Opinie: moet het zwembad een coöperatie worden?

Onderstaand lezenswaardig opiniestuk ontving de redactie van een betrokken inwoner in de gemeente Haren, zijn naam staat er op zijn verzoek niet onder, maar is bij de redactie bekend.

Coöperatief zwembad Haren
We hebben een prachtig zwembad in Haren, waarvan vele burgers van Haren en daarbuiten met veel plezier gebruik van maken. Dit zwembad bestaat al sinds 1975. In 2012-2014 hebben vele vrijwilligers en donateurs het zwembad gered van de ondergang in samenwerking met de gemeente. Een prachtig project van burgerparticipatie. Ons zwembad wordt gerund door een team van ruim 50 vrijwilligers en 4 betaalde krachten. Het zwembad is verzelfstandigd en wordt bestuurd door de Stichting Exploitatie Zwembad Scharlakenhof (hierna: ‘Stichting’). In ruil voor verzelfstandiging kreeg het zwembad een lening van € 700.000 van de gemeente, terug te betalen in 10 jaar tegen 3,7% rente, en bijna €140.000 per jaar. Een keurige deal waar menig gemeente jaloers op is.
Onze gemeente heeft de ambitie om Haren financieel gezond te maken, wat niet alleen verstandig is in verband met de gewenste zelfstandigheid, maar dit is ook verstandig gezien de financiële positie (welke in Groningen niet beter is, maar dat terzijde) en het feit dat de gemeente blijkbaar geen financiële rapportages van de Stichting krijgt. Dat laatste is natuurlijk niet te verkopen aan burgers en aan toezichthouders van de gemeente aangezien wel subsidie is verstrekt.
Helaas is de mogelijke bezuiniging van het zwembad een welles/nietes discussie geworden en is te weinig nog gesproken over de ‘echte’ toekomst van het zwembad. Die ligt niet in financiering door de gemeente. Het zwembad zal er sterker voor staan als deze los zal staan van de gemeente en zelfs los van financiering van buitenaf. Ook zou het een andere juridische structuur meer vorm moeten geven aan meer vrijwilligersparticipatie en inspraak door vrijwilligers en gebruikers van het zwembad.
Dit is mogelijk door een coöperatie te vormen. We hebben al succesvol ervaring met een coöperatie in onze gemeente. In 2013 is het voortbestaan van boekhandel Boomker succesvol verankerd door, in plaats van een commerciële organisatie, hiervan een coöperatie te maken. Een coöperatie is een onderneming die wordt bestuurd en gefinancierd door leden die gebruik maken van diezelfde onderneming. De gebruikers van het zwembad worden mede-eigenaar en hebben de voordelen van voordelig zwemmen, direct invloed op het beleid en zijn verzekerd van de toekomst; die ligt in hun eigen handen. Binnen de democratische structuur van de coöperatie overleg je en stem je op basis van argumenten. De meerderheid van de leden geeft de doorslag.
De leden hebben veel gemeen: allen zijn gebruikers van het zwembad of hebben een andere betrokkenheid en er is geen druk vanuit financiers. Daarnaast is er een gemeenschappelijk doel waardoor er niet gauw vreemde beslissingen genomen zullen worden. De bestuursleden van de coöperatie worden gekozen door de leden.
Ondanks dat geen cijfers over ons zwembad voorhanden zijn, probeer ik een schets te maken hoe dit haalbaar kan zijn. Een coöperatie werkt over het algemeen als een vereniging: geld dat je hebt bijgedragen is van iedereen, bijvoorbeeld door certificaten aan geldgevers te verstrekken. Het geld blijft in de coöperatie voor bedrijfsvoering, een winstuitkering of bijstorting is mogelijk. Iedereen is immers evenredig lid.
Als het zwembad een coöperatie wordt, dan scheelt dit de huidige rentelasten van ruim €20.000 en de jaarlijkse aflossing van €70.000 (totaal €90.000) en zeg €10.000 aan algemene en toezichtkosten. Deze grove schatting is totaal €100.000 aan niet-terugkerende uitgaven. Dit kost echter de huidige €138.000 subsidie.
Het zwembad kreeg van september 2015 tot september 2016 61.000 bezoekers. Het (volwassen) tarief is €4,95. Er is uiteraard een mix van verschillende inkomstenbronnen zoals zwemles, abonnementen van verschillende prijzen, horeca en bezoek uit kinderen tot 2 jaar (gratis), kinderen van 3-12 jaar (€3,95) en 65+ jaar (€3,95). Laten we ervan uitgaan dat de het gemiddelde tarief per bezoeker €4,00 is. Dit maakt een omzet van bijna €250.000 per jaar. Hierbij tel je de huidige subsidie op. Dan zijn de geschatte totale huidige opbrengsten €390.000. Ervan uitgaande dat het zwembad geen winst maakt en de kosten gedekt worden, zijn de uitgaven ook €390.000. In het geval van een coöperatie zullen de uitgaven €100.000 lager zijn in dit voorbeeld, waardoor de kosten voor het draaien van het zwembad €290.000 zijn. In het geval van een coöperatie hoeft het zwembad alleen maar de kosten van uitvoering te betalen zoals energie en schoonmaak en moet het reserveren voor investeringen. Ik ga ervan uit dat onze gemeente de huur niet wijzigt. Maar de coöperatie hoeft geen aflossingen en rente te betalen! Met 61.000 bezoekers hoef je dus €290.000 te dekken waardoor de toegangskaart €4,75 kost. Maar dit wordt waarschijnlijk worden de kosten per (gemiddeld) kaartje lager, omdat er meer betrokkenheid van leden zal zijn. Niet alleen omdat men kapitaal in het zwembad heeft zitten, en wil zien wat er gebeurt, maar ook omdat men invloed heeft. Stel de bezoekers stijgen naar 90.000 en het zwembad gaat nog beter beheerd worden, bijvoorbeeld door samenwerkings-/ inkoopverbanden aan te gaan met zwembaden in de regio zoals met Tynaarlo waar al 3 zwembaden samenwerken. Dan kunnen de kosten per kaartje gemiddeld wellicht nog slechts €3,00 bedragen (25% minder dan eerst). De prijs voor leden kan nog lager worden als de prijs voor niet-leden hoger zal zijn, stel €5,00. Maar dat hebben de leden dan zelf in de hand. Uiteraard geldt de lagere prijs alleen voor leden, maar dat is juist de bonus om lid te worden. En mocht het bedrijfsmodel financiële wijzigingen nodig hebben, zowel positief als negatief, dan kunnen de leden daarover stemmen. Om het gat te overbruggen van de huidige situatie naar de nieuwe situatie kunnen tijdelijke maatregelen worden genomen door alle partijen zoals geleidelijke afbouw van de subsidie (welke gecompenseerd wordt door meer bezoekers en inkoopvoordelen).
Dan resteert alleen nog het probleem van de huidige lening van €611.000 die terug moet worden betaald aan de gemeente. Maar dat past mooi in dit verhaal en kan je beter een kans noemen dan een probleem. Stel je kan lid worden van de coöperatie voor €100 per certificaat. Er moeten dan ruim 6.100 certificaten worden verstrekt maar dan moet geen probleem zijn in een gemeente van bijna 20.000 met veel betrokken burgers en gezien de huidige bezoekersaantallen. Met deze opbrengst realiseer je het terugbetalen van de lening en de start van de coöperatie.

Met bovenstaand voorbeeld kan dit €1-2 per bezoek schelen; na ruim 50 keer zwemmen heb je het lidmaatschap er financieel uit. Plus je bent levenslang lid en kan voor altijd goedkoop zwemmen in jouw zwembad. Trots en zwemplezier tot de lengte van dagen….
De toekomst ligt in onze eigen handen. Ons eigen zwembad in onze mooie gemeente.