Groenenberglezing over oceanen op 12 november

De kleuren van de oceaan in Poseidons verfdoos: interpretatie van wereldwijde verandering sinds 1890

In het kader van de Groenenberglezingen spreekt ditmaal een oceaan-onderzoeker die gaat vertellen over een studie van de verandering in de kleur van oceanen gedurende de afgelopen honderd jaar: de periode waarin klimaatverandering op aarde optrad door de nog steeds toenemende uitstoot van broeikasgassen.

Helderheids- en kleurverschillen van oceanen werden al eeuwen genoteerd in scheepsjournalen door vissers en andere zeevarenden. Het was bij hen bekend dat een scherpe overgang van blauw naar groen de aanwezigheid van visscholen of van waardevolle tonijn kon betekenen, een geleidelijke overgang van groen naar bruin betekende gevaarlijke ondieptes of de nabijheid van ijsbergen. Door zeelieden werden dus al heel lang uit praktische overwegingen dit soort waarnemingen gedaan. Wetenschappelijk onderzoek begon eraan in 1607, nadat het scheepsjournaal van ontdekkingsreiziger Henry Hudson in druk was verschenen: men wilde de oorzaak van het brede scala aan doorzicht- en kleurverschillen van natuurlijke wateren kennen.

Sinds de jaren 70 van de vorige eeuw worden satellieten gelanceerd waarmee de kleur van alle wereldzeeën vanuit de ruimte gedetailleerd in kaart wordt gebracht. Met name voor de groene component is belangstelling : microalgen in zee (het „fytoplankton“) spelen een belangrijke rol in de cyclus van het broeikasgas CO2 op aarde, zoals plantengroei dat doet op het land. Uit grootschalig planktononderzoek in de Noord-Atlantische Oceaan sinds de jaren 30 was al gebleken dat mariene microalgen een belangrijke rol spelen in kleurveranderingen van maand tot maand en van jaar tot jaar; satellietwaarnemingen bevestigen dit beeld. Lange termijn-waarnemingen in de kleur van oceanen werden gevonden in Amerikaanse archieven sinds 1889, en die werden onlangs ontsloten; de gevonden trends passen in het beeld van veranderingen die ook op het land waargenomen worden.

De wetenschapper die ons over dit alles kan vertellen is oud-hoogleraar aan de universiteit van Groningen Winfried Gieskes. Hij heeft samengewerkt met wetenschappers uit binnen- en buitenland; hij heeft vele expedities op de wereldzeeën achter de rug, en veel wetenschappelijke publicaties zijn mede van zijn hand.
Een actueel onderwerp, een avond die u niet mag missen. Van harte welkom.

Dorpshuis De Groenenberg, Markeweg 17, Glimmen
Vrijdag 12 november, 20.00 uur
Entree 5 euro, incl. koffie of thee
Aanmelden via activiteiten@degroenenberg.nl