Groentewijk van Mans Brookman 1929-1963

Riet van der Berg-Brookman (1935) denkt terug aan haar jeugd als dochter van kweker Mans Brookman en diens vrouw Janneke. “Heel, heel hard zwoegen voor een sober inkomen”, zo typeert zij het arbeidzame leven van haar ouders.In 1929 startte Mans zijn eenmanszaak op een perceel aan de Coendersweg in Groningen. Dat valt af te leiden uit zijn eerste verzekeringspolis voor paard, wagen en schuur. Tussen 1935 en 1938 verlegde hij zijn werkterrein naar een huis met tuin in het Harense gehucht Essen, om uiteindelijk te verhuizen naar de Kerklaan. Hij huurde daar een bouwvallige behuizing met een forse kwekerij, die lag tegenover het huidige AZC. Nu herinneren nog slechts drie reusachtige bomen aan dat huis. Mans Brookman en zijn vrouw hadden een groentewijk in Haren en Helpman. De ene dag Haren, de andere dag Helpman en op zaterdag beiden tegelijk. Dan ging zijn vrouw mee en duurde de route bijna de hele dag. Hij bediende zijn klanten in de villawijken bijna op een ‘onderdanige’ manier, herinnert zijn dochter Riet zich nog. Zijn werk was alles voor hem en zijn klanten ontbrak het aan niets, zegt ze. Als iets op de kar ontbrak of als er een plekje op de groente zat beloofde hij dat hij later op de dag weer langs zou komen. Vaak betekende het dat ik na school een briefje vond met de opdracht om nog even iets te bezorgen. De groentekar werd getrokken door de schimmel Bobbie, die s zomers graasde op een weiland nabij de spoorlijn Oosterweg. “Om zeven uur moest ie met de fiets worden opgehaald, ik deed dat ook weleens”, zegt Riet. Een paar keer per jaar had ie geen zin en liet hij je alle hoeken van het weiland zien. In de winter stond Bobbie bij huis op stal. Het dier werd een trouwe vriend van het gezin. Toen Bobbie te oud en zwak werd, is hij door een handelaar opgehaald voor de slacht. O, ik zal het beeld nooit vergeten van mijn ouders snikkend achter het raam toen het dier werd afgevoerd. Toen kwam er een ander paard dat op een drafbaan had gelopen. Die wilde alleen maar bochten naar links maken, rechtsom wilde hij niet! Moest mijn vader soms hele stukken omrijden om in de goede straat te belanden! Dat paard werd dus weer vervangen door een ander. Dochter Riet werkte vaak mee op het land, maar vond dat eigenlijk helemaal niet leuk. Je deed het omdat het moest. Ik vond dan een briefje op tafel: We zijn achter in de tuin, kom je helpen? Dan ging je maar weer aardbeien plukken of andijvie snijden. Zij herinnert zich nog hoe zij rond 1949 weleens met haar vader in alle vroegte om 5.00 uur per fiets naar de veiling in Groningen ging om doosjes met aardbeien te bezorgen. Hij wilde zo vroeg, want dan kon ie over de autoweg rijden waar minder hobbels waren dan op het fietspad. Beter voor de aardbeien! De moderne tijd bracht in de jaren 50 een driewielig wagentje, dat het paard verving. Dat was gemakkelijk, maar Mans was er volgens zijn dochter een gevaar mee op de weg. Rijden kon ie niet. Ze herinnert zich haar ouders als keiharde werkers, gekromd over het veld, ploeterend van vroeg tot laat. Eens per jaar kocht moe een nieuwe jurk voor het feest op de veiling. Dat was dan ook direct het enige uitstapje dat zij maakten, vertelt ze. Rond 1963 besloot het echtpaar te stoppen. Beatrixoord wilde de grond in gebruik nemen en met zijn gezondheid ging het minder. Inmiddels was zijn vrouw aan het dementeren en dat leidde in de routes tot pijnlijke misverstanden. Het paar ging inwonen in een villa aan de Rijksstraatweg, deed er klusjes. Mans Brookman werd tuinman bij het Biologisch Centrum achter Huis de Wolf. Hij werd ziek en stierf in 1966, waarschijnlijk zonder dat zijn vrouw dat ooit heeft begrepen. Zij volgde haar man elf jaar later in het graf. Het huis aan de Kerklaan waar zij hun leven lang werkten is rond 1967 gesloopt.