Actueel: Haren zet voorlopig punt achter fusiekoorts – lees meer… (met politieke reacties)

De gemeente Haren zegt het nu hardop: er is voorlopig een eind gekomen aan de fusiekoorts. Daarmee komt ook een eind aan bijna drie jaar politiek worstelen. Nu Tynaarlo geen trek heeft in samenvoeging met de gemeente Haren, wil Haren zich weer gaan concentreren op een toekomst als zelfstandige gemeente. Dat laat het college vandaag weten en zal men op 14 december aan de raad voorstellen. Volgens fusiewethouder Michiel Verbeek (D66) is de situatie rondom de fusiedwang sterk veranderd. De provincie is niet meer dwingend en ook is de financiële nood in Haren iets minder bedreigend, zegt hij namens het college. Onderaan dit artikel politieke reacties.

Naast financiën was de bestuurskracht van Haren een argument om fusie te wensen. Momenteel werkt men aan een organisatie-ontwikkeltraject en dat moet de uitvoeringskracht van de organisatie versterken en de organisatie slimmer, efficiënter en minder kwetsbaar maken. De verwachting daarbij is dat met de versterking van de uitvoeringskracht ook de bestuurskracht zal toenemen. Volgens de gemeente is het gemeentelijk apparaat nog steeds redelijk zwak, want belangrijke posities worden ‘belegd door eenpitters’.

Het kan

Wethouder Michiel Verbeek ziet risico’s, maar zeker ook kansen in een zelfstandig Haren: “Het wordt een uitdaging om als zelfstandige gemeente verder te gaan en het zal niet zonder risico’s zijn, maar wij zien ook voldoende kansen. Een kans om recht te doen aan de wens van vele inwoners om zelfstandig te blijven, een kans om gebruik te maken van de in Haren aanwezige bevolkingskracht en een kans voor de gemeente Haren om haar identiteit te behouden en verder te ontwikkelen en versterken. Garanties dat we daadwerkelijk zelfstandig kunnen blijven, zijn er niet. Daarom blijven we openstaan voor (verregaande) samenwerking met andere partijen. Echter, we zetten ons in om gegeven de huidige situatie te doen wat het beste is voor onze gemeente en haar inwoners.” Volgens het college zijn er genoeg ambities en kan Haren een ‘excellente woon- en werkgemeente’ worden. De ambities bewijst men in het voorstel aan de raad door het noemen van projecten als DHE, Dorpsfonds en de nieuwe invulling van het Haderaplein. Dat laatste mag echter nauwelijks een ambitie worden genoemd. Het is bittere noodzaak, want het plein  (waar ooit het gemeentehuis stond) was voor 6 miljoen euro in de boeken gegaan als bijdrage aan de bouw van het nieuwe gemeentehuis (11 miljoen). Dat het plein bebouwd gaat worden is geen ambitie, maar het inlossen van een schuld aan de burgers.

Samenwerken

De gemeente ziet veel in samenwerken met andere gemeenten, maar het college erkent dat sommige Groningse gemeenten niet staan te trappelen zodra zij in 2018 eenmaal zijn heringedeeld. In dat geval wil Haren wel samenwerken met Drentse gemeenten, stelt men.

Zekerheid is wat nu telt

In haar voorstel aan de raad bepleit het college dat er nu zekerheid moet worden gegeven over de toekomst. Projecten van samenwerking en inkoop zijn telkens uitgesteld onder verwijzing naar mogelijke fusie. Daar moet een eind aan komen, vindt men. Fijntjes zegt men de deur naar Tynaarlo nog op een kier te houden voor het geval de raad van Tynaarlo toch nog ‘iets’ wil met Haren. Maar als je eerst zegt dat je nu duidelijkheid wil scheppen voor de toekomst, is dat een verwarrend signaal.

Historie van het fusiefuik sinds 2013

Met de huidige stellingname wordt een roerige periode voorlopig afgesloten. Een periode waarin de provincie zich klaarblijkelijk liet gijzelen door minister Ronald Plasterk (PvdA) van Binnenlandse Zaken die pleitte voor schaalvergroting. De provincie zette vervolgens de 23 Groninger gemeenten onder druk om te herindelen. Een onderzoeksrapport Grenzenloos Gunnen onderbouwde de fusiewens. Haren spartelde tegen, maar zwom in eerste instantie wel in het fusiefuik van Groningen en Ten Boer. Echter in een referendum in 2014 zeiden burgers ‘nee’ tegen die optie. Onder leiding van de nieuw aangetreden fusiewethouder, Michiel Verbeek, werden burgers nader geraadpleegd en daaruit kwam de wens naar voren om te strijden voor zelfstandigheid. Identiteit en een natuurlijke afkeer tegen stadse fratsen waren de argumenten. Desalniettemin besloot de gemeente Haren te kiezen voor een fusie met Tynaarlo. De argumenten daarvoor waren dun, maar alles leek beter dan samengaan met de stad of als aangeschoten wild de zelfstandigheid behouden.

Met het aantreden van een nieuw provinciebestuur dit jaar leek opeens de kou uit de lucht. Enerzijds lijkt de minister de provincie met rust te laten, anderzijds heeft de provincie geen behoefte om de herindelingen te forceren. Gemeenten mogen het zelf weten. Dat was formeel altijd al zo, maar de laatste jaren werd die gouden regel een beetje overschreeuwd in de hitte van de fusiekoorts. En nu Tynaarlo ook nog eens niets ziet in een fusie met Haren, keert de gemeente terug op zijn schreden. Men honoreert nu de wens van de meerderheid van de burgers. Daarbij is het een geluk dat het met de financiën weer een beetje beter gaat (een sluitende meerjarenbegroting).

Het tumult van de afgelopen jaren gaat de boeken in als wederom een poging van derden om Haren in te lijven. Dat gebeurde de afgelopen eeuw al vaker. En ook nu loopt het met een sisser af. De kosten van het democratische proces in aanmerking genomen zal het ook een dure sisser zijn. Maar het spel van de democratie is nu eenmaal tijdrovend en kostbaar. Maar ook van onschatbare waarde. Op 14 december zal de raad door het college worden ingelicht.

Fusiewethouder Michiel Verbeek: “Zelfstandig verder met Haren”

Politieke reacties

Groen Links, Hans Sietsma: “Het zat er in, deze keus. Het college kan moeilijk anders, met deze voorgeschiedenis. Nu alsnog voor Groningen kiezen zou grote problemen in het college veroorzaken. En de optie Hoogezand-Sappemeer is in de aanloop al vakkundig afgesneden door D66. Deze keus is er dus vooral één om het college te redden. Het is GroenLinks voorlopig volstrekt onduidelijk hoe deze raad eerst tot drie keer toe kan besluiten dat alleen verder gaan geen reële optie is en nu ineens wel. Zijn alle zwakheden en problemen nu plots opgelost? We hebben niet de indruk. We worden zo steeds afhankelijker van ondemocratische samenwerkingen  waarin we veel te weinig te zeggen hebben. We gaan eerst de argumenten van het college eens goed bestuderen en met onze achterban overleggen.”

VVD, Ietje Jacobs: “De VVD fractie van Haren begrijpt politiek gezien de keuze om zelfstandig te blijven. De VVD fractie betreurt het voorlopig afketsen van een fusie met Tynaarlo, daar lagen toch boeiende kansen en uitdagingen. Jammer dat de Raad van Tynaarlo het fusieverzoek nu niet in overweging wil nemen. Dan speelt al snel de vraag wat nu? Zelfstandig blijven of toch naar Groningen? Immers andere opties zijn er niet. De keuze voor zelfstandigheid valt in het licht van draagvlak binnen de bevolking te begrijpen echter het blijft jammer dat er geen benchmark tussen zelfstandigheid en fuseren met Groningen aan ten grondslag ligt. De VVD ziet ten aanzien van een zelfstandig Haren met name zorgen in de financiën en de bestuurskracht. De financiën zijn nog steeds kwetsbaar en tegenvallers kunnen wel eens lastig op te vangen zijn. Daarnaast speelt de bestuurskracht een grote rol. De wethouder zet nu in op een organisatieontwikkelingstraject waarvan we de opbrengst en de kosten niet weten. Samenwerken is daarbij strikt noodzakelijk terwijl we nog geen samenwerkingspartners hebben gevonden.”