Actueel: Provincie dwingt Haren tot fusie met Groningen/Ten Boer (met updates) – lees meer…

28 juni 15.30 uur – De kogel is door de kerk. Vandaag hebben Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen besloten dat Haren onder dwang moet gaan fuseren. In weerwil met het raadsbesluit van 15 juni. Donderdag 30 juni om 20.00 uur vergadert de raad met het college om de ontstane situatie te bespreken en de toekomstige procedure toe te lichten. Het zal waarschijnlijk het Laatste Avondmaal zijn, want het lijkt er nu op dat aan het besluit van de provincie niet te tornen valt.

Zojuist hebben de gedeputeerden Patrick Brouns en Henk Staghouwer het college van Haren ingelicht over het besluit. Een gewaagd besluit, want het is ongebruikelijk dat een democratisch genomen beslissing van een gemeenteraad wordt genegeerd. Daar komt bij dat de provincie vanaf den beginne heeft aangegeven dat er alleen gefuseerd moet worden als gemeenten dat zelf willen. ‘Van onderaf’ heet dat. De argumenten moeten dan ook zwaarwegend zijn. “Ja”, zegt Patrick Brouns. “Als we niet ingrijpen zal Haren later stranden en dan maken we ons verwijten dat we niks hebben gedaan.” Brouns zegt dat Haren haar ambtelijk apparaat moet repareren met investeringen, die een extra aanslag zijn op de financiële positie. En volgens hem zal ook nog een fors bezuinigd moeten worden. “Dan zullen voorzieningen verdwijnen.”

Gedeputeerde Patrick Brouns (CDA)

De gedeputeerde: ‘Haren te zwak’
Gedeputeerde Patrick Brouns: “Het was ook een erg moeilijke beslissing, waarbij we werkelijk alle aspecten hebben laten meewegen. Maar onder de streep: als we nu Haren zelfstandig laten terwijl we op onze vingers kunnen natellen dat het gaat stranden, dan kan ik mezelf over tien jaar ook niet recht in de ogen kijken. Dan zou men mogen zeggen: waarom heb je niets gedaan om dat te voorkomen?” Uit de woorden van Brouns blijkt dat hij werkelijk diep overtuigd is van de juistheid van het besluit. Hij voelt zich gesteund door externe rapporten. “We hebben opgeteld vijf rapporten van gerenommeerde bureaus, die aantonen dat Haren op het gebied van financiën te zwak is en dat de bestuurskracht niet groot genoeg is om de (maatschappelijke) opgaven van de toekomst aan te kunnen…dan moet je een keer de knoop doorhakken.” Wethouder Michiel Verbeek heeft telkenmale bestreden dat Haren financieel zwak is. Hij interpreteert de rapporten anders en wees er op dat de schuldenpositie van Haren niet dramatisch is (81 miljoen) en dat het weerstandsvermogen beter is dan van Groningen.

De wethouder: Teleurgesteld
Wethouder Michiel Verbeek van Haren: “We zijn teleurgesteld. Tot onze spijt hebben we de provincie niet kunnen overtuigen met ons verbeterplan Beter Haren. We zullen een zienswijze gaan voorbereiden op het herindelingsontwerp.” Volgens de gedeputeerde heeft het college van Haren vandaag niet meer de discussie opgezocht, maar vooral vragen gesteld. “Ik heb uitgelegd hoe groot onze worsteling was en verteld wat nu de verdere procedure zal zijn. Het college heeft zich recent positief uitgelaten over de kansen van een nieuwe fusiegemeente, dus ik verwacht dat men zich nu coöperatief gaat opstellen in het vervolg.”

‘Ideaal van zelfstandigheid is te begrijpen, maar niet haalbaar’
Patrick Brouns begrijpt heel goed de wens om een zelfstandige kleine gemeente blijven. Hij zegt: “Ik woon er zelf. Klein, overzichtelijk en korte lijnen. Dat is voor burgers heel aantrekkelijk en die aspecten moeten dan ook alle aandacht krijgen in het herindelingsontwerp. Maar dat neemt niet weg dat er argumenten zijn om tóch te fuseren. Laat ik beginnen bij financiën. Zowel Deloitte, Berenschot als B&A zeggen erg duidelijk dat de Harense buffer om financiële tegenvallers op te vangen te klein is. Daar komt bij dat men zal moeten investeren in het versterken van de eigen bestuurskracht en ambtelijke organisatie. Dus dat doet nóg een extra aanslag op die financiën. Het ene probleem versterkt dus het andere.” Voor Brouns staat vast dat Haren vroeg of laat gaat stranden en dan ontstaan nieuwe problemen. Brouns: “Dan betaalt de burger een dubbele prijs, want dan moet Haren alsnog aansluiten bij een andere gemeente, als die dan nog beschikbaar is. Dat mogen we niet laten gebeuren.” Hij wil zich niet uitlaten over de handelswijze van het Harense gemeentebestuur. Ook als hem wordt gevraagd of Haren ’tegen beter weten in’ aan haar zelfstandigheid wil vasthouden. Maar impliciet legt de provincie nu toch een besluit van de gemeenteraad naast zich neer en zegt daarmee dus dat Haren iets wil dat slecht zal uitpakken. Met ernstige gevolgen. Dus spreekt de provincie het machtswoord.

Provincie is hogere macht dan gemeente
Volgens Patrick Brouns kent een fusie twee procedures: de gemeentelijke procedure leidt tot een besluit over fusie van de gemeenteraad. Die is in Haren gevolgd volgens een grillige route, omdat de raad drie keer een andere beslissing nam over herindeling (2013, 2015, 2016). Dan is er een provinciale procedure die hiërarchisch hoger staat in het democratische bouwwerk. Dat betekent dat de provincie het gemeentelijk besluit naast zich kan neerleggen om een andere keuze te maken. Van die mogelijkheid maakt hij nu gebruik.

En nu verder?
Haren wordt nu gedwongen te fuseren. Rond september wordt een herindelingsontwerp gemaakt. Dat wordt voorgelegd aan burgers van Haren (8 weken tijd om zienswijze in te dienen) en raad (12 weken tijd om zienswijze in te dienen). In deze fase kan er geen beroep worden aangetekend, zegt Brouns. Maar de zienswijzen worden meegenomen in het herindelingsadvies, dat aan de minister zal worden gezonden (begin 2017). Dan zal het fusieplan worden voorgelegd aan de Tweede Kamer. Intussen wordt Haren bestuurd door de coalitie van D66, GVH en CDA. Deze laatste is aangeschoven in deze coalitie, nadat wethouder Paula Lambeck (VVD) 11 juni sneuvelde in het fusievraagstuk.

Discussie gesloten? Of op de barricaden?
Volgens de gedeputeerde kunnen inwoners van Haren die het niet eens zijn met de gang van zaken proberen om politieke partijen in de Tweede Kamer te winnen voor hun opinie. Immers, de Tweede Kamer zal uiteindelijk de fusie tussen Haren, Groningen en Ten Boer moeten goedkeuren. Dit wordt begin 2017 verwacht.

Is het wel een fusie?
Voorstanders van een zelfstandige gemeente Haren zwaaien met een brief van minister Ronald Plasterk uit 2015. Daarin beschrijft hij het proces van een ‘lichte samenvoeging’. Dat houdt in dat een grote gemeente (Groningen) wordt uitgebreid met Ten Boer en Haren. Er ontstaat in die zin geen nieuwe gemeente met een nieuwe naam. Aan de ‘lichte samenvoeging’ kleven geen wettelijke regels, maar wel huisregels. Volgens de minister vereist een ‘lichte samenvoeging’ de instemming van alle betrokken gemeenten. Als de fusie van Haren eigenlijk een ‘lichte samenvoeging is’ zou dit inhouden dat de herindeling niet kan worden afgedwongen. Voer voor mensen met verstand van staatsrecht.

Er volgen elders op deze website reacties van betrokkenen…

Laatst bijgewerkt: 16.30 uur (28 juni)