Zonsverduistering geduid door Heiko Jan Mein (10 augustus 2026)

Zonsverduistering
woensdag 12 augustus 2026 om 20.11 uur

Door Heiko Jan Mein, wetenschapscolumnist Haren de Krant

Zoals inmiddels door veel media al bekend is gemaakt, is er op woensdagavond 12 augustus een zonsverduistering (of eclips) waarneembaar. Het moet uiteraard onbewolkt zijn, maar de voorspellingen zijn goed. Zonsverduisteringen zijn zeldzaam: de maan bevindt zich dan precies tussen de aarde en de zon in. Omdat de maan vanaf de aarde net zo groot lijkt als de zon, kan de ‘maanschijf’ de ‘zonneschijf’ precies bedekken.

De verduistering begint om 19:16 uur aan de rechterzijde van de zon en het maximum wordt bereikt om 20:11 uur. De maan bedekt dan circa 90% van het zonsoppervlak en is er aan de bovenzijde nog een dunne lichtgevende sikkel te zien. Ver in het noorden, waaronder IJsland, is de eclips volledig te zien. In Nederland eindigt het rond 21:00 uur en verlaat de maanschijf de zonneschijf aan de linkerzijde.

De laatste eclipsen waren te zien in 2021 en 2022, waarbij ruim 30% van de zon verduisterd was. Op 11 augustus 1999 was er in Nederland een vrijwel gehele eclips van 95% zichtbaar. Als het overdag is lijkt het alsof de tijd even stopt … Het wordt donkerder, de luchtstroom verandert, de wind neemt af en de vogels fluiten minder. Helaas staat de zon woensdag al vrij laag: ongeveer 8 graden boven de horizon (dat is de hoogte van een uitgestrekte arm en dan de grootte van je vuist). Het is goed te zien vanaf het open veld of hier misschien bij het Paterswoldsemeer, maar beter nog vanaf een hoog gebouw.
Ga niet recht in de zon kijken met alleen een zonnebril. De zon is extreem fel ! Een speciale eclipsbril is veilig voor je ogen. De volgende (zichtbare) eclipsen zijn in 2027 en in 2028. Dat zijn echter gedeeltelijke verduisteringen. Een volledige eclips in Nederland is er pas weer in 2135 … dat duurt dus nog wel even.
(De situatie op de afbeelding is een benadering van wat er te zien is)

Tips voor het maken van foto’s van de eclips

Als u van plan bent om met een smartphone een foto te gaan maken van de zonsverduistering op woensdagavond 12 augustus (met een maximale eclips om 20.11 uur), dan heb ik nog een paar tips voor u:

Allereerst is het uiteraard belangrijk om niet gelijk met het fotograferen (zowel met een fototoestel als met een smartphone) in de zon te kijken. Tien seconden in de zon kijken kan al fataal zijn voor een blijvende vlek op je netvlies. Voor het maken van een foto met een gewoon fototoestel zijn er meerdere instellingen mogelijk. Bij gebruik van een smartphone kan de volgende instelling worden gebruikt. Een smartphone heeft een lichtsensor en een lens die zorgt dat het beeld daarop valt. De sensor is echter heel gevoelig en kan net als ons netvlies snel beschadigd worden door een overmatige belichting (en oververhitting). Vooral als het ook nog eens vergroot of versterkt wordt, kan de sensor kapot branden. Een tip is om een smartphone even te richten op de zon. Houd een vinger twee seconden op het scherm op de zon. Daarna zal er een blokje verschijnen met AE/AF-vergrendeling. De automatische scherpstelling en lichtsterkte (via het diafragma) zal dan niet meer steeds bewegen tussen scherp en wazig of tussen licht en donker. Als het vergrendeld is, kan de belichting nog verder handmatig verlaagd worden. Naast het blokje AE/AF is een klein zonnetje zichtbaar op een lijntje. Schuif deze met de vinger helemaal omlaag op het lijntje, zodat alles zo donker mogelijk wordt. Nu is je telefoon maximaal ingesteld op de felle zon en lukt het meestal goed om een mooie foto te maken in dit geval. Succes !