Miljoenenstrop DHE hangt af van gemeenteraad, update van een Gordiaanse knoop

In april zal de nieuwe gemeenteraad beslissen over de toekomst van het bouwplan Haren-Noord (DHE 5/6) langs de Oosterweg. In de visie van wethouder Theo Berends zal de beslissing financiële gevolgen hebben. Het lijkt erop dat de druk op de gemeenteraad wordt opgevoerd met het financiële zwaard van Damocles boven de raadszaal. Tijd voor enige duiding.

Het verleden

Reeds in de jaren 90 werd de Regiovisie Assen-Haren 2030 geschreven. Daarin stond een bouwopdracht voor de gemeente Haren van meer dan 1500 woningen. Dat aantal is omlaag bijgesteld. Haren-Noord (nieuwe wijken langs de Oosterweg) werd de locatie voor de nieuwbouw.

Recent verleden

De gemeente Haren heeft nieuwbouw voorbereid door grondposities samen te voegen met grondposities van ontwikkelaars, zoals Heijmans en Geveke. De GEM werd opgericht, de exploitatiemaatschappij waarin gemeente, Heijmans en Geveke samenwerken om de nieuwbouw te realiseren. Gemeente Haren heeft 50% van de aandelen, de ontwikkelaars de overige 50%.

Voorbereiden

De sportverplaatsing van VV Gorecht en de Blauwe Ruiters is op gang gebracht, zodat de locaties langs de Oosterweg vrij kwamen voor de beoogde nieuwbouw. Het voormalige AZC (Instituut voor Bodemvruchtbaarheid) op de hoek Kerklaan/Oosterweg werd gesloopt. Op die plek is reeds gebouwd. Langs de Oosterweg moeten de volgende fases komen (400 woningen).

Bezwaren

Bij het voorbereiden van het nieuwe bestemmingsplan kwamen omwonenden  fel in opstand. Ze vinden het bouwplan te massief en de gevolgen voor het verkeer desastreus. Maar liefst 135 bezwaarschriften (zienswijzen). De zaak kwam eind 2013 bij de Raad van State. Die oordeelde dat de gemeente in principe op het goede spoor zit, maar dat er niet goed is gecommuniceerd over de fasering van de bouw. Men eist voor 2 mei 2014 van de gemeente een exploitatieplan. Over dat woord ontstond gesteggel. Bezwaarden zeggen dat de gemeente met de cijfers en risico’s op tafel moet komen. Wethouder Theo Berends zegt dat slechts een faseringsplan wordt gevraagd.

Gemeenteraad beslist

De gemeente wilde graag de oude raad laten oordelen over het gevraagde exploitatieplan. De raad liet zich zo vlak na de verkiezingen niet opjagen en stelde besluitvorming uit naar de vergadering van april, als de nieuwe raad is geïnstalleerd. Dat is riskant, lijkt de wethouder te denken. Want de nieuwe raad kan weleens heel andere ideeën hebben over de wenselijkheid van Haren-Noord (DHE 5/6). “Als het plan er niet door komt heeft dat grote financiële gevolgen”, zegt Theo Berends vandaag desgevraagd. Hij bedoelt daarmee dat alle uitgaven tot nu toe (zo’n 8 miljoen) weggegooid geld zouden zijn als het plan niet doorgaat. Als het plan helemaal opnieuw in procedure moet komen daar nog eens miljoenen aan kosten bij. Als het plan geheel wordt geschrapt zouden er claims kunnen komen van de ontwikkelaars die als het ware hun geld uit de GEM zullen opeisen omdat de gemeente niet haar plicht is nagekomen (een bestemmingsplan met groen licht van de raad).

Miljoenenclaims en -risico’s

De afgelopen week hebben de bouwbedrijven/ontwikkelaars zich gemeld via hun advocaat. Ze stellen dat het afblazen van het bouwplan kan leiden tot een faillissement van de GEM. Maar het ligt ook voor de hand dat de ontwikkelaars de gemeente zullen aanklagen voor het niet nakomen van haar verplichtingen. Volgens wethouder Theo Berends zal het dan gaan om 16 tot 19 miljoen euro. Er is slechts één scenario dat volgens Berends ‘veilig’is, en dat is goedkeuring van het bestemmingsplan. “Dan wordt er niets geclaimd en kan de markt zijn werk doen.” Berends heeft begrip voor de opstelling van de ontwikkelaars: “Die willen erg graag bouwen, dat is in deze tijd erg belangrijk. Die hebben personeel dat ze aan het werk moeten houden. Ik snap heel goed dat zij die druk ook voelen en dus verder willen in Haren.”

Spagaat van de raad

De situatie is nu moeilijk. Een spagaat voor de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college. Als het bouwplan tijdelijk of definitief ploft zal dit de financiële strop kunnen worden, waarvoor geen enkele bestuurder verantwoordelijk voor wenst te zijn. Als de raad het bouwplan groen licht geeft zal dit leiden tot een opstand onder burgers, die door deze raad vertegenwoordigd heten te zijn. Conclusie is dat dit project een Gordiaanse knoop is. Wat de uitkomst ook wordt, er zijn altijd slachtoffers te betreuren. Zijn het niet de burgers die het plan niet willen, dan is het wel de gemeente die financieel zal bloeden. Wie hiervan de schuld krijgt of heeft….weet niemand.