Nieuwe column Old Go (juni)

Haren was een eeuw geleden Nederland 50 jaar vooruit.

Op 16 februari 1856 kwamen de tiendplichtigen van Haren bij elkaar ten huize van de landbouwer
J. van Hemmen samen met de burgemeester van Haren L.T.Jorissen, en notaris J. W. Quintus uit Groningen en maakten samen met de tiendheffers een afkoopregeling. Wat waren tienden ? Ingesteld in de 9e eeuw was het een soort sociale belasting: 10% van de oogst werd afgegeven aan de kerk voor deels de sociale zorg van de armen, voor de pastoor en voor het kerkgebouw, later ook nog een deel voor de bisschop. Na 1594 toen alle ‘geestelijke goederen’ bij de Reductie van Groningen in handen van de Provincie kwamen, werd deze ‘belasting’, die eigenlijk een belasting op de oogst van een stuk land was, ook geheven door landeigenaren. Er waren verschillende soorten: grote tienden voor graan en boekweit, smalle (kleine) voor peulvruchten en wortels en knollen, krijtende tienden voor pasgeboren dieren, soms tienden voor een bepaald product als hop of hooi, hout. Als het koren gemaaid en in schoven op het veld stond kwam de tiendheffer en eigende zich elke tiende schoof toe. De tiende werd in natura geïnd, later werd het ook in geld betaald. Soms ook werd de tiendrechten verpacht, zodat er een ‘professioneel inner’ was. Begrijpelijk is dat in minder goede tijden het tiendrecht een erg grote en zware belasting was, vooral voor kleine boeren, die soms een bepaald product moesten verbouwen omdat er een tiendrecht ‘op lag’. Soms ook was grond in tiendblokken verdeeld en was er een tiendpaal ingebracht om aan te geven dat dit ‘blok ‘ van een bepaalde tiendheffer was. De tiendheffers in Haren wilden met de tiendplichtigen wel van het tiendrecht af en waren in 1855 al in overleg gegaan en zochten naar een mogelijkheid om over te gaan tot ‘ tienddelging’. “De wens daartoe was zo groot en algemeen, dat een overeenkomst mogelijk bleek waardoor de landerijen in Haren van een schadelijke last werden ontheven” aldus het artikel in de Groninger Courant van 20 februari 1856.

Roelof van Wijk voor Old Go