In donderpreek zoekt Provincie zwakke plekken in Harense begroting 2017-2020 – lees meer…

De Provincie zegt in een lange brief aan het College van B en W van Haren dat de meerjarenbegroting 2017-2020 zo lek als een mandje is. Wethouder Mathilde Stiekema zal spoedig inhoudelijk reageren op de aantijgingen. De Provincie (Gedeputeerde Staten) heeft Haren onder preventief toezicht gesteld, dus moet Haren financieel verantwoording afleggen aan de Provincie. Daarom is de meerjarenbegroting ter goedkeuring aan de Provincie voorgelegd. Die kon zich niet houden aan de gestelde termijn van twee maanden om de begroting te beoordelen en gaf zichzelf uitstel met dertien weken. Het lijkt er op dat die extra dertien weken zijn gebruikt om nauwkeurig te zoeken naar zwakke plekken in de begroting, waarin Haren tot 2020 ruim 7,6 miljoen bezuinigd wil hebben.

Donderpreek van Provincie

1) Bezuinigingsdiscipline
In de brief aan het College stelt de Provincie nu dat Haren zich niet houdt aan haar eigen begrotingen. In 2015 was 100.000 euro geplande bezuiniging niet gehaald, zegt men. En in 2016 is 360.000 euro bezuinigen niet gehaald. Het gaat volgens de brief onder andere om posten ‘inhuur en personeelskosten’ (150.000) en ‘onderhoud openbare ruimte'(100.000). GS zegt dat dit gedrag te denken geeft voor de bezuinigingsplannen voor 2017 en daarna. Als het niet halen van de bezuinigingen de norm wordt, moet Haren zijn begroting aanpassen, vinden GS. “Het streven kan alleen worden geëffectueerd als alle bezuinigingstaakstellingen conform planning worden gerealiseerd.”

2) WMO en zorg
De Provincie wijst op risico’s in het sociaal domein. WMO dus. Volgens de Provincie neemt de zorgvraag in het ‘vergrijsde Haren’ eerder toe dan af en zullen kosten eerder tegenvallen dan meevallen. Daarmee loopt de kwaliteit van de (WMO)zorg gevaar. Een extra donkere wolk komt volgens de Provincie uit Den Haag aandrijven, want men voorspelt dat Den Haag ook gaat bezuinigen op de bijdrage aan de WMO.

3) Rijk rekenen aan Haren-Noord
Voorts tempert men de groeiende inkomsten uit OZB en gemeentefonds vanwege de nieuwe woonwijken Haren-Noord. Men zegt dat door het groeiend aantal inwoners de kosten zullen oplopen voor voorzieningen, scholen, kinderopvang. Haren rekent zich volgens de Provincie dus rijk.

4) Brandweerkazerne
De sombere opsomming kent geen einde, want de Provincie wil het feestje dat wethouder Mathilde Stiekema in december vierde ook verstoren door te wijzen op naderende kosten die niet zijn vermeld aan de kostenkant in de begroting. GS wijzen op de nieuwbouw van de brandweerkazerne aan de Westersedrift. Die wordt betaald door de Veiligheidsregio, maar alle bijkomende kosten voor sanering en herschikking van de gemeentewerf komen voor rekening van Haren. Het zou gaan om ongeveer 1,2 miljoen.

5) Sanering asbest
In één adem door wijst men op de asbestsanering van de voormalige Tuindorpschool in Haren, die volgens GS een onvoorziene kostenpost zal opleveren van 982.000 euro.

6) Onderwijs
Volgens GS houdt Haren in haar begroting geen rekening met toenemende kosten voor de huisvesting van scholen. Het aantal leerlingen stijgt en ‘Haren heeft geen actueel huisvestingsplan dat hierop inspeelt’. Bovendien moet het Maartenscollege voor 16 miljoen renoveren. Haren zou de helft bijdragen in de kosten. Het project is uitgesteld, omdat de school haar aandeel niet kan financieren. De Provincie zegt dat nu niet duidelijk is welke consequenties een nieuwe aanvliegroute van renovatie voor de gemeente zal hebben.

Algemene indruk
De Provincie vraagt zich in de brief af of de bezuinigingsplannen van Haren wel haalbaar zijn, gezien de ervaringen de afgelopen jaren. Een positief saldo van de begroting van 1,1 miljoen is volgens GS ’te positief weergegeven.’ Men zegt dat Haren onvoldoende rekening houdt met tegenvallers. ‘Daardoor kunnen de geprognoticeerde begrotingsoverschotten (aanzienlijk) lager uitvallen.’

Men sommeert Haren om in het voorjaar van 2017 (voorjaarsrapportage) de genoemde zwakke plekken te herstellen. Impliciet zegt men dat Haren een realistischer begroting moet neerleggen. Voor de begroting van 2017 zien de Provincie en de toekomstige fusiepartners Ten Boer en Groningen geen aanleiding om deze af te keuren.

Analyse van de opstelling van de Provincie: Tunnelvisie?
De Provincie heeft dertien extra weken nodig gehad om de begroting te analyseren en lijkt er nu vooral met een sombere bril naar te kijken, in plaats van de roze bril die men Haren verwijt. De vraag is nu wat er gebeurt als de waarheid van deze twee visies ‘in het midden’ zou liggen. De Provincie etaleert een zienswijze van het ‘half lege glas’, waar Haren ‘het half volle glas’ ziet staan. Het is denkbaar dat de Provincie zijn uiterste best heeft gedaan om de positieve teneur van Harense bestuurders om te draaien in een negatieve. Het doel zou kunnen zijn om Haren, koste wat het kost, in een fusie met Groningen en Ten Boer te leiden. In politiekringen wordt dit een ’tunnelvisie’ genoemd.

Een ’tunnelvisie’ betekent dat onderzoekers toewerken naar een ‘dader’ die voor hen al bekend is. Objectiviteit komt dan in het gedrang. Vertaald naar de fusie zou de Provincie dus in een ’tunnelvisie’ werken naar een uitkomst die allang vast staat: fusie. Omgekeerd zou de gemeente Haren hetzelfde verwijt gemaakt kunnen worden. In dat geval keert men alle feiten ten positieve, om daarmee aan te tonen dat fusie niet moet doorgaan. Voor de ‘gewone burger’ is het niet mogelijk hier nog een oordeel over te kunnen vellen. Die heeft slechts behoefte aan een neutrale en objectieve arbiter. Zou dat de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken kunnen zijn? Of de Tweede Kamer?

Het College van B en W van de Gemeente Haren komt later vandaag met een inhoudelijke reactie.

Update 16.35 uur: De Gemeente Haren komt vandaag niet meer met een inhoudelijke reactie, maar geeft een verklaring tijdens de raadsvergadering van maandag 27 maart.