De man die Canadese bevrijders bleef eren is niet meer (met update)

Jan Piëst uit Haren is afgelopen donderdag op 84-jarige leeftijd overleden. Met hem is Haren een inwoner verloren die tot voor enkele jaren veel werk maakte van eerbewijzen aan de bevrijders van Haren en Groningen. Piëst onderhield nog altijd vele contacten met de dappere bevrijders van 1945. Hij correspondeerde met veteranen van overzee en hun nabestaanden. Onderaan dit bericht een artikel dat wij in 2007 over Jan Piëst publiceerden.

 

Reden van die contacten was de scroll (een lofdicht op de bevrijders van The Maple Leaf) die Piëst ooit maakte en liet drukken in een soort perkament, die hij op verzoek van Canadezen en hun familieleden opstuurde. Vele herdrukken waren nodig. In de Engelse tekst verhaalde Piëst over de heldendaden die nimmer vergeten mogen worden. Deze betrokkenheid uit het verre Nederland heeft duizenden veteranen in het hart geraakt, zij zochten contact met Piëst en sommigen reisden naar Nederland om met zijn hulp plekjes van vroeger te bezoeken voordat zij zelf zouden sterven van ouderdom. Piëst heeft vele mappen met brieven, die hij trouw bewaarde.

Jan Piëst maakte de bevrijding van Helpman in 1945 mee als zestienjarige jongen (Parkweg). Die ervaringen maakten een onuitwisbare indruk op hem en gaven hem de energie om tot op hoge leeftijd de vertolker te willen zijn van de dankbare Groninger bevolking. Over de oorlog en zijn werk schreef hij een boek.

De zeer aimabele en gevoelige Harenaar wordt op 4 juli in Groningen gecremeerd.

update 3 juli 2012:

ARTIKEL MEI 2007 HAREN DE KRANT

Jan Piëst sluit episode af

Handdruk over de oceaan heen!

Het is 13 april 1945, rond drie uur. Achter het raam van Parkweg 137a in Helpman zit een zestienjarige jongen met stomme verbazing te kijken naar oorlog. De Canadezen zijn de stad binnengetrokken om winnen, maar stuiten op vechtlustige (hoewel gedemoraliseerde) Duitse soldaten. Geweren, handgranaten, mitrailleurs. Het is een heksenketel in Helpman, op straat dode lichamen van strijders. Rollende tanks, angstige mannen in gevechtstenues. Een tank wordt getroffen, rijdt een gevel in, de manschappen sterven, ver van huis. De zestienjarige jongen weet niet waar hij kijken moet. Het lijkt een film. Hij ziet hoe een Duitser zich in een Rode Kruis-auto verschanst om de aanvallers dodelijk te misleiden. De jongen tikt op het glas om de Canadezen te waarschuwen. De Parkweg is de straat van de dood geworden. Als de zestienjarige jongen na twee dagen de rokende puinhopen gaat bekijken, ziet hij lijken liggen. Het beeld van een gesneuvelde Duitse soldaat met de foto van zijn vrouw in de handen vergeet hij nooit. Hij ruikt de geur van verbrand hout, petroleum, rubber. Het inferno van de bevrijding ondergaat hij als een overweldigende gebeurtenis, waarvan pas decennia later de betekenis tot hem begint door te dringen. Hij krijgt van een Canadees een sigaret en rookt die met smaak. “This Sweet Corporal Cigarettes had the taste of freedom”, zou hij later opschrijven in zijn memoires. Tijdens het bekijken van de verongelukte tank wordt een foto van hem gemaakt. Die foto (zie onder) is nu de brug naar het heden. De zestienjarige jongen van toen heeft een naam. Jan Piëst en hij woont in Haren, 79 jaar oud.

 

Archief

De overweldigende gebeurtenissen die Jan Piëst waarnam door dat raam zijn nooit uit zijn gedachten geweest. Dankbaarheid voor hetgeen de Canadezen hebben gedaan groeide in zijn hart en vond een uitweg in een gedicht dat hij in 1995 schreef: The men of Maple Leaf. Het gedicht liet hij als oorkonde vervaardigen, inclusief zegel van de stad Groningen. Deze oorkonde ging 1500 keer de oceaan over, werd gestuurd aan bevrijders van Groningen, die allen op hun manier ook nog moesten afrekenen met hun oorlogservaringen. De oorkonde was als een handdruk over de oceanen heen. Sommige veteranen lieten zich na hun dood opbaren met de oorkonde en velen lieten zich ermee fotograferen. Er ontstond een intense correspondentie tussen de stoere bevrijders van toen en de destijds zestienjarige jongen achter het glas. Jan Piëst heeft tot dit jaar de contacten met de bevrijders onderhouden, bracht bevrijders en bevrijden bijeen, maar zet er nu een punt achter. Hij heeft zijn archief op 4 mei in bruikleen gegeven van de bibliotheek in Haren, waar iedereen de brieven mag lezen.

Jan Piëst heeft gemengde gevoelens. Blij dat hij namens Groningen de Men of Meple Leaf heeft kunnen eren. Weemoedig, omdat een intense periode in zijn leven wordt afgesloten. De ervaringen van de destijds zestienjarige Jan Piëst heeft hij (engelstalig) te boek gesteld. Te koop bij Bruna Haren voor € 14,94  isbn 90-77957-01-4