Mysterieguests controleren alcoholverkoop

Winkeliers en andere verkopers van drank en rookwaren moeten zich houden aan verkoopregels. Er mag niet worden verkocht aan jongeren onder de 16. Wie dat toch doet loopt misschien deze zomer tegen de lamp, zegt de VWA.Deze zomer gaat de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) voor het eerst met jonge toezichthouders controleren op de verkoop van alcohol en tabak aan kinderen onder de zestien. De assistent-controleurs struinen undercover evenementen af om te zien of ondernemers zich wel aan de regels houden. In Haren zou dit kunnen gebeuren tijdens de kunst- en cultuurmarkt van 5 september. Hoe gaat zon actie in zijn werk?

Een voorbeeld uit de praktijk

De witte feesttent die het team van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) dit weekend undercover bezoekt, strekt zich uit over een heel voetbalveld. De tent is bijna vol. De menigte heeft al ingezet voordat het populaire duo Nick en Simon aan haar slotnummer kan beginnen. Ik denk dat ik verloren ben, zingen ze.
Achter de bar houdt een team van tien barkeepers de glazen gevuld. Vlakbij staan twee jongens. Nick van negentien lijkt met zijn warrige haardos en twinkelende ogen sprekend op de Engelse zanger James Morrison. Ik vind het leuk om nieuwe mensen te ontmoeten, vertelt Nick. Hij studeert commerciele economie en is een van de jonge toezichthouders van de VWA.
De VWA selecteerde in totaal zon zestig jongeren tussen de 18 en 23 jaar en gaf hen een opleiding tot assistent-controleur. Samen met de twintigjarige Kay die naast hem staat, controleert hij vanavond of er geen alcohol of tabak wordt verstrekt aan kinderen onder de zestien of sterke drank onder de achttien.
Deze zomer stuurt de VWA verschillende soorten controleurs op pad: jonge assistent-controleurs als Nick en Kay die in weekendteams undercover controleren en opsporingsambtenaren die onopvallend of in bedrijfskleding van de VWA horecagelegenheden en evenementen bezoeken. De zichtbare controles hebben een preventieve werking, maar bij alleen opvallende controles blijft het deze zomer dus niet.

900 euro boete
Het ene moment gaat Nick op in de menigte, het volgende moment glijden zijn ogen weer over de bar. Kay is rustiger dan Nick, maar ook zijn ogen gaan richting de bar. Als een groepje jongens een paar biertjes aan de bar bestellen, loopt Nick erop af. Hij gaat bij het groepje staan. Met een paar vragen achterhaalt Nick de leeftijd van de jongen. Drie meisjes met een blikje Bacardi-cola komen erbij staan.
Hoe oud zijn jullie eigenlijk?, vraagt Nick.
Veertien, zegt de langste.
Nick vraagt hen om hun identiteitsbewijs te laten zien.
Het gaat er om dat de barkeeper jongeren die er jonger uitzien dan 16 niet heeft gevraagd om een identiteitsbewijs te laten zien, licht Lisette toe. Lisette, ergens achterin de twintig, blond, spijkerbroek, is opsporingsambtenaar. Aan haar en haar collega Bart vertellen de assistent-controleurs hun bevindingen. Het is lastig om bij zon grootschalig evenement dat tot in de kleine uurtjes duurt alle jongeren om een identiteitsbewijs te vragen, geeft Lisette aan, maar dat had de organisatie ook op kunnen lossen door bijvoorbeeld bij de ingang polsbandjes te verstrekken aan iedereen die bewezen ouder dan zestien jaar is. Dat is hier niet gebeurd. Lisette pakt haar notitieboekje en begint te noteren. De horeca-ondernemer van dit evenement kan een boete verwachten. Die boete is normaliter 900,-, maar omdat de ondernemer twee jaar terug ook al is betrapt, zal deze nu 1800,- bedragen.

Buiten de feesttent is een tweede bar en ook die wordt goed bezocht. Dit keer grijpt Bart zelf in: hij ziet een jongen een biertje bestellen en vraagt of hij even met hem mee wil lopen. Ik zag de man achter de bar vragen hoe oud je was maar niet naar je legitimatiebewijs. Wat heb je geantwoord?
De jongen aarzelt en mompelt vervolgens dat hij zei dat hij van 1993 was.
Hoe oud ben je?
Bijna zestien.
Vijftien dus.
Bart haalt zijn notitieboekje tevoorschijn. Een paar minuten later loopt de jongen verder en ruimt Bart zijn notitieboekje weg. Nick is naast hem gaan staan. Samen deinen ze mee met de muziek.

Identiteitsbewijs
In totaal worden er dit jaar zon 7000 leeftijdsgrensinspecties uitgevoerd. Vorig jaar werd bij 53 procent van de onopvallende inspecties gesignaleerd dat ondernemers de regels overtraden. Kinderen drinken op te jonge leeftijd te veel en te vaak alcohol. We weten dat door alcohol de hersenen van kinderen minder goed ontwikkelen en dat kinderen, als ze vroeg beginnen, vaker problemen krijgen met alcohol, zegt Nick.
De avond is nog niet voorbij. Nick en Kay gaan nog naar een kroeg waar eigenlijk alleen kinderen van rond de vijftien komen. Pas als ze signaleren dat er aan de bar niet om een identiteitsbewijs wordt gevraagd, zullen ze dit aan Lisette en Bart doorgeven. Lisette en Bart lopen ondertussen naar een man die een oortje in heeft en naast de friettent staat. We willen graag de ondernemer spreken. We zijn van de Voedsel en Waren Autoriteit en hebben geconstateerd dat jullie alcohol verstrekken aan kinderen onder de 16 jaar.