Actueel: Verzet tegen fusie reikt tot in de rechtszaal, Burgercomité dagvaardt provincie in kort geding 16 november – lees meer…

Opmerkelijke ontwikkelingen. Het Burgercomité Haren dagvaardt met  25 personen de provincie Groningen in kort geding op 16 november wegens onrechtmatig handelen in de herindelingskwestie. Daarmee gaat de twist rond herindeling een nieuwe fase in. Deze zaak wordt namens het Burgercomité verdedigd en bepleit door Mrs. G.C.W. van der Feltz en R.T. Wiegerink, Van der Feltz advocaten te Den Haag. Het Burgercomité wil voorkomen dat Haren onder dwang moet fuseren met Groningen en Ten Boer. Of de zaak nu wel of niet gewonnen wordt is niet te voorspellen, maar een krachtig signaal aan bestuurders in Groningen en Den Haag (Tweede Kamer) is het wél. Door de zaak voor te leggen aan de rechter wordt duidelijk dat een deel van Haren een herindeling echt niet wenst en daarvoor tot het eind wil strijden.

Kort gezegd eist het Burgercomité dat de provincie Groningen het proces stopzet, de opdracht aan belangenbehartiger Marga Kool intrekt en dat men erkent in strijd te hebben gehandeld met toezeggingen en verwachtingen. Voorts eist men dat de provincie bewijst dat Haren beter af is in een herindeling dan in de zelfstandige status (als het verbeterplan Beterr Haren wordt uitgevoerd). De dagvaarding bevat in deel 1 vooral een beschrijving van de gang van zaken en de bekritiseerde handelswijze van de provincie.

Gustaaf Biezeveld van het Burgercomité is teleurgesteld in het provinciebestuur: “Het Burgercomité heeft samen met een aantal inwoners op allerlei manieren geprobeerd het provinciebestuur op andere gedachten te brengen. Het optreden jegens de inwoners en de raad van Haren is in strijd met de beginselen van behoorlijk bestuur. Er wordt niet naar hen geluisterd. Dit handelen is een overheid onwaardig. Het ondermijnt het vertrouwen in de overheid en de democratie. Hieraan moet een einde komen. Omdat het provinciebestuur dit zelf niet inziet, wordt de hulp van de rechter ingeroepen.”

Waarom de inwoners beter af zouden zijn met een samenvoeging met Groningen, zoals het provinciebestuur beweert, is nog steeds niet aangetoond, zeggen de eisers in een verklaring. “De provincie heeft het besluit tot herindeling in hoofdzaak gemotiveerd door te wijzen op het in haar ogen kwetsbare financiële perspectief van Haren. De gemeenteraad heeft ter verbetering van de financiële situatie echter een ombuigingsprogramma vastgesteld. Met de uitvoering ervan is al een begin gemaakt. Binnen enkele jaren is de financiële huishouding van de gemeente Haren weer op orde. Of dat voor de gemeente Groningen ook geldt, is onbekend. Het provinciebestuur weigert de inwoners en de raad van Haren hierover te informeren.”

Hieronder de letterlijke dagvaarding

Samenvatting dagvaarding door Stichting Burgercomité Haren en een 25-tal burgers van Haren.
De vordering van het Burgercomité c.s. betreft het onrechtmatige handelen van de Provincie in de context van de kennelijke wens van de Provincie om de gemeente Haren koste wat het kost op te laten gaan in de gemeente Groningen tegelijk met het samengaan van de gemeente Groningen en de gemeente Ten Boer. De raad van de gemeente Haren heeft uitdrukkelijk de wens uitgesproken niet bij die herindeling te worden betrokken. De Provincie laat zich aan het standpunt van raad en bewoners van Haren niets gelegen liggen.

De Provincie heeft
(zonder afstand te nemen van het algemene beleid bij toepassing van De Wet algemene regels herindeling (“Wet Arhi” Kamerstukken TK vergaderjaar 2012-2013, 28750, nr. 53), tevens het beleid van het College van Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen (“GS”) dat erop neerkomt, dat een herindeling “van onderop” regel is en de voorkeur heeft)
a) zich niet gehouden aan gedane toezeggingen en gewekte verwachtingen met de volgende strekking:
i. GS zullen “niet eigenstandig gebruik maken van hun bevoegdheid om herindelingsvoorstellen te doen, als daarvoor geen draagvlak bij de betrokken gemeenten bestaat” (zie de brieven van 1 september 2015 en 3 december 2015;
ii. “gemeenten zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van het lokale bestuur en zij zijn zelf aan zet als het gaat om het om het vinden van oplossingen om hun huidige en toekomstige maatschappelijke opgaven goed op te kunnen blijven pakken” (brieven 1 september 2015 en 3 december 2015);
iii. GS zullen geen tijdsdruk leggen op gemeenten (de heer Brouns, als beoogd gedeputeerde voor herindeling, in een interview op 23 april 2016);
iv. het is aan de gemeente Haren om de vergelijking te maken tussen de uitkomst van het open overleg en het verbeterplan Beterr Haren en af te wegen ‘waar wij onze inwoners het beste mee dienen’ (zie de brieven van 15 maart 2016, 30 maart 2016 en GS in vergadering Statencommissie Bestuur op 13 april 2016);
b) niet aangetoond, dat in dit geval urgente problemen spelen die alleen met herindeling kunnen worden opgelost, dan wel zich andere omstandigheden voordoen die dwingen tot herindeling tegen de zin van de overgrote meerderheid van de inwoners en de raad van de gemeente Haren en daarmee een afwijking van het beleid rechtvaardigen;

c) de financiële situatie van de gemeente Haren als belangrijkste rechtvaardiging naar voren geschoven om de gemeente Haren bij de voorgenomen herindeling tussen de gemeente Groningen en Ten Boer te betrekken, maar:
i. (in afwijking van de aanvankelijk door de Provincie aangekondigde aanpak) geen belangstelling getoond voor onderzoek naar de relatieve voordelen voor de gemeente Haren van zo’n herindeling,
ii. het ombuigingsplan van de raad van Haren niet inhoudelijk beoordeeld en
iii. verzuimd inhoudelijk in te gaan op een conclusie van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (“COELO”) dat het ombuigingsplan van de gemeente een goed antwoord is op de diverse externe rapporten met betrekking tot de financiële toestand van de gemeente Haren en dat met voldoende politieke wil het financiële probleem door de gemeente zelf kan worden opgelost.
d) nagelaten tijdens het open overleg en de voorbereiding van het herindelingsontwerp de financiële positie van de gemeente Groningen en de mogelijke gevolgen van een herindeling met Groningen en Ten Boer voor de inwoners van Haren in beeld te brengen;
e) zich naar eigen zeggen voor een inhoudelijke beoordeling van het verbeterplan Beterr Haren uitsluitend gebaseerd op een rapport van bureau B&A dat om verschillende redenen de toets der kritiek niet kan doorstaan, hetgeen GS behoorde te beseffen;
f) herhaaldelijk krachtige uitlatingen gedaan over de (financiële) situatie van de gemeente Haren en de herindeling Groningen/ten Boer/Haren, die feitelijk onjuist zijn, hetgeen de Provincie wist, althans redelijkerwijze behoorde te weten.

De vordering van het Burgercomité c.s. strekt ertoe/tot
Primair:
– dat Haren niet wordt betrokken bij de voorgenomen herindeling tussen de gemeente Groningen en ten Boer voordat aan een aantal voorwaarden is voldaan;
– dat de Provincie op de door haarzelf uitgedragen wijze rekening zal houden met de belangen van het Burgercomité c.s. en de inwoners van de gemeente Haren bij het nemen van stappen en besluiten in het kader van het op de voet van de Wet Arhi gestarte herindelingsproces;
– dat de Provincie uitdrukkelijk erkent te hebben gehandeld in strijd met toezeggingen en opgewekte verwachtingen;
– dat de Provincie een aan M. Kool gegeven instructie om de belangen van (de inwoners van) de gemeente Haren te behartigen bij het herindelingsoverleg intrekt en zich onthoudt van het verstrekken van een dergelijke instructie aan een ander.

Subsidiair: een gebod aan de Provincie om
– terug te komen op uitlatingen zoals nader gespecifieerd in deze dagvaarding en op haar aanvaarding van het rapport ‘Toetsing Aanpak Beterr Haren’ van B&A;
– concreet aan te geven of en zo ja hoe herindeling met de stad Groningen en de gemeente Ten Boer voor de huidige inwoners van de gemeente Haren betere perspectieven biedt dan een zelfstanding blijvende gemeente Haren met een door de uitvoering van haar verbeterplan Beterr Haren verstevigde basis;
– in verband met het voorgaande aan te kondigen dat een in overleg met het Burgercomité c.s. en/of de gemeente Haren te bepalen onafhankelijk (bestuurskundig) onderzoeksbureau of –instituut het verbeterplan Beterr Haren zal beoordelen op toereikendheid in het licht van het eerste B&A-rapport en rekening houdend met het ombuigingsplan;
– aan te kondigen dat de Provincie na afronding van het voormelde onderzoek een inhoudelijk oordeel zal geven over het ombuigingsplan, rekening houdend met de begroting 2017/meerjarenbegroting 2018-2020 en met het COELO-rapport (productie 10) dit als onderdeel van provinciaal begrotingstoezicht);
– een onderzoek aan te kondigen waarbij de financiële positie van de gemeente Groningen op vergelijkbare wijze als voor de gemeente Haren is gebeurd, wordt onderzocht door een onafhankelijk financieel onderzoeksinstituut of –bureau;
– aan te kondigen dat de raad van de gemeente Haren in de gelegenheid zal worden gesteld, aan de hand van de uitkomsten van de hiervoor vermelde onderzoeken, opnieuw een vergelijking en afweging te maken met betrekking tot de vraag waarmee de inwoners van Haren het beste zijn gediend: met het verbeterplan Beterr Haren/ombuigingsplan of met het Herindelingsontwerp waarin Groningen Ten Boer en Haren zijn opgenomen
– en om overeenkomstig deze aankondigingen te handelen.