René Valkema duidt verkiezingsuitslag

Door René Valkema, Haren kiest Tynaarlo:

De kiezer heeft gesproken. En hoe!

Eerst de felicitaties voor D66 en Gezond Verstand Haren. Twee partijen die zich hebben ingezet voor de samenleving, voortdurend op zoek gingen naar de stem van de burger. Twee partijen met hart voor Haren. Zo zie je dat betrokkenheid in de politiek loont. Chapeau. Zij kunnen nu aan de slag.

 

Er is sprake van een Harense Lente. Een ommekeer. Burgers hebben massaal afstand genomen van de politieke cultuur die werd gedomineerd door VVD-PvdA. Macht op basis van enkel de meerderheid maakt plaats voor kiezersmacht. En bedenk, de kiezer heeft altijd gelijk.

 

De winst voor D66 bedraagt 72%! Daarmee doet D66 het ten opzichte van de groei van D66 landelijk 27% beter. Die extra winst in Haren kan worden verklaard door lokale effecten: herindeling en vertrouwen geven aan de burger. Een geweldige prestatie. Die volledig kan worden toegeschreven aan de consistente, eerlijke, duidelijke en op de burger gerichte opstelling.

GVH doet het ook veel beter dan de landelijke tendens van de lokale partijen samen. Ook voor hen geldt zichtbaarheid als belangrijkste gegeven. Met een lijsttrekker die zich werkelijk inzet voor de gewone burger. Het lijkt dat zij hebben kunnen profiteren van het verlies van de PvdA.

 

De uitslag van het referendum is overweldigend. De burger geeft een duidelijk signaal af. Zij is het oneens met het voorlopigheid besluit om te gaan herindelen met de stad en Ten Boer. Daarmee is een herindeling met Groningen van de baan. De trein is gestopt. De nieuwe raad kan opnieuw aan de slag met het thema herindeling. Waarbij de trein door kan gaan in een andere richting. Er is tijd, en er is werk aan de winkel.

 

Hoe moet je deze uitslag verder duiden?

De coalitie partijen VVD en PvdA hebben een forse nederlaag geleden. Het verlies wordt beïnvloed door de landelijke trend dat burgers het beleid van het kabinet niet zien zitten. Maar is dat het enige? Nee, er zijn ook lokale effecten.

De VVD verliest in Haren 22% meer dan landelijk. Enerzijds komt dat door het weglekken van liberale stemmen naar Liberaal Haren. En anderzijds komt het door de opstelling van de VVD in de afgelopen periode: arrogant, bestuurlijk en geen boodschap aan de burger. De nieuwe ploeg van de VVD heeft met de draai in het herindelingdossier dat niet meer kunnen goedmaken. Zij kunnen aantonen mee te willen in de vernieuwing door de blik weer naar de burger te keren. Met de nieuwe mensen heb ik daar wel vertrouwen in.

De PvdA verliest 5% meer dan landelijk. Ook voor hen geldt hetzelfde als de VVD, maar dan in mindere mate. Zij hebben dan ook geen last van een afgescheiden splinter partij. De PvdA in Haren had geen last van een SP zoals landelijk wel het geval. Daarmee is ook hun verlies in Haren toe te schrijven aan lokale effecten. Ze worden wel afgerekend op hun houding ‘met de rug naar de burger staan’ in de afgelopen periode. De zucht naar macht is hun opgebroken.

GroenLinks en ChristenUnie zijn stabiel gebleven in zetel aantal. Maar ook voor hen geldt een groot aantal stemmen minder. Maar door de kleine omvang van de raad kunnen rest zetels de ene keer aan je neus voorbij gaan en de volgende keer je kant oprollen. Dat overkomt GL. In 2010 met 2,5 zetel kregen ze er twee, en nu met 1,5 zetel krijgen ze er ook twee. Per saldo wel een verlies in stemmen. Ook de CU levert in stemmen fors in. De twee partijen leverden samen wethouder Berends. Maar de toen als verloving aangekondigde samenwerking kreeg geen vervolg in een lijstverbinding. En blijkt achteraf een eenmalige oplossing voor het coalitie probleem in 2012.

Voor GL rest een interessante rol om een nieuwe coalitie te steunen op een wijze zoals Pechtold nu het kabinet steunt. Met als doel speerpunten als duurzaamheid, groen en zorg binnen te halen.

Ook mijn oude partij het CDA verliest in Haren meer dan landelijk: -12%. Sterker nog in andere landelijke gebieden heeft het CDA juist gewonnen. Hoewel het CDA in de afgelopen jaren een duidelijk herkenbaar profiel heeft opgebouwd waarin kiezers zich konden vinden heeft het kiezen voor een andere lijsttrekker de partij geen goed gedaan. De lijsttrekker van het CDA was voor een coalitie met VVD-PvdA in 2012. Dat was de eerste scheur binnen het CDA. Daarmee is het experiment met een nieuwe lijsttrekker mislukt. Ook het draaien in het dossier herindeling heeft het CDA geen goed gedaan. Voor het overige was het CDA weinig zichtbaar in de campagne. Daar waar D66 voortdurend aandacht vroeg voor haar standpunten was het CDA afwezig. Met als toppunt het debat in Astoria. Waar de lijsttrekker van het CDA drukker was met Twitter dan zich te profileren in het debat. Een gemiste kans.

 

Hoe nu verder?

D66 kan gaan formeren. Eerst zullen partijen de uitslag van een betekenis voorzien. D66 zal het initiatief krijgen en nemen. Zij zal onderzoeken met wie een collegiale samenwerking tot stand kan worden gebracht. Een college door alle oppositie partijen uit de afgelopen periode ligt weliswaar voor de hand, maar het is de vraag of het verstandig is. Immers wanneer je tegenstellingen in de raad wilt overbruggen zul je ook zichtbaar moeten maken dat je bruggen wilt slaan. In dat geval kan het verstandig zijn om de VVD te vragen mee te doen in de coalitiebesprekingen. Het zijn tenslotte nieuwe mensen met wie een trendbreuk met het verleden gemaakt kan worden. Voor de PvdA is het verstandig te werken vanuit de oppositie. En zo op zoek te gaan naar nieuwe samenwerking. Het is onwaarschijnlijk dat deze partij in de coalitie besprekingen een rol van betekenis kan spelen. Zij is teveel de exponent van Haren bij Groningen zonder naar de burgers te willen luisteren. Het tegenovergestelde van D66 en GVH.

Ook het CDA heeft nieuwe mensen, maar er is daar eerder sprake van een trendbreuk met de oude fractie die kan leiden tot koud watervrees bij D66 en GVH.

GVH is als tweede grote winnaar de logische gesprekspartner voor D66. De partijen konden elkaar in de afgelopen 4 jaar goed vinden. Dus de basis is gelegd.

Er zijn wel verschillen tussen deze twee partijen. GVH wil zelfstandig blijven en D66 wil herindelen. D66 wil samen met Tynaarlo en GVH wil niet bij de stad. D66 wil een goed proces met de burgers. GVH staat daarvoor ook open. En de VVD wil ook het proces nog een keer doorlopen. Dat lijkt de gemeenschappelijke noemer te zijn. Dat is ook de reden om niet het CDA boven Aan het lijstje te zetten. Ten eerste heeft ze toch fors verloren. En ten tweede GVH en CDA willen beide zelfstandigheid. Dat komt D66 als groter winner met 5 zetels niet goed uit. Mijn voorspelling D66-GVH-VVD. Waarbij het goed mogelijk is om met wethouders van buiten de kring van de gemeenteraad te werken. Niet van buiten Haren, maar met mensen met hart voor Haren. Het nieuwe college moet vooral samenwerken met de raad. Dat vraagt om specifieke kwaliteiten. Zo kan een partijencollege worden doorbroken en het debat in de raad worden hersteld.

De kunst voor het nieuwe college is anderen iets gunnen. Dat er ruimte is om invloed te hebben op het beleid. Maar wel in het besef dat de burger een duidelijk signaal heeft gegeven om niet te willen herindelen met de stad en Ten Boer op basis van de beschikbare informatie.

 

Voor het dossier herindeling is het van belang dat er een duidelijke richting komt op basis van een goed proces. Er moeten bestuurders zijn die urgentiebesef hebben. Die bereid zijn zelf aan de kar te trekken. En die een duidelijke koers met kracht uitzetten en verdedigen. Die charismatisch de mensen aan zich weet te binden met als doel de organisatie te versterken met betere resultaten voor de burger.

 

Dit is mijn persoonlijke waarneming als buitenstaander. Ik ben immers niet gekozen. Na 24 maart maak ik geen deel meer uit van de gemeenteraad.

Ik wil alle kiezers hartelijk danken voor het vertrouwen In de afgelopen jaren. Met hart en ziel heb ik mij als volksvertegenwoordiger willen inzetten. Voor mij is dat nog altijd het hoogst haalbare in een samenleving. Het oordeel of ik daarin geslaagd ben laat ik graag aan u. Er komt een interessante tijd.

Het gaat jullie goed. Het gaat Haren goed.

Dank dat ik jullie volksvertegenwoordiger mocht zijn.

 

Rene R. Valkema