Tombola van moties tijdens behandeling voorjaarsnota Haren. College krijgt toch zegen van raad – Lees meer…

Haren heeft een begroting van 45 miljoen euro per jaar en een schuldenlast van 74 miljoen. Daarop betaalt Haren jaarlijks een rente van 2,6 miljoen euro. In 2014 ontving Haren 19 miljoen euro uit het gemeentefonds en klaarblijkelijk gaat dat bedrag dalen. Daar staat tegenover dat het gemeentefonds in 2015 wel weer 7 miljoen extra aan Haren gaat uitkeren om de nieuwe taken op het gebied van zorg en welzijn (WMO, jeugdbeleid e.d.) te kunnen opvangen. Dat geld mag evenwel niet worden uitgegeven aan andere doelen. Haren krijgt vanaf 2016 de begroting niet meer rond en moet volgens het college per jaar 1,5 miljoen euro bezuinigen. Aldus de uitgangspositie van het college van B&W (GVH, D66 en VVD) dat sinds vorig jaar lokaal aan de macht is. Gisteravond mocht de raad haar mening geven over de voorgestelde bezuinigingen, die soms pijnlijk zouden kunnen zijn.

 

 

Grote lijnen
Bezuinigen is keuzes maken. De culturele raad wordt gespaard en behoudt haar subsidie, maar het welzijnswerk van Torion moet het met 100.000 euro minder doen vanaf 2016. Zomaar twee voorbeelden. Bezuinigen lijkt op een spel van willekeurige keuzes, maar daar wilde het college niet aan. Ze riep de hulp in van burgers (bezuinigingswijzer) maar die missie mislukte door een gebrek aan respons (ruim 300 mensen vulden hem in). Verder liet het college zich leiden door eigen inzichten en gesprekken met de gemeenschap. Maandagavond mocht de raad oordelen over de gemaakte keuzes. Zodra raadsleden op details ingingen haastte wethouder Michiel Verbeek (D66) te zeggen dat het deze avond over intenties en grote lijnen ging. Nog niet over de uitwerking. En het lukte het college om die grote lijn vast te houden. In een rustige toonzetting werd van 16.00-22.30 uur vergaderd over geld.

Harde noten
Gisteravond legde het college van B & W in Haren haar bezuinigingsvoorstellen (ter grootte van ongeveer 1,5 miljoen euro per jaar vanaf 2016) voor aan de positief kritische gemeenteraad. Die raad was allerminst op oorlogspad en al snel werd duidelijk dat de voorstellen vooral cosmetisch werden bekritiseerd. De hardste noten werden zonder verwondingen gekraakt over de plannen om te snoeien in de subsidies voor Torion (welzijn, minus 100.000 euro), de extra verhoging van de OZB (11,6%) en het schrappen van de jaarlijkse bijdrage aan professioneel bewegingsonderwijs (minus 213.500 euro). Maar de sfeer in de raadszaal bleef beleefd, vriendelijk en gericht op harmonie. Dat is wel eens anders geweest.

College niet in het nauw
Het college hoefde geen moment de messen te trekken bij de verdediging en toelichting op haar plannen. Wél moesten hier en daar de scherpe kantjes van plannen worden afgehaald. Zo is de bezuiniging op bewegingsonderwijs (vakleerkrachten gymnastiek) allerminst van de baan, maar beloofde wethouder Michiel Verbeek (D66) dat de soep minder heet gegeten wordt dan ze wordt opgediend. “We willen een betrouwbare partner zijn. Dus we zullen de maatregel echt niet halverwege een schooljaar invoeren.” Verbeek reageerde onder andere op een betoog van de Stichting Baasis (Susanne de Wit) die het onderwijs in Haren regelt en die werkgeversverplichtingen heeft jegens vakleerkrachten. “Misschien dat de bezuiniging dus pas later kan worden gerealiseerd, bijvoorbeeld in 2018 pas”, stelde Verbeek enigszins gerust. Dit soort redenaties stelde Jacob Boonstra (CDA) juist niet gerust. Hij bleef erop hameren dat je een bezuiniging pas in de begroting kunt inboeken als die een feit is. Hij kreeg Verbeek echter niet van diens pad. De wethouder is van mening dat sommige bezuinigingen tijd nodig hebben. “We praten hier vooral over de grote lijn, de intenties”, zei hij. Als een bezuiniging pas later wordt gestart wil hij dat bedrag (tijdelijk gat) incidenteel dekken. Boonstra keek zuinig en dacht er het zijne van.

Torion, welzijn, sociaal domein
Ook ontspon zich een discussie over de subsidie aan Torion die met 100.000 zou moeten afnemen (op een totaalbedrag van 728.000 per jaar). Directeur Fred Landwaart zat op de publieke tribune en hoorde het in stilte aan. De vraag werd opgeworpen of er niet nog veel meer op Torion bezuinigd kan worden, omdat er diensten worden geleverd die ook al door andere partijen (vrijwilligersorganisaties en zorginstellingen) worden aangeboden. Deze dubbelingen moeten eruit, daar waren de meeste fracties het over eens. Maar aan de andere kant was er bezorgdheid over het uitkleden van zorg en welzijn op lokale schaal (vooral PvdA en Groen Links). Het college beloofde eerst een goed gesprek te gaan voeren met Torion om na te gaan hoe er verantwoord kan worden bezuinigd. “Op de inhoud en niet alleen op het bedrag”, zei wethouder Verbeek. “Geef ons daarvoor de ruimte.” Die ruimte kreeg hij.

Verhoging OZB
“De extra verhoging van de OZB van 11,6% is inderdaad voor ons een sluitpost geweest”, zei wethouder Paula Lambeck (VVD). “We hebben verantwoord bezuinigd, maar op een bepaald moment is dat genoeg. Dan kun je niet nóg verder bezuinigen. Dan komt de OZB aan de beurt.” Deze verhoging werd door de meeste fracties niet gewaardeerd, omdat dit haaks staat op het coalitie-akkoord van dit college. Titan Oterdoom (VVD) reikte het college een leesbril aan ‘om het coalitie-akkoord nog maar eens goed door te lezen’ en hij kreeg de lachers op zijn hand. Eenmansfractie Dieta Praamstra (CU) zei echter expliciet de OZB-verhoging geen bezwaar te vinden. “Als je het per bewoner uitrekent is die verhoging slechts 5,00 euro per maand. Dat is de prijs van een bosje bloemen. Dat moet kunnen.” Om haar betoog kracht bij te zetten bood zij een bos bloemen van dat bedrag aan aan burgemeester Pieter van Veen. Als symbool voor de haalbaarheid van de OZB-verhoging, maar ook als welkom in Haren. De geplande verhoging moet Haren 500.000 euro per jaar opleveren. De raad vindt uiteindelijk dat dit een laatste noodgreep moet zijn en vindt dat eerst moet worden geprobeerd de doelstellingen door bezuinigen te behalen alvorens de lasten voor burgers te verzwaren. Het college gaat deze route volgen.

Tombola van moties en politieke poëzie
Naast deze drie discussiepunten was er een tombola van moties en amendementen en vervolgens weer minimale wijzigingen daarop, allen bedoeld om de voorstellen van het college te verbeteren. Politieke poëzie. Geen enkele fractie zag aanleiding om zware woorden te gebruiken. Het was een debat over nuances en niet over fundamentele zaken. Hoewel Groen Links (Hans Sietsma) wel de diepte in wilde. Hij vroeg om een kerntakendiscussie. Dat wil zeggen dat een raad weer eens op een rij zet wat feitelijk de taken van een gemeente zijn, met de bedoeling om ingeslopen randverschijnselen af te stoten. Zijn vraag werd mild en begripvol gesteund door andere fracties, maar niet door wethouder Paula Lambeck. Die zei: “Ik wil wachten met een eventuele discussie over de kerntaken tot we van Tynaarlo weten hoe ze op ons huwelijksaanzoek reageren.” De wethouder wil geen energie steken in zo’n discussie als straks Haren ophoudt te bestaan.

Op de vraag van verschillende fracties of er niet kon worden bezuinigd in de eigen organisatie van de gemeente Haren antwoordde wethouder Paula Lambeck stellig: nee. “We zitten niet erg ruim in ons jasje en het bezuinigen betekent direct dat je taken niet meer kunt uitvoeren.” Wethouder Mariska Sloot (GVH) pleitte ervoor om de geplande bezuiniging van 100.000 op het groenonderhoud niet verder op te rekken, zoals in een motie van het CDA voorgesteld. Die wilde het bedrag tot 2020 laten oplopen tot 300.000 euro. Sloot zegt dat we weliswaar ruim in ons jasje zitten wat groenpersoneel betreft, maar Haren is dan ook een extreem groene gemeente. De raad vindt verder dat privatisering van CKC ’t Clockhuys en de muziekschool moet worden onderzocht. Is muziekonderwijs door de gemeente nog wel van deze tijd, waar private muziekscholen zich in de directe omgeving hebben gevestigd? Het college gaat dit onderzoeken en komt daar in het najaar op terug.

 

Papierwinkel voor de burgemeester
Burgemeester Pieter van Veen moest vooral aan het eind van de avond (tegen 22.30 uur) hard werken. Hij leek soms eigenaar van een papierwinkel, moest zijn best doen om de draad niet kwijt te raken in de stortvloed van moties en tekstwijzigingen (en ingetrokken moties). Toen hij naar eigen zeggen ‘de administratie op orde had’ kon er eindelijk worden gestemd. Hij leidde de vergadering sober, koersvast en met natuurlijk gezag.

Pikant thema: 1,4 miljoen extern personeel
Pikant onderwerp was de inhuur van extern personeel en consultants door de gemeente Haren in 2014. Daaraan is 1,4 miljoen euro uitgegeven en van dat bedrag schrok de raad zich een hoedje. Maar men trok ook het boetekleed aan. “Wij moeten misschien maar wat minder vaak om aanvullend onderzoek vragen”, zei Ton Sprenger (PvdA). “Als we weten dat zo’n onderzoek 10.000 euro kost, laat je het misschien achterwege.” Deze astronomische post werd het college dus niet alleen verweten, het dwong de raad ook in de spiegel te kijken. Het college kreeg opdracht om dat bedrag met 450.000 euro per jaar af te bouwen. Als dat lukt is al 30% van de doelstelling voor 2016 bereikt. Een motie van GVH om het parkeren in december 2015 voor één maand gratis te maken werd vanwege de kansloosheid ingetrokken. Het betaald parkeren kwam nog wel ter sprake in breder verband. Hoewel wethouder Paula Lambeck vorige maand liet weten dat zij voorstander is van gratis parkeren om daarmee de lokale economie te steunen, zocht zij gisteren weer haar toevlucht tot politiek jargon. Ze zei dat het onderzoek naar de mogelijkheden van gratis parkeren wordt meegenomen in het integrale centrumplan, vooral het Raadhuisplein en haar nieuwe invulling. Zij gaat dus niet nu reeds op zoek naar budget (wellicht van ondernemers) om de beoogde 250.000 euro (de huidige opbrengst van betaald parkeren na aftrek van kosten) te vinden.

Kritische kanttekening CDA
Mathilde Stiekema (CDA) ervaart bepaalt geen gastvrijheid in het gemeentehuis van Haren als zij in haar rol als kritisch raadslid op zoek gaat naar informatie. Ze wil zelf op onderzoek en treft welwillende ambtenaren die haar enthousiast te woord zouden willen staan. Maar ze mogen dat op de één of andere manier niet. “Geef ons de ruimte”, verzuchtte Stiekema. Haar pleidooi ontmoette geen zichtbare bijval in de raad.

VVD kijkt ook naar Europa
Titan Oterdoom (VVD) legde een interessant verband tussen de Europese schuldencrisis en de begroting van de gemeente Haren. Hij wees op de effecten van die crisis op de rente die Haren betaalt voor haar schuldenlast. Die jaarlijkse rente bedraagt ruim 2,6 miljoen euro op een schuld van 74 miljoen.  Een procentje meer rente levert dus direct ruim 700.000 extra kosten op. Wat je noemt een gevaarlijk spel om groot geld.

En nu?
Het college gaat nu aan het werk om de voorjaarsnota te vertalen naar de begroting voor 2016. In het najaar wordt die gepresenteerd.