Rubriek Natuurwaarnemer (vanaf zijn balkon) door Johannes Ruben (augustus 2026)

Mysterieuze vogeltrek

In vroegere tijden dacht men dat vogels naar de maan vlogen. Hoewel dat onmogelijk is, zijn hun prestaties spectaculair. Een gierzwaluw vliegt per jaar gemiddeld 200.000 kilometer; ruim vijf keer de omtrek van de aarde. De noordse stern legt tijdens zijn leven zelfs een afstand af die gelijkstaat aan drie keer naar de maan en terug. De vogeltrek is een eeuwenoud fenomeen waarvan nog altijd niet alle geheimen zijn opgehelderd. Zie recent onderzoek Bonte vliegenvanger van promovenda Koosje Lamers aan de Rijksuniversiteit Groningen. Jaarlijks migreren in de herfst miljoenen vogels van ruim 200 soorten uit hun broedgebieden vanwege voedselschaarste en het weer. Ze komen uit Rusland, Siberië, Oekraïne en Scandinavië naar Nederland om te overwinteren, of trekken door naar Zuid-Europa en Afrika. Klimaatverandering beïnvloedt deze trekgedragingen inmiddels merkbaar.

Vogels uit Noord-Rusland, Siberië en Scandinavië die hier de hele winter blijven zijn de kolgans, toendrarietgans, smient, grote zaagbek, nonnetje, brilduiker, kleine zwaan, wilde zwaan, wintertaling, pijlstaart, wulp, grote zilverreiger, roerdomp (schaarse broedvogel), ooievaar, goudplevier en de kraanvogel (schaarse broedvogel). Als doortrekkende zangvogels passeren de boeren-, huis- en oeverzwaluw, sijs, grote barmsijs, keep, appelvink, goudvink, koperwiek, kramsvogel, pestvogel, blauwborst en bonte vliegenvanger.Gierzwaluwen vliegen al in juli of augustus naar Afrika. Andere zomergasten en langeafstands trekkers zijn de koekoek, grutto en de schaarse purperreiger. Bij de roofvogels zijn de blauwe kiekendief, ruigpootbuizerd en het smelleken wintergasten. De grauwe en bruine kiekendief, wespendief, boomvalk, visarend en rode wouw trekken door naar Afrika. Standvogels leven het hele jaar in Nederland. Bekende soorten zijn de huismus, koolmees, merel en bosuil. Door klimaatverandering trekt het roodborstje soms naar Noord-Afrika of blijft juist hier. Bij strenge vorst schuiven noordelijke roodborstjes tijdelijk door naar ons land. Dit heet vorsttrek.Genoemde vogels gezien in Haren van 2017 tot heden door mij.