Donderslag bij heldere hemel: WMO-cliënten moeten betalen (met update)

Dit bericht heeft een update 18 juni 15.00 uur onder aan dit bericht – De gemeente Haren was lankmoedig, de afgelopen jaren, en liet mensen die b.v. rolstoelen of aanpassingen in de woning nodig hadden niet meebetalen, hoewel dit wettelijk wel had gekund. Aan die voorkeursbehandeling komt een eind als het aan de gemeente ligt. Wethouder Remco Kouwenhoven zegt dat er financiële motieven zijn, maar noemt het geen bezuiniging. Betrokken WMO-cliënten kregen het nieuws als donderslag bij heldere hemel per brief te lezen, de WMO-adviesraad wist ervan, heeft begrip, maar bracht nog geen officieel advies uit. In de gemeenteraad is het plan niet besproken.

De gemeente had in 2011 een tekort van 365.000 euro op WMO-diensten. Kortgezegd, men gaf ruim 3,5 ton meer dan begroot uit aan thuiszorg (huishoudelijk) en allerlei voorzieningen. Men heeft ontdekt dat men wettelijk de ruimte heeft om eigen bijdragen te vragen aan de WMO-cliënten en gaat die ruimte gebruiken. In een brief in mei kondigt men aan per half augustus te starten met de incasso van de bijdragen.

Er wordt gewerkt volgens een staffel. Iedereen betaalt een eigen bijdrage per maand (enkele tientjes) en gaat daar bovenop extra betalen als men boven bepaalde inkomensgrenzen komt. Letterlijk: per 1000 euro dat men die grens overschrijdt gaat men 150 euro betalen. Volgens ingewijden kan het voor betrokkenen leiden tot een extra ‘gehandicaptenbelasting’  van honderden euro’s per jaar. Ziehier, de emotie van mensen met een handicap botst met rekenkunde van de gemeente.

Raad niet betrokken

Het laatste woord is er niet over gesproken om twee redenen. Haren de Krant ontdekte dat de gemeente in mei een advies over de plannen heeft gevraagd aan de WMO-adviesraad, maar die heeft dat advies niet afgewacht. Op 23 mei werd een brief aan alle WMO-cliënten gezonden waarin de maatregel is aangekondigd en toegelicht. Een tweede reden waarom deze WMO-muis een staart zou kunnen krijgen is dat de gemeenteraad van niets wist. Het is de vraag of de raad formeel had moeten worden gekend in dit besluit (immers de gemeente gebruikt wettelijke ruimte voor eigen bijdragen), maar het zou niet vreemd zijn geweest als men de raad wél had gevraagd om een opinie. Het gaat immers om geld in combinatie met een kwetsbare doelgroep. Naar verluidt gaan twee fracties deze week om opheldering vragen aan het college.

In Haren de Krant (27 juni) meer informatie over dit onderwerp.

Raadsvragen over dit onderwerp, update 18 juni 15.00 uur:

Haren, 18 juni 2012

Geacht college,

In de raadsvergadering van april 2012 stelde de gemeenteraad de Verordening Maatschappelijke Ondersteuning gemeente Haren vast.
De aanbieding van de nieuwe nota WMO waarin de maatregelen uit de verordening gestalte krijgen, werd door u uitgesteld naar het najaar. Dit vanwege de onzekerheid over de invulling van de decentralisaties. Onze fracties in de gemeenteraad zijn ervan uitgegaan dat de besluiten, waaronder de regeling van de eigen bijdrage bij voorzieningen voor gehandicapten, in die nieuwe nota zullen worden geregeld en op die wijze aan de raad zullen worden voorgelegd. Tot de vaststelling van de nieuwe nota geldt de oude (verlengde) nota, zo is dat ook gecommuniceerd tijdens de raadsvergadering in april.

Echter…
Volgens uw besluitenlijst van 1 mei 2012 besloot u op die dag (besluitnummer 8043) tot het volgende: ‘het concept besluit maatschappelijke ondersteuning vaststellen en ter advisering voorleggen aan de WMO Adviesraad’.

De WMO Adviesraad ontving de adviesaanvraag op 8 mei 2012.
Op 13 juni 2012 bracht de WMO Adviesraad een advies uit.
In dat advies staat de adviesraad uitgebreid stil bij de materiële en sociale gevolgen die het heffen van de maximale bijdrage kan hebben voor de meest kwetsbare groep in de samenleving, die vaak ook te maken heeft met stapeling van eigen bijdragen en onderhoudskosten. De adviesraad zet ook kritische kanttekeningen bij de uitvoeringskosten, die, naar de adviesraad vreest, zullen toenemen.
De adviesraad stelt: ‘De WMO Adviesraad acht een dergelijke situatie zeer ongewenst en vindt daarom dat een besluit met dergelijke verstrekkende gevolgen democratisch gelegitimeerd moet zijn, dat wil zeggen dat besluitvorming transparant is, de Gemeenteraad daarover oordeelt en ook de burger invloed heeft.’

Het advies van de WMO Adviesraad is een essentieel onderdeel van de besluitvorming. Een besluit kan pas worden genomen nadat het advies binnen is en naar behoren is verwerkt.

In dat licht is het onbegrijpelijk dat, drie weken voordat het advies van de Adviesraad naar u werd verstuurd, de burgers, die gebruik maken van een voorziening in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning, een brief ontvingen, waarin op onpersoonlijke, nogal botte wijze wordt meegedeeld dat vanaf 13 augustus 2012 een eigen bijdrage moet worden betaald voor deze voorziening. Een nominale bijdrage en een inkomensafhankelijke bijdrage*. En dat geldt niet alleen voor nieuwe aanvragen, maar ook voor voorzieningen die al voor 13 augustus 2012 zijn verstrekt.

De fracties van GL, D66 en GVH hebben de volgende vragen:
1. Heeft het college al besluiten genomen voordat de nieuwe beleidsnota is vastgesteld door de raad?
2. Indien het antwoord op vraag 1 Ja is, gaan wij ervan uit dat volgens afspraak nog steeds de oude nota geldt, waarin deze bijdrage niet is geregeld. Is dat nieuwe besluit dan juridisch wel geldig?
3. Indien het college van mening bent dat u een dergelijk besluit wel kunt nemen, heeft u dan een besluit genomen zonder daarbij het advies van de WMO Adviesraad te betrekken?
4. Indien het antwoord op vraag 3 Ja is, dan is de WMO Adviesraad dus genegeerd. Is het besluit dan juridisch wel geldig?
5. Indien er geen besluit is genomen, het nog slechts een concept besluit is, hoe is het dan mogelijk dat burgers een dergelijke brief hebben ontvangen, zonder dat er een besluit is genomen?
6. Indien er sprake is van een concept besluit, kan het huidige ‘zakencollege’ wel een dergelijk besluit nemen?
7. Wij gaan ervan uit dat u een ongeldig besluit heeft genomen, omdat de nieuwe nota nog niet is vastgesteld en/of u het advies van de WMO Adviesraad niet heeft betrokken bij de besluitvorming. Maar mochten wij ons vergissen dan toch de volgende vragen ten aanzien van de inhoud van de brief:
a. Bent u het met de Adviesraad eens dat tijdens het spel de regels niet veranderd horen te worden en dat het dus onredelijk is om de eigen bijdrage ook te heffen over voorzieningen die al zijn toegekend voordat het besluit ingaat?
b. Bent u bereid op basis van de adviezen van de Adviesraad uw concept besluit aan te passen?
c. Gaat u het advies van de Adviesraad opvolgen en het besluit aan de gemeenteraad voorleggen?
8. Wilt is in alle gevallen zo snel mogelijk de onrust die is ontstaan onder de gebruikers van voorzieningen wegnemen door hen op correcte wijze te informeren over de stand van zaken?**
9. Bent u het in alle gevallen met ons eens dat het zuiver is eerst de nieuwe nota aan de gemeenteraad voor te leggen en dat pas daarna de besluiten worden voorbereid?
* In de brief staat een storende fout. In de tabel staat dat de inkomensafhankelijke eigen bijdrage 15% van het verzamelinkomen boven 23.319 euro (moet zijn 22.319 euro) per vier weken is. Dit hoort natuurlijk ‘per jaar’ te zijn, maar zo staat het er niet.
** In de (standaard)brief wordt melding gemaakt van de mogelijkheid tot bezwaar maken. Het is echter totaal niet duidelijk waartegen men dan precies bezwaar kan maken, want er is ‘gegokt’ welke voorziening de aangeschreven persoon heeft.

De fractie van GroenLinks
De fractie van D66
De fractie van GVH