale opbrengst hebben, waarbij in eerste instantie werd gestreefd naar een opbrengst van ruim zes miljoen (onderbouwd met onderzoek van o.a. KAW, Boelens Jorritsma). Dat bedrag zou kunnen worden gebruikt bij de bouw van het gemeentehuis Haren, dat 11,3 miljoen zou kosten. De crisis van 2008 zorgde ervoor dat de verwachte waarde in 2010 gedaald was naar slechts ruim vier miljoen.

Rapport werd steen des aanstoots

De lage inschatting van vier miljoen kwam van het bureau Draaijer & Partners, die haar rekensom maakte als ‘second opinion’ in opdracht van projectleider Frits Kamminga. Dat rapport werd de steen des aanstoots in dit raadsonderzoek. In februari 2010 werden de berekeningen besproken in de zgn. Stuurgroep Haderaplein, waarin ook de toenmalige wethouders Theo Berends en Jeroen Niezen zitting hadden. Kamminga vertelde dat deze cijfers beter pasten bij zijn persoonlijke inschatting van de waarde van het Haderaplein (hij vond tot dan toe dat de gemeente zich rijk rekende). Volgens Theo Berends is in die vergadering van de Stuurgroep Haderaplein wel melding gemaakt van een ‘rapport’ van Draaijer & Partners, maar is inhoudelijk daarover niets medegedeeld. “Ik kende dus de cijfers en de strekking van de berekening beslist niet”, aldus Berends.

Werd dit belangrijk gevonden?

Toenmalig wethouder Jeroen Niezen zegt dat hij de lage cijfers niet vertrouwde en er daarom niet al te veel waarde aan hechtte. Naar zijn zeggen heeft hij enkele dagen later in het collegeberaad van 23 februari 2010 in de rondvraag, wellicht in een bijzin, gewag gemaakt van de recente inschattingen van Draaijer & Partners. Dit is dan zo terloops gebeurd, dat de andere collegeleden Anje Toxopeus en burgemeester Mark Boumans, het zich niet herinneren. In het verslag van dit collegeberaad staat er niets over, maar dat valt te verklaren door het feit dat de toenmalig gemeentesecretaris nogal summier notuleerde (bron: wethouder Gerben Pek). Theo Berends, die altijd heeft gezegd zich niet te herinneren dat Niezen de sombere inschattingen in het college heeft besproken, heeft onder ede die verklaring iets bijgesteld. Nu zegt hij dat het wél is genoemd door Niezen.  Als persoon wist hij wél dat er een nieuwe berekening van Draaijer & Partners zou zijn, maar hij zegt de cijfers zelf nooit te hebben gezien.  Net als zijn collega Jeroen Niezen zag hij geen aanleiding om direct actie te ondernemen met het rapport, dat hij naar eigen zeggen nooit met eigen ogen heeft gezien.

 

De onthulling juli 2010

Het zgn. rapport van Draaijer & Partners werd in het verhoor door Jeroen Niezen aangeduid als ‘een A4-tje met een rekensom’. De cijfers vertrouwde hij niet. Daarom werd met deze nieuwe informatie niets meer gedaan tot na de verkiezingen van 2010. In april van dat jaar trad het nieuwe college aan (D66, VVD en PvdA) en het was de nieuwe wethouder RO Gerben Pek die de kussens in het project wilde opschudden. Eind juni kreeg hij het rapport uit februari 2010 pas onder ogen (dat geldt ook voor collega Theo Sieling) en toen sloeg hij politiek alarm. Pek verklaarde dat hij schrok van zowel de inhoud van het rapport als van het feit dat deze informatie door het toenmalige college onder de pet was gehouden. Hij belegde nog dezelfde week een besloten raadsvergadering om te melden welk lijk hij uit de kast had gehaald. Dit gedrag werd in het verhoor door Jeroen Niezen ‘onrust zaaien’  genoemd.

Huidige wethouder Gerben Pek profileerde zich in het verhoor als de man die direct maatregelen nam toen hij de rapportage met de lage waarden aantrof, Jeroen Niezen profileerde zich als de wethouder die na ontvangst van de lage inschattingen het hoofd koel heeft gehouden en bleef geloven in de goede afloop van het project Haderaplein. Het is nu aan de commissie (René Valkema CDA, Bernard Prenger VVD en Fokke Fennema D66) om de verhoren te analyseren. Voor mei 2012 moeten zij hun eindrapport presenteren.

Update:

Flinke sneer als toetje

Oud-wethouder Jeroen Niezen eindigde zijn verhoor met een flinke veeg uit de pan naar het huidige college en hij verweet wethouder Gerben Pek ‘geklungel’ in het project Haderaplein. Niezen zegt dat de manier waarop het huidige college omgaat met dit project de gemeenschap meer dan drie miljoen euro heeft gekost aan inkomstenderving enerzijds en aan een hogere kostenpost (1,5 miljoen) voor de overdekte parkeerplannen anderzijds. “En die informatie heeft het college bewust onder de pet gehouden”, aldus Niezen. “Dat is een grof schandaal. En dat terwijl wij ons hier druk zitten te maken over een briefje met cijfers dat rondfladdert terwijl achter uw rug om dit soort belachelijke kosten op de gemeente af komen.”  Niezen zegt dat ook het mogelijk schrappen van woningen aan de Hortuslaan het project geld zal kosten.  Einde update.

Redactionele opinie

Twee dagen met verhoren leveren weliswaar een interessante reconstructie op van de gang van zaken in het gemeentehuis Haren rond dit project, maar veel meer is het niet. Meer dan een nogal uiteenlopende interpretatie van een rapport (aangepaste opbrengstprognoses 2010)  kwam er niet aan het licht. Misdaden door bestuurders of ambtenaren zullen niet aan het licht komen. Hooguit tunnelvisie, een matig geheugen en mogelijk politieke motieven om sombere inschattingen over de cijfers even tot na de verkiezingen buiten de publiciteit te houden. Of daarvoor het zware middel van openbare verhoren gerechtvaardigd is, is de vraag. Als het doel zou zijn om op deze manier burgers eens precies uit te leggen hoe dergelijke processen in Haren verlopen, dan is die opzet geslaagd.

Hein Bloemink