Verkiezingsdebat 2 maart was goed

Wil Legemaat, onze onbezoldigde en ijverige politiek verslaggever, was aanwezig bij het verkiezingsdebat dat op 2 maart plaatsvond in De Herbergh te Haren. Zij doet verslag.Het Politiek Overleg Haren, een samenwerkingsverband van de politieke partijen die in Haren een afdeling hebben, organiseerde op vrijdag 2 maart een politiek debat in het kader van de verkiezingen voor de leden van de Provinciale Staten, op 7 maart aanstaande. Niet alleen deze zes partijen nemen deel aan het debat, ook de SP, de Partij voor de Dieren en de Partij voor het Noorden hebben een vertegenwoordiger gestuurd. Aanvankelijk was het de bedoeling dat vooral Harense kandidaten hun partij zouden vertegenwoordigen, maar de meeste partijen hebben hun lijsttrekker afgevaardigd. Oud-gemeenteraadslid voor de VVD in Haren, Pieter Terpstra, heeft onmiskenbaar de leiding van het debat. Ruim zeventig Harenaars komen naar het logement In den Herbergh. Veel meer kunnen er ook niet in. Een verslag.

Gespreksleider Terpstra geeft, met de eierwekker in de hand, elke deelnemer twee minuten de gelegenheid om duidelijk te maken wat voor zijn of haar partij het belangrijkste issue is bij de Statenverkiezingen.
Geert Staats, vijfde op de lijst van zijn partij, meldt dat de Partij voor het Noorden (PvhN) wil dat 25% van de aardgasopbrengst vrij besteedbaar naar het Noorden gaat en dat een Noordelijk Parlement moet uitmaken hoe dat geld besteed gaat worden.
Kees Swagerman, lijsttrekker van de Socialistische Partij (SP) weet drie belangrijke items voor het voetlicht te brengen: meer sociale woningbouw, gratis openbaar vervoer voor 65+ers en kinderen, jonger dan 12 jaar en werkgelegenheidsplannen met oog voor milieu en Waddenzee: duurzaam, innovatief en met minder CO2-uitstoot.
De Partij voor de Dieren (PvdD) is tegen de plezierjacht (in de schietende, niet de varende betekenis) en vindt dat de beheersjacht anders georganiseerd moet worden, zegt Bert Stoop, nummer twee van de kandidatenlijst.
Mariet van Zuylen, zesde op de kandidatenlijst van GroenLinks (GL), noemt duurzaamheid als belangrijkste onderwerp. De klimaatverandering dwingt tot herziening van het beleid. Nieuwe aangepaste keuzes in het kader van de regiovisie Groningen-Assen 2030 staan ook hoog op de GroenLinks prioriteitenlijst.
Hans Gerritsen, thans Gedeputeerde en derde op de lijst van de Partij van de Arbeid (PvdA), noemt investeren in mensen, zodat die een toekomst hebben, als belangrijkste item. Bijvoorbeeld door scholing. Daarnaast het midden- en kleinbedrijf versterken en zorg voor de cultuur-, natuur- en landschappelijke schatten.
Ton Schroor staat tweede op de lijst van Democraten 66 (D66). Zijn partij wil al veertig jaar investeren in mensen en economie. Daarbij is de koppeling van milieu en economie zeer belangrijk en daarin staat de mens centraal.
Voor Patrick Brouns, Statenlid en zevende op de lijst van het Christen Democratisch Appel (CDA), is ruimte het sleutelwoord: ruimte om te werken, te ondernemen, te scholen en banen te scheppen. Ook ruimte voor natuur, recreatie en wonen.
Eisse Luitjens, thans fractievoorzitter van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD)-fractie in de Staten en lijsttrekker voor zijn partij, wil de kansen van de Provincie Groningen beter benutten. Meer werkgelegenheid, het milieu als motor van de economie en de werkgelegenheid, spreiding van onderwijs, bereikbaar houden van onderwijs en openbaar vervoer en een oplossing voor de Zuidelijke Ringweg, staan hoog in het vaandel.
Rudi Slager, fractievoorzitter en lijsttrekker van de ChristenUnie (CU) heeft een bondig antwoord: armoedebestrijding is het belangrijkste onderwerp voor zijn partij.

Welk nut heeft de Provincie voor ons?
Voor Ton Schroor (D66) is de Provincie vooral van belang als belangenbehartiger en intermediair in internationaal perspectief: om het Noorden vruchtbaar te laten samenwerken met bijvoorbeeld Duitsland en Scandinavie. Dat is volgens hem belangrijker dan gericht zijn op Den Haag.
Mariet van Zuylen (GL) noemt het overkoepelend beleid van de Provincie, waarmee de gemeenten op elkaar afgestemd kunnen worden. Gemeenten hebben zich te houden aan provinciaal beleid. De Provincie toetst het gemeentelijk beleid.
De Provincie regelt de woningbouw, het openbaar vervoer en is internationaal belangenbehartiger, vindt Hans Gerritsen (PvdA).
Concessies uitgeven voor het openbaar vervoer, meent zijn collega Eisse Luitjens (VVD). Hij noemt ook de jeugdzorg als provinciale taak.
Van de SP mag de provinciale bestuurslaag verdwijnen, zegt Kees Swagerman.

Wat gaat er eigenlijk mis als deze bestuurslaag zou worden afgeschaft? wil iemand uit het publiek weten.
Dan krijgen we vijfentwintig bakkeleiende gemeenten zonder scheidsrechter, is de overtuiging van Geert Staats van de PvhN.
Dat lijkt de SP onzin, maar ook Swagerman ziet het belang van milieuwetgeving en handhaving.
De Provincie is verantwoordelijk voor onze droge voeten, legt Luitjens (VVD) uit. De waterhuishouding zou toch een lastige kwestie worden, zonder provinciaal bestuur.

Wat kan de Provincie betekenen voor de gemeente Haren?
Hans Gerritsen (PvdA) belooft een beter (openbaar) vervoer voor forensen: een regiotram en een verbetering van de Zuidelijke Ringweg. Er komt geen Zuidtangent, maar lokaal en doorgaand verkeer zullen gescheiden worden.
Ton Schroor (D66) wil gemeenten veel meer mogelijkheden willen geven bij de feitelijke invulling van de regiovisie. De Provincie moet zich beperken tot kaderstelling. Minder geboden en verboden.
De Provincie zorgt voor investeringsgelden voor het landelijk gebied en voor droge voeten, stelt Eisse Luitjens (VVD).
Mariet van Zuylen (GL) zou graag zien dat de Provincie zich zou inzetten om Haren de groenste gemeente van het land te laten blijven. De taakstelling op het gebied van woningbouw zou moeten worden getoetst aan de actualiteit.

Er ontstaat discussie. Uit onderzoek blijkt dat in bijvoorbeeld het Oosten van Groningen de bevolking zal krimpen, maar dat in het regiovisiegebied nog groei zal plaatsvinden. Daar zal voor gebouwd moeten worden.
Volgens Mariet van Zuylen zorgt meer woningbouw in Haren juist voor leegstand in andere delen van Groningen. Zij wil dat Haren een dorp blijft en geen voorstad van de stad Groningen.
Ton Schroor (D66) verbindt die zaken niet met elkaar. Hij constateert dat er groei is in Haren, maar zegt te willen zorgen dat de kleine kernen in de regio ook leefbaar moeten blijven: er moeten werk en voorzieningen blijven of komen.

Wat betekent de Provincie op het gebied van natuur en milieu?
Voor Bert Stoop (PvdD) is compensatie het sleutelwoord: Als er gebouwd wordt, moet er worden gecompenseerd met een investering in de ecologische hoofdstructuur.
Het creeren van nieuw landschap, dat kost veel geld, zegt Ton Schroor (D66), zeker als er water aan te pas komt. Provinciaal geld is onvoldoende, je moet ook geld uit de rode (=bouw) ontwikkeling halen.
Dat gebeurt al, weet Patrick Brouns (CDA). De Provincie financiert dat voor.
Je kunt de natuur beter met rust laten, vindt Mariet van Zuylen. Als je minder huizen bouwt, heb je minder wegen nodig en dan kan de natuur de natuur blijven.

De ecologische hoofdstructuur (volgens Pieter Terpstra: als je een haas bent in Delfzijl, kun je een vriendin nemen in Maastricht en haar ongehinderd en veilig bereiken langs, over en onder de wegen) moet in 2018 zijn ontwikkeld, is de afspraak, vertelt Luitjens (VVD). Tot die tijd gaat alles op vrijwillige basis. Pas na 2018 zal, waar nodig, tot onteigening worden overgegaan.
Dat laatste is een doorn in de ogen van SP, PvdD en de PvhN. Op basis van vrijwilligheid, dat schiet niet op. Er zou veel eerder moeten worden onteigend, in het belang van de ecologische hoofdstructuur. Luitjens is het daar niet mee eens. Afspraak is afspraak, de overheid moet wel betrouwbaar zijn.

Maar liefst 26% van de begroting wordt besteed aan Welzijn, zegt Pieter Terpstra. De WMO is bij de gemeenten ondergebracht. Maar waarom is jeugdzorg ondergebracht bij de Provincie en waarom maakt de Provincie zich druk over armoedebestrijding?
Een echt duidelijk antwoord komt niet op deze vragen. Jeugdzorg is nu eenmaal aan de Provincie toegewezen. De Staten hebben het armoedevraagstuk onderzocht en houden zich bezig met de bestrijding.

Zouden we niet moeten overgaan op de vorming van landsdelen in plaats van provincies?
De PvhN streeft daar naar, meldt Geert Staats. Groningen, Friesland en Drenthe hebben niets van Den Haag te verwachten en kunnen beter hun eigen zaken in een samenwerkingsverband gaan regelen. Er zou een Noordelijk Parlement moeten komen en met 25% van de aardgasbaten kan er flink worden geinvesteerd.
Er wordt al goed en effectief samengewerkt, zegt Van Zuylen (GL). VVD, PvdA en CDA onderschrijven dat. Het bestuur moet dicht bij de burger blijven, meent Patrick Brouns (CDA).
Ton Schroor (D66) vindt dat zulke beslissingen van onderop genomen moeten worden: de bevolking moet het willen. Het lijkt hem wel een goede zaak om grotere samenwerkingsverbanden te vormen, zoals dat mogelijk ook in de Randstad gaat gebeuren. Handig op het gebied van onderwijs, milieu, natuurontwikkeling en goed om een sterke eenheid te vormen richting landelijk bestuur.

Stemmen op 7 maart betekent het verlenen van een dubbelmandaat: indirect kiezen we ook de leden van de Eerste Kamer.
Ton Schroor (D66) belooft dat een stem op zijn partij een stem tegen machtspolitiek is. De EK is er voor wetgevende controle van de TK, maar tegenwoordig spelen veel fracties een machtspolitiek spel. D66 is daar tegen.
Volgt gekrakeel over de vraag welke partijen in de EK zich bezondigen aan machtspolitiek. Enkele partijen die niet in de nieuwe regeringscoalitie zijn vertegenwoordigd (SP en GL) menen dat een flinke vertegenwoordiging van hun partijen in de EK het regeerakkoord kan bijsturen.
Rudie Slager (CU) zegt verbaasd te zijn over de opstelling van de SP. Die partij is tegen het instandhouden van de EK, maar wil er wel gebruik van maken om macht uit te oefenen. En dat terwijl de SP de kans op regeringsdeelname heeft laten lopen.
Stem op de enige onafhankelijke partij, de OSF (Onafhankelijke Staatsfractie), adviseert Geert Staats (PvhN).
Kom op voor de kwetsbaren in de samenleving en stem op de PvdD, is het stemadvies van Bert Stoop.

Tegen tien uur wordt het debat afgesloten. Het blijft daarna nog lang druk en gezellig in In den Herbergh.

Wil Legemaat