Geluk

Ik was haar al een paar keer in het dorp tegen gekomen. Prachtig haar, bril op, iets afwijkend lopend en met een gitaar bij zich. Elke keer als ik haar zag voelde ik de neiging haar aan te spreken maar durfde telkens niet; misschien bang voor een onverwachte reactie of bang om emotioneel geraakt te worden; ik weet het niet. Toch intrigeerde ze mij; best een leuke meid om te zien en van een leeftijd dat ze mijn dochter had kunnen zijn. Dat ze anders is kan je duidelijk zien, maar naar het hoe en waarom kon ik slechts gissen.

In mijn jeugd telde Haren zeker drie min of meer lokaal bekenden, met wat je tegenwoordig een beperking zou noemen. Er waren natuurlijk veel meer, maar die werden vroeger nog zorgvuldig weggestopt in een inrichting of door familie verborgen gehouden. Hoe dan ook; mijn vriendjes en ik kenden een paar. Allereerst was daar Appie, die ergens in de buurt van de Molenkampsteeg woonde. Volgens mijn bronnen had hij in ieder geval kinderverlamming gehad en naar wat er verder misgegaan was, bleek geen informatie voor handen. Hij bewoog zich voort achter een soort van kar die zich het beste laat omschrijven als de kruising tussen de hedendaagse  rollator en een verbouwde supermarktkar. Er was een degelijke blauwe kist opgetimmerd, met klep, waarin hij z’n spulletjes borg. Door zijn afwijking slofte, sleepte en kraste hij zich voort, meer dan dat hij liep. Hij droeg enorm zware maar degelijke legerkistjes die ook nog eens ruim beslagen waren met ijzer om slijtage te voorkomen. Hij was een vaste verschijning in het dorp en als hij weer naar huis wilde, beval hij je zijn kar te duwen, waarop hij inmiddels had plaats genomen en je waagde het niet om hem niet te helpen. Van de Kerkstraatschool naar ons huis lag op zijn route en dat wist hij, want gek was hij zeker niet. De Kerkstraat heuvel af ging hem soms te snel, wat wij natuurlijk expres deden. Onder het uitstoten van hels gevloek remde hij dan met zijn beslagen schoenen waarbij de vonken er letterlijk af spatten. Als hij niet ophield met tieren en vervelend bleef, lieten wij hem achter in het Boeremapark; kon hij rustig worden temidden van bedelende en kwakende eendjes. In ieder geval vlak bij huis. Ook had je Wessel. Hij haalde met zijn bakfiets oud papier op en verkocht dat aan lompenhandel Nijdam aan de Lutsborgsweg. Soms werd hij agressief als je geen oud papier voor hem had en ons was eens verteld dat hij de werkster van een Harense kakmevrouw aan de deur onzedelijk had betast. En tenslotte had je Robert, jonkheer Van der Wijk. Als tijdens een Sovjet parade marcheerde hij door het dorp en de politie zag hij als zijn collega’s. Iedereen ging mee in zijn spel en vroeg hem te helpen met oversteken of ergens het verkeer te regelen. Met brede armgebaren legde hij het verkeer stil en salueerde na afloop op indruk wekkende wijze. Het hoofd van onze lagere school liet de school een keertje 15 minuten later uitgaan, omdat Robert de school was binnengekomen met het alarmerende bericht dat hij vijandelijke troepen in de straat had gezien, hoewel vlak na de oorlog, waren alle Duitsers toch echt weg.  Enkele jaren geleden zag ik hem nog eens staan aan de Rijksstraatweg; comfortabel achterover leunend met z’n rug tegen een boom en een grote straal producerend. Een paard was er niets bij. In een dorp van vroeger kon dat allemaal; ze gingen hun gang en als het te gevaarlijk werd sloot men ze op.

Tegenwoordig is dat anders. Er is een woongroep tegenover Albert Heijn en aan de Torenlaan is Novo. Begeleid wonen en gelukkig niet meer weggestopt. Er worden dingen voor ze georganiseerd en het schijnt er zeer gezellig te zijn, maar toch…….

Iedere keer als ik haar met haar gitaar zie, moet ik aan mijn eigen kinderen denken of aan mezelf. Ik heb ook wel eens afwijkend gedrag volgens sommigen, maar geen ernstige beperking. Hebben wij geluk gehad en zij pech? En waarom nou juist zij; zo’n leuke meid. Zielig is ze niet, maar het is niet eerlijk. Innerlijke woede en machteloosheid strijden diep in mij en ik word verdrietig. Je wordt maar één keer geboren en je kan het nooit meer over doen.

Cees Bosman, juni 2011.                             Reageren? cornelisbosman@hetnet.nl