Koos Staal: “Ontwerpen is niet voorspelbaar”

Met zijn recente kunststuk in boekvorm wil grafisch ontwerper Koos Staal uit Haren een statement maken: “Ontwerpen is niet voorspelbaar of eenduidig. De kracht van grafische vormgeving (…) is dat elk ‘probleem’ op vele manieren kan worden opgelost.” Deze visie werkte Staal uit in ‘Koppeltekens’ aan de hand van 1001 voorbeelden van mannetjes en vrouwtjes die we op openbare toiletten aantreffen. Boek met … een boodschap dus.

Creatief
Enige jaren geleden plaatste Koos Staal een oproepje en hij vroeg om foto’s van ‘mannetjes en vrouwtjes’ uit binnen- en buitenland. De opbrengst werd de vijver waaruit hij kon vissen. Het boek bevat tientallen voorbeelden zonder commentaar of toelichting. Nee, de lezer wordt vanzelf wel enthousiast als hij ervaart hoe creatief ontwerpers zijn, zelfs als het gaat om openbare toiletten. Levensgrote foto’s van Willem Alexander en Maxima om heren- en damestoilet aan te duiden. Mannetjes en vrouwtjes met zichtbaar hoge nood; cryptische plaatjes (Parijs) waarin een grote snor is afgebeeld, die op het damestoilet ineens de haardos van een dame blijkt te zijn. Of een figuurtje met een plasser, terwijl op die plaats bij een ander identiek figuurtje een opening zit (Den Bosch). We zien ook een minimalistische stijl, waarbij het verschil in geslacht met slechts enkele lijntjes wordt weergegeven.

Wie deze bloemlezing van Koos Staal ziet (en leest) komt er al gauw achter dat achter deze ‘ontwerperij’ (zoals hij het noemt) een serieuze boodschap zit. Staal wil laten zien dat ontwerpen voortkomt uit een creatief proces (en dus uniek is) en bovenal dat ontwerpers een belangrijke persoonlijke vingerafdruk zetten op onze leefomgeving. In het woord ‘persoonlijk’ zit nu de crux. Het is mensenwerk.

In zijn nawoord zegt Koos Staal dat hij zichzelf met pensioen heeft verklaard en met dit boek een ode wil brengen aan het vak dat hij 50 jaar heeft beoefend. Het boek is verkrijgbaar bij Boomker in Haren of bij de ontwerper zelf via koppeltekens@gmail.com.

Foto Koos Staal (door Britta von Weitzen)