Vissen brengen leven in Drentsche Aa

Door Ingrid Schenk

foto Peter Paul Schollema: Elektrovisserij in Drentsche Aa.

Steeds word je verrast als je langs de meanderende Drentsche Aa gaat. Bovenstrooms door de talloze diepjes en loopjes met snelstromend water en benedenstrooms door de langzaam stromende beek. Het is niet voor niets dat deze unieke Drentse en Groningse beken in Nationaal Park Drentsche Aa liggen. Echter wát er leeft in de onderwaterwereld is nauwelijks te zien. Dat maakt dat vissen en ook waterbeestjes en -planten niet het eerste is waaraan je denkt bij de Drentsche Aa. Terwijl ze juist van groot belang zijn voor flora, fauna en vissers. Degenen die interessante dingen over vissen in de Drentsche kunnen vertellen zijn Peter Paul Schollema, aquatisch ecoloog van Waterschap Hunze en Aa’s en Roelie Havinga, oud bewoner boerderij De Oorsprong bij Noordlaren.

Vissen bij het golfclubhuis
Tot ver in de vorige eeuw werd er in de Drentsche Aa gevist met fuiken. Roelie Havinga vertelt hoe dat ging. Als kind ging ze vaak met haar vader, Roelof Havinga, mee als die ging vissen. Zijn visgebied lag tussen De Punt en de samenvloeiing van beken ter hoogte van Tynaarlo. Hij heeft daar tot 1970 ongeveer veertig jaar gevist. Zijn visplek lag vlak bij het golfclubhuis. ‘Hij ving overvloedig paling, snoek, snoekbaars, voorn, brasem en baars. Ik zie nog voor me hoe hij met tassen vol vis thuiskwam. De paling rookte hij zelf. Hij viste niet voor winstbejag, maar voor eigen gebruik en om weg te geven.’ Over de fuiken vertelt ze dat hij er tussen de 20 en 30 had. Hij breide ze zelf van katoenen visgaren. Stokken hielden de fuiken in de bodem van de Drentsche Aa op z’n plek. Bij zijn fuiken had hij een net waarmee hij vissen richting de fuiken stuurde. Tussen zijn boerenwerk door ging hij met zijn boot regelmatig bij de fuiken langs.

Sportvissen
‘In het vissen is veel veranderd’, vertelt Peter Paul. ‘Vroeger werden fuiken gebruikt voor de visvangst en was de vis voor eigen gebruik. Tegenwoordig is het vooral sportvisserij en gaat het om de beleving.

Herstel
De Drentsche Aa is altijd een visrijk en vrij stromend beeksysteem geweest. Tot ver in de tweede helft van de vorige eeuw werd dat verstoord. Sinds 1970 vindt herstel plaats door het hermeanderen van beken, de bouw van waterzuiveringen en het aanleggen van vispassages. Peter Paul: ‘Sindsdien is het water schoner geworden en neemt het aantal soorten vissen toe. Door onderzoek wordt steeds duidelijker dat hoe meer variatie de visstand heeft, des te groter de diversiteit van flora en fauna wordt. Vissen en andere waterdiertjes zijn dus belangrijke schakels in het hele ecosysteem van de beken.’ Wel geeft hij aan dat er zorgpunten zijn over meststoffen en bestrijdingsmiddelen uit de landbouw.
‘Vissen zijn belangrijke schakels in het ecosysteem’

Monitoring
Peter Paul vertelt dat de onzichtbare onderwaterwereld lastig te onderzoeken is. ‘Je hebt daarvoor niet alleen deskundige mensen nodig maar ook allerlei spullen, zoals netten, fuiken, waadpakken, bootjes en zendertjes. Wat enorm aan kennis bijdraagt is dat tegenwoordig de meeste visvangst wordt geregistreerd. Door te monitoren en te registreren komen we steeds meer over het mysterieuze onderwaterleven te weten.