De oude glorie van scheepswerven Helder in Haren

In hoogtijdagen stonden de zeilboten gemaakt bij watersportwerven Helder en Visser aan de Meerweg landelijk bekend als snelle wedstrijdschepen. De werven lagen midden in een toeristisch gebied waar busladingen schoolkinderen en vele dagjesmensen hun vertier vonden. De locatie aan het meer die eens floreerde ligt er al tientallen jaren verpauperd bij, maar daarin komt verandering. Er komen drie villa’s. Na jarenlange geruchten over familieruzies en een dwarsliggende gemeente Haren doet de familie voor het eerst haar verhaal aan Haren de Krant.

Door Gonneke Bonting

‘Helders werf’ heeft glansrijke tijden gekend. “Mijn opa, Albert Helder, trouwde rond 1900 met zijn buurmeisje Maria Visser”, vertelt Jaap Helder. “Opa was visser van beroep en ging met zijn roeibootje langs de netten. Dat zag er kennelijk zo aantrekkelijk uit dat steeds vaker mensen zijn roeibootje wilden huren.” Helder senior ging roeibootjes en later zeilboten bouwen. “Op een dag kwam kapper Bulthuis uit het Friese Bergum kijken”, vertelt Jaap Helder. “Die wilde een betaalbare zeilboot ontwerpen die gemakkelijk te maken was. Dat werd de zestienkwadraat, later een grote wedstrijdklasse. Ook mijn opa en zijn vijf zonen gingen ze bouwen.”

Ruïne

Hij omschrijft hoe het er in hoogtijdagen uitzag. “De werven besloegen de wal vanaf het familiehotel tot aan het nu zo vervallen woonhuis”, zegt hij. “Er lagen huurboten en rondvaartboten. ’s Zomers zaten de steigers vaak vol mensen die wachtten tot een huurboot terug kwam zodat zij die konden huren.” De families voeren ook veel met schoolklassen die op schoolreis waren.

Van de werf Helder resteert het woonhuis, het kleine huisje ernaast, dat tientallen jaren is gebruikt als opslagruimte voor materiaal, en een vervallen botenhuis met steigers. Tijdelijk woont kunstenaar Frans Marie van Rieke er, die vooral mozaïekportretten maakt. “Deze plek is gemoedelijk en rustig. In mijn tuin staat een echte ruïne. Wie wil dat nou niet?” zegt hij en wijst naar het opslaghuisje. Binnen ziet het er vervallen maar kleurrijk uit.

Gemeente

“Nadat oom Jaap, de laatste botenbouwer, in 1998 overleed, stonden we voor het pijnlijke dilemma wat te doen met de werf en de boten die er nog waren”, vertelt Jaap junior. Een stroom geruchten kwam op gang. De familie zou ruzie hebben over de erfenis, de gemeente zou dwars liggen.

Jaap Helder haalt zijn schouders op. “We hadden even tijd nodig om te zorgen dat alle boten een goede eigenaar kregen. Dat ging binnen de familie in goede harmonie”, zegt hij. “Daarna maakten we plannen, samen met een projectontwikkelaar. Verscheidene plannen wees de gemeente af. Telkens moest het anders.”

Woningen

“De familie heeft diverse prijzen gewonnen, op verscheidene landelijke kampioenschappen. Die wilden we graag tentoonstellen. Daarvoor had het eerste plan een theepaviljoen. Later kwam er een gebouw dat leek op de Buitensociëteit van zeilvereniging VWDTP, met een museumpje.” Na verscheidene plannen haakte in 2011 de projectontwikkelaar af en zocht de familie een andere ontwikkelaar, De Leeuw. Het lijkt erop dat er nu eindelijk een voorstel is dat kans van slagen heeft. Nadat het gebied een woonbestemming heeft gekregen, kan de volgende stap genomen worden en komen er drie woningen. Voor de geschiedenis van de werf Helder is geen ruimte meer.