Actueel: Haren blijft zelfstandig. Groen Links noemt het een ‘blanco cheque’ – lees meer…

Gisteravond van 20.15 tot 22.15 uur zag een volle publieke tribune de Harense politici weer eens stoeien met het collegevoorstel om zelfstandige gemeente te blijven. Hoewel stoeien niet het goede woord is. De standpunten waren in beton gegoten. De spreektijd werd vooral gebruikt voor historische overzichten van dit vraagstuk én voor het herhalen van de reeds ingenomen posities. Verrassend was de uitkomst misschien niet: Het collegevoorstel is aangenomen. Van belang voor de geschiedschrijving is vooral wie er nu voor en tegen waren en waarom.

De uitkomst in vier stappen (voor de haastige lezer)
Voor de haastige lezer zetten we de avond in vier punten op een rij.

Stap 1*Het college wil doorgaan als zelfstandige gemeente en het fusieproces staken. De redenen: De provincie is niet meer zo dwingend. De financiën zijn nu op orde. De ambtelijke organisatie wordt herschikt en beter gemaakt. Fusie is niet meer nodig. Samenwerken wel.

Stap 2*GL, CU en PvdA zijn voor een fusie met de gemeente Groningen/Ten Boer. Daarom dienden ze een amendement in om het college een pas op de plaats te laten maken. Strekking: “Kom met een goede (financiële) onderbouwing dat Haren het aankan. Geef jezelf tijd tot 1 juni 2016 en neem dan pas je definitieve besluit. Ga met Groningen praten. Als je eerst besluit om zelfstandig te blijven en je gaat daarna pas de onderbouwing erbij bedenken is dat een verkeerde volgorde. Dan teken je nu een blanco cheque.” Dit amendement werd door fusiewethouder Michiel Verbeek ontraden en kreeg alleen de stemmen (5) van de indieners.

Stap 3*CDA, D66 en GVH zijn voor de zelfstandigheid. Maar ze vinden dat het college wel wat meer moeite mag doen om te bewijzen dat het een verantwoorde keuze is. De partijen hebben er vertrouwen in dat die bewijzen er zullen komen en nemen er een voorschot op. Ze kiezen voor zelfstandigheid en vragen tegelijk het college om een uitgebreider onderbouwing van die keuze. Dit amendement werd gesteund door fusiewethouder Michiel Verbeek en kreeg naast de indieners (10) ook de steun van de VVD (2).

Stap 4*Bij stemming over het voorstel (zelfstandig blijven) was dit de uitkomst:

Voor: D66 (5), GVH (3), CDA (2), VVD (2). Totaal 12 stemmen.
Tegen: GL (2), CU (1), PvdA (2). Totaal 5 stemmen.

En verder…
De publieke tribune was tot de laatste plaats bezet. Het thema ‘fusie’ leeft nog steeds. Veel mensen wilden aanschouwen hoe (wellicht) het laatste hoofdstuk rond de gemeentelijke herindeling werd geschreven.

De twee partijen in het fusiedebat
De raad is verdeeld in twee blokken, die elkaars gezworen vrienden zijn als het om fusie gaat. Enerzijds PvdA, CU en GL (samen 5) en VVD, GVH, D66 en CDA (samen 12). Je zou dus kunnen zeggen dat gisteren slechts twee ploegen in het strijdperk traden in plaats van zeven partijen.

Schermutselingen in de politieke arena
De passie in de betogen was het duidelijkst voelbaar bij Dieta Praamstra (CU) en Hans Sietsma (GL). Zij kunnen zich er zichtbaar over opwinden dat Haren een beslissing neemt en pas later de juistheid van die beslissing gaat bewijzen.

“Nu is het een blanco cheque. Als de raad in het vervolg op deze manier besluiten gaat nemen worden de vergaderingen veel korter en worden die besluiten er niet beter op”, aldus Sietsma. Hij memoreerde ook dat Haren een gebrek aan politiek fatsoen heeft. Zo reageert Haren hooghartig op de brieven van de provincie (GS) en werd het college van B en W van Groningen ‘geschoffeerd’ en afgeserveerd. Sietsma heeft contacten in de gemeente Groningen die zeggen dat Haren zijn hand overspeelt. “Als het straks misgaat moeten we niet denken dat we nog aan boord kunnen komen voor een fusie met Groningen en Ten Boer”, aldus Sietsma. Wethouder Verbeek ontkent het ‘schofferen’. Hij zegt: “We hebben een prima gesprek gehad met de burgemeester van Groningen, die onze keuzes respecteert.” Dieta Praamstra (CU) deed kort voor de stemming welhaast een emotioneel appèl op de andere partijen: “Waar zijn jullie bang voor. Waarom neem je nu niet even de tijd om je keuze goed te onderbouwen voordat je definitief besluit. Waarom niet kiezen voor voorlopige zelfstandigheid totdat je zeker weet dat het ook kán?” Ook op deze hartenkreet werd niet gereageerd. Op een andere hartenkreet van Praamstra werd wél gereageerd door Mathilde Stiekema (CDA) en dat schoot haar in het verkeerde keelgat.

Diets Praamstra, CU

Praamstra citeert geregeld bijbelteksten in de raadszaal en deze avond was het: ‘Onderzoek alles en behoud het goede’. Daarop zei Stiekema dat de CU niet altijd uit hetzelfde boek moet citeren. Zij adviseerde ook eens literatuur te lezen, zoals Jean Paul Sartre, zodat de CU de horizon eens kon verbreden. De voltallige oppositie schudde verontwaardig het hoofd. Zoiets kun je niet zeggen, vinden ze. Veel te persoonlijk. Echter, wie zelf begint met citeren, moet niet beledigd zijn als hierop rechtstreeks wordt gereageerd. Wie citeert vraagt bij wijze van spreken om een reactie. Het was de enige echte plaagstoot in het debat.

Toverwoord draagvlak
De oppositie stoorde zich aan het feit dat telkens wordt gezegd dat de meerderheid van de bevolking tegen een fusie met Groningen was. Men baseert zich dan op de uitkomst van de burgerraadpleging in 2014. Ruim 75% van de mensen zagen een fusie niet zitten. Maar Ton Sprenger (PvdA) zegt dat die uitslag helemaal niet zo eenduidig was. Hij ziet daarin geen bewijs dat er nu draagvlak is voor zelfstandigheid. Wethouder Verbeek houdt echter vast aan het toverwoord ‘draagvlak’. Hij wijst op de uitkomsten van peilingen onder de burgers (o.a. BTW-wijzer en comnferenties) waarin mensen zeggen te kiezen voor zelfstandigheid. “Waarom heeft u dan toen toch gekozen voor fusie met Tynaarlo? roept de oppositie in koor. Wethouder: “Omdat het in de context van dat moment de voorkeur had boven zelfstandigheid. Maar de wereld ziet er nu anders uit. Nu kunnen we het aan.” En aan die vastberadenheid wordt getwijfeld door de raad. Zelfs de coalitiepartijen vinden de formuleringen en argumenten te mager. Daarom deed Verbeek gisteren weer manmoedige pogingen om de raad te overtuigen.

De brug van zelfstandigheid wordt gebouwd op de vier pijlers van Verbeek
1. Financiën. Hij schermt met de sluitende meerjarenbegroting. Destijds waren financiën een argument om juist niet zelfstandig te blijven. Maar het college heeft de kas weer beter gevuld en wethouder Paula Lambeck (VVD) viel Verbeek daarin bij. Zij heeft de uitstraling van een penningmeester die haar zaakjes op orde heeft. Zelfs de extra bezuinigingen (7 miljoen) tot 2022 brengen haar niet van haar stuk. Die kunnen we realiseren, o.a. door een reorganisatie in de eigen organisatie. Conclusie: Haren kan het aan.

2.Provincie. De provincie was vanaf 2013 de stok achter de deur. Die wilde een herindeling om van 23 naar 6 gemeenten te gaan. Haren stribbelde tegen, had moeite om tot een keuze te komen, maar werd opgejaagd door gedeputeerden van dienst. Nu er sinds dit jaar een nieuw provinciebestuur zit, wordt de soep kennelijk minder heet gegeten dan die eerst was opgediend. Zegt Verbeek. Maar in een brief laten GS wel fijntjes weten dat van dwang dan geen sprake is, maar wel van morele dwang. Als je niet kunt bewijzen dat je het als zelfstandige gemeente kunt redden staan we bij je op de stoep en ben je aan de beurt, zo luidt de vrije vertaling van de brief uit het provinciehuis. Men kreeg bijval van de gemeente Groningen, die ook een brief schreef: het is nu of nooit. Als je eigenwijs blijft moet je later niet komen vragen of je nog met ons kunt fuseren. Michiel Verbeek ziet het toch anders. De provincie geeft hem de vrije hand om eigen (verantwoorde) keuzes te maken. Conclusie: Haren mag zelfstandig blijven.

3. Zwakke ambtelijke organisatie aanpakken. Haren krijgt ingewikkelde opdrachten vanuit het Rijk, zoals de uitvoering van de WMO. Bovendien worden de taken complexer (vergunningen, milieu). Daarvoor is het ambtenarenapparaat te zwak, zo luidde vorig jaar de conclusie. Wethouder Verbeek zegt dat de ‘uitvoeringskracht’ in het geding was. Hij wil dit aanpakken. “Niet door te denken dat je het met meer personeel oplost. Soms moet je het werk anders organiseren of diensten elders inkopen.” Daar heeft de oppositie twijfels over. Zitten gemeenten straks te wachten op Haren? Verbeek: “Je kunt ook diensten inkopen bij bedrijven.” De versterking van de organisatie wordt in 2016 ingezet. Conclusie: Haren kan het aan.

4. Regio Assen-Groningen. Zonder twijfel was dit destijds het meest vage argument om met Tynaarlo te willen fuseren. Er zou dan een mooie groene buffergemeente van 50.000 mensen ontstaan om een rol van betekenis te kunnen spelen in de ontwikkeling van de regio Assen-Groningen. Niemand kon dit concreet maken en nu nog steeds niet. Wat doet dan een ‘buffergemeente’? Met dezelfde vage bewoordingen kan Haren nu ook wel wegkomen met dit onderwerp. Verbeek zegt dat Haren vast van plan is een actieve rol op te eisen in het genoemde gebied. Waarom dat nu opeens wel kan wordt nimmer duidelijk. Conclusie: Haren kan het aan.

Pijlers onder het besluit, zonder keurmerk toch bouwen
Aldus de pijlers waarop wethouder Verbeek de brug van de zelfstandigheid op denkt te kunnen bouwen. Gisteren werd in de raad wel duidelijk dat CU, GL en PvdA deze pijlers ondeugdelijk vinden. Misschien nog niet eens omdat ze echt ondeugdelijk zijn, maar omdat de wethouder vooraf niet met een ‘keurmerk’ kan bewijzen dat ze niet zullen bezwijken. De oppositie wil tot 1 juni 2016 de tijd om dat keurmerk te verwerven.

Marjan Bachman, D66

Het gekke is dat de coalitiepartijen (GVH, D66, VVD) alsmede CDA ook vaststellen dat de pijlers van Verbeek inderdaad nog geen keurmerk hebben. Dat zeggen ze hardop in milde bewoordingen, ook Verbeeks partijgenoot Marjan Bachman van D66 (foto). Maar tegelijk hebben ze ook zonder dat keurmerk zoveel vertrouwen in die pijlers, dat zij het college opdragen de brug maar vast te plaatsen. Geen uitstel tot 1 juni, direct gaan bouwen. Hans Sietsma, Dieta Praamstra en Ton Sprenger (de oppositie) kunnen er met hun verstand niet bij en schudden geregeld meewarig het hoofd.

Het voorstel om zelfstandig te blijven kreeg 12 stemmen voor en 5 tegen.Wethouder Verbeek beloofde spoedig de provincie en de gemeente Groningen adequaat in te lichten over de situatie. Mathilde Stiekema (CDA) was blij. Vanwege het besluit, maar ook omdat er nu weer gewerkt kan gaan worden. “Er zijn meer onderwerpen dan herindeling”, verzuchtte ze. Denkbeeldig de mouwen opstropend om aan de slag te gaan met andere zaken.

Nazit
Toen om 22.15 uur het pleit was beslecht liep de helft van de publieke tribune leeg. De volhouders bleven tot 23.45 uur zitten, omdat ze getuige wilden zijn van o.a. een discussie over het beeldkwaliteitsplan Nesciopark en de sluiting van het internaat van dovenschool Guyot. En ze wilden zien hoe raadslid Titan Oterdoom (VVD) na 20 maanden afzwaaide en het fractievoorzitterschap overliet aan Ietje Jacobs. Bloemen en mooie woorden voor (en van) Oterdoom (foto). De lege zetel werd ingenomen door Arnold Bergsma, wiens geloofsbrieven in drie minuten werden goedgekeurd.

Arnold Bergsma (rechts) wachtte netjes af tot zijn geloofsbrieven waren gecontroleerd en in orde bevonden.Hij is nu raadslid voor de VVD.