Opinie: zorgen om lood van vliegtuigen

Ingezonden door Gatse van der Ploeg en Karel Post Uiterweer, namens bezorgde bewoners van Glimmen en Duurzaam Glimmen

Met lood de lucht in.
Loodhoudende benzine wordt al sinds de jaren ’90 niet meer verkocht.
Terecht, want lood was en is een groot gevaar voor de volksgezondheid.
Lood is namelijk bijzonder giftig. Er is volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zelfs geen veilige drempel voor blootstelling bij de mens. Blootstelling kan problemen met de hart- en bloedvaten en met de nieren veroorzaken en wordt ook in verband gebracht met kanker.
Vooral kinderen lopen gevaar, omdat hun zenuwstelsel volop in ontwikkeling is en omdat ze door hun grotere stofwisselingssnelheid meer lood opnemen dan volwassenen. Dat kan vervolgens leiden tot lagere intellectuele prestaties.

Dat ook loodverbindingen uit vliegtuigen levensgevaarlijk zijn, met name bij kinderen, wordt duidelijk na het lezen van een onderzoek van de Universiteit van Kent. Daarin roepen de onderzoekers de overheid op om direct actie te ondernemen tegen deze uitstoot. (1)
Het Environmental Protection Agency (EPA) noemt loodhoudende kerosine een direct gevaar voor de volksgezondheid. Lood veroorzaakt schade aan de nieren en de hersenen en is vooral schadelijk voor kinderen, aldus EPA.
‘Lead exposure to children can result from multiple sources and can cause irreversible and
life-long health effects. No safe blood lead level in children has been identified. Even low levels of lead in blood have been shown to effect IQ, ability to pay attention and academic achievement’.

Kortom: het is al decennia volstrekt duidelijk dat het brengen van lood in onze leefomgeving zeer gevaarlijk en onverantwoordelijk is.
Zou je denken.

Loodvluchten boven noordelijke dorpen
Sinds 2020 zijn de lesactiviteiten van de KLM luchtvaartschool op het vliegveld Eelde sterk uitgebreid. Met een stijging van ruim 500%.
De meeste toestellen van deze verouderde vloot lesvliegtuigen tanken tot op de dag van vandaag loodhoudende brandstof.
Het veroorzaakt een uitstoot van lood door de kleine luchtvaart van het vliegveld van zo’n 200 kilo per jaar. Qua loodemissie hebben we hier in het noorden dus onze eigen, kleine Tata Steel.
Het grootste deel van deze uitstoot komt terecht in een beperkt gebied rondom de luchthaven: zoals in de dorpen Donderen, Yde en Glimmen.
Dit komt doordat vliegtuigen in de directe omgeving van luchthavens, tijdens de start en met daarbij bovendien het zogeheten circuitvliegen van de lesvliegtuigen, de hoogste uitstoot veroorzaken.

Rondom de luchthaven Eelde wonen en werken mensen, spelen kinderen, zijn basisscholen.
Is het belang van hun gezondheid ondergeschikt aan de belangen van de KLM luchtvaartschool?
Een en ander was in ieder geval tot nu toe voor de aandeelhouders, de provincies Groningen en Drenthe, geen aanleiding om te onderzoeken hoeveel lood er in de bodem rond het vliegveld terecht is gekomen. Of hoe veilig het is onder de intensief gebruikte circuits van lesvliegtuigen voor opgroeiende kinderen. Hoe hoog zijn de concentraties in de lucht? En is het daar verstandig om groente en fruit uit eigen tuin te eten?

De veilige hoeveelheid lood is nul en dit mag al zeer lang als bekend worden verondersteld.
Bovendien blijft lood eenmaal aanwezig, zeer lang in het milieu.
Het vliegen met vliegtuigen op loodhoudende benzine boven bewoond gebied zou dus per onmiddellijk moeten stoppen.
Voor de KLM vliegschool is dit dan een over zichzelf afgeroepen situatie, daar er immers bewust een keuze is gemaakt om met een verouderde, vervuilende en zeer lawaaiige lesvloot neer te strijken op het vliegveld Eelde.
Ondertussen heeft het bestuurlijke noorden een houding van laissez-faire. Wat niet weet, wat niet deert?
De verantwoordelijken en de medeplichtigen aan de ontstane situatie, te weten Groningen Airport Eelde, de KLM vliegschool en de toezichthoudende en aandeelhoudende provincies, lijken daarom te willen bewegen richting Wetboek van Strafrecht.

Want: Hij die opzettelijk en wederrechtelijk een stof op of in de bodem, in de lucht of in het oppervlaktewater brengt, wordt gestraft: 1°. met gevangenisstraf van ten hoogste twaalf jaren of geldboete van de vijfde categorie, indien daarvan gevaar voor de openbare gezondheid of levensgevaar voor een ander te duchten is.
artikel 173a, Wetboek van Strafrecht

Eenvoudiger dan het tegemoet zien van een rechtsgang is het direct stoppen van vervuilende loodvluchten boven bewoond gebied.
Voor ons de lusten, voor anderen de lasten, dat tijdperk moeten we nu zo langzamerhand achter ons laten.
Niet de vervuiler bepaalt, maar wel onze gezondheid en vooral ook de gezondheid van onze kinderen.
Iedere burger heeft recht op een veilig, gezond en schoon leefmilieu.
De KLM-vliegschool zou overgaan op elektrisch vliegen. Niets meer over gehoord. Nu is er weer sprake van een overgang op loodvrije vliegtuigen.
Moeten we daarop dan maar wachten? Om de komende periode de stort van nog eens honderden kilo’s lood gelaten over ons heen laten gaan? Eenmaal in ons leefmilieu zal het daar voor zeer lang blijven.
We roepen onze noordelijke overheden daarom op om de loodvluchten boven onze dorpen onmiddellijk onmogelijk te maken.

(1) https://kar.kent.ac.uk/97048/
(2) https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPDF.cgi?Dockey=P100YG46.pdf