Expertisecentra seksueel geweld tegen kinderen hard nodig

Een vage verdenking dat een kind seksueel wordt misbruikt. Wat nu? Orthopedagoge Anneke van Duin uit Haren, met tientallen jaren werkervaring in de jeugdzorg, heeft een boek geschreven waarin aandacht wordt gevraagd voor het verborgen leed van kinderen. Zij heeft in haar loopbaan vaak meegemaakt dat hulpverleners verstarren en angstig worden als zij te maken krijgen met vermoedens van seksueel misbruik bij jonge kinderen.

Aan de ene kant is het erg moeilijk om het misbruik te bewijzen ook omdat kinderen soms weinig zeggen en men de ervaring mist om op een juiste manier met deze kinderen te praten over hun ervaringen, en anderzijds is het ook moeilijk om verdachte daders te beschuldigen. Dit zijn twee hindernissen die leiden tot een passieve beroepshouding. Volgens van Duin wordt er om de hete brij heen gedraaid en schuiven instituten en instanties elkaar het probleem toe. Anneke van Duin pleit voor het oprichten van expertisecentra. Dat zijn onderzoekscentra waarin gespecialiseerde deskundigen multidisciplinair kinderen onderzoeken tussen 4 en 14 jaar oud waarbij een vermoeden van seksueel misbruik is ontstaan.  Daarnaast zijn dergelijke centra ook belangrijk om hulpverleners, onderwijzers en andere professionals te adviseren als ze met een dergelijk kind in contact komen.

 In haar pas verschenen boek ‘De wetende getuige’ (Uitgeverij Elikser in Leeuwarden) vertelt zij hoe het beste kan worden gehandeld als er vermoedens rijzen. Van Duin weet waar zij over praat. In 1988 stond zij aan de wieg van het Diagnostisch Centrum (DC) in Groningen. Hier werden kinderen in de leeftijd van drie tot en met veertien jaar onderzocht bij wie er sprake was van een vermoeden van seksueel misbruik. Op grond van haar praktijkkennis en rijk geïllustreerd met casussen geeft Anneke van Duin handreikingen aan professionals die met kinderen werken alsook informatie over de specialistische diagnostische methode van onderzoek die in het DC is ontwikkeld.

Wat te doen?

“In het begin van mijn loopbaan werd ik geconfronteerd met een 14-jarig meisje dat van huis was wegelopen, omdat ze misbruikt zou zijn. Ik wist niet wat ik moest adviseren”, herinnert Anneke zich. “In die tijd was het thema nog een taboe dat pas begin 80er jaren werd doorbroken. Anno 2015 weet iedereen dat het gebeurt en het meest in het eigen gezin of binnen de verwantenkring. Een op de vijf á zes meisjes is slachtoffer en één op de tien jongens. Het kind wordt thuis langzaam maar zeker ingesponnen in een web en mag er vervolgens niet over praten op straffe van heel nare dingen.”

Weten of niet?

Teveel beroepskrachten zoals leerkrachten op lagere en middelbare scholen zijn volgens Van Duin te weinig opgeleid om goed en daadkrachtig te handelen bij seksueel misbruik. Veel te vaak herkennen ze deze kinderen niet. Terwijl wel alle kinderen in Nederland naar school gaan Anneke van Duin schetst in haar boek een wereld vol met getuigen en wil dat het wetende, bewuste getuigen worden die in actie komen. Haar boek staat vol met pijnlijke gevalsbeschrijvingen maar ze draagt ook veel verlossende tips aan. Expertisecentra zullen wel geld kosten maar het bespaart ook vele miljoenen door misbruik vroeg te herkennen zodat een lange weg door de hulpverlening bespaard blijft, zegt de auteur.