Preek online, actueel thema

Geliefde mensen van God,

 

 

Op een mooie voorjaarsdag kozen we

voor de startzondag voor de lezingen van vandaag.

Wie had toen kunnen denken dat ik zou

preken over een opstootje in de woestijn

op de zondag na het project X factor in Haren.

 

We zijn ontdaan.

Een week lang zagen we de hype groeien,

waarbij eerst de nieuwe media,

daarna geholpen door de klassieke media –

radio 2 de hele vrijdagmiddag bijvoorbeeld-

berichten over een feest dat geen feest was,

en velen van ons zagen het aankomen:

hier komen relschoppers op af,

dit loopt fout.
Hoe angstaanjagend zo’n rel kan zijn

konden we pas gaandeweg de avond en de nacht

ontdekken.
En nu, amper anderhalve dag later,

zit de schrik velen van ons nog behoorlijk in de benen.

 

 

We komen in de kerk bij elkaar,

zingen onze vrolijke liederen,

want ondanks alles,

we willen graag in een positieve stemming

ons seizoen starten.

Maar we willen ook ons seizoen starten in dit dorp,

samen met onze dorpsgenoten die direct getroffen

werden door de vernielzucht van een losgeslagen groep jongeren.

We proberen elkaar de hand te reiken,

om een weg te vinden in de chaos die ons overspoelt.

Hoe zouden we elkaar kunnen helpen?
Natuurlijk heb ik gisteren opnieuw de bijbel opengeslagen,

opnieuw de verhalen door me heen laten gaan

die we voor deze dag kozen,

en opnieuw de vraag gesteld:

wat hebben ze ons vandaag te zeggen?

En ik ontdekte dat deze lezingen

niet alleen veel met elkaar te maken hebben,

maar elkaar ook aanvullen.
En dat ze beiden gaan over chaos die je kan overspoelen,

en de weg die je daar dwars doorheen zou kunnen vinden.

We beginnen in het evangelie.

 

De leerlingen zijn zonder hun leraar, want

Jezus is op de berg,

waar  hij een ontmoeting heeft met Mozes en Elia,

maar vooral ook met God, die hem aanwijst als zijn Zoon.

Maar als die Zoon terugkeert naar de werkelijkheid van zijn alledag

is er een klein opstootje gaande.

 

Jezus vraagt: waar discussiëren jullie over?

Een man uit het publiek antwoordt:

Meester ik heb mijn zoon naar uw leerlingen gebracht

omdat hij door een geest bezeten is

en niet kan praten…

Een geest die bovendien zeer gewelddadig is,

hij gooit de jongen op de grond, laat hem schuimbekken

en knarsetanden, maakt hem stijf.

Maar de leerlingen weten niet hoe ze hem kunnen genezen.

 
Het andere verhaal speelt zich af tijdens de  Exodus.

Onder aan de Horeb is een opstootje gaande.

Heel de gemeente komt samen staat er,

en brengt Aäron in het nauw.

Mozes is er niet,

die ging veertig dagen geleden de berg op

om God te ontmoeten.

Er was rook en vuur, donder en bliksem daar op die berg,

Behoorlijk angstaanjagend allemaal.

Maar het duur te lang.
Het volk komt bij Aäron verhaal halen.

Als Mozes dood is,

hoe moeten wij dan verder?
Om hen heen ligt de woestijn,

een onbewoonbaar oord,

met gevaren als dorst en honger,

maar ook vijandige volken en andere plagen

die op de loer liggen.

Zoveel chaos,

daar is niet mee te leven,

ze raken min of meer in paniek!
Ze eisen van Aäron goden die voor hen uit kunnen trekken!

 

 

Aäron staat met de rug tegen de muur.

Een samengeschoolde menigte is angstaanjagend!

Joodse uitleggers van de tekst geven ook aan er weet

van te hebben –

een van de oudste commentaren vraagt: waar is Chur,

de adjudant van Aäron eigenlijk gebleven?

Hij werd vermoord door de meute

van het gouden kalf….

 

 

Wat kan Aäron doen om deze oploop in goede banen te leiden?

 

Hij probeert een paar dingen.
Hij vraagt de mensen eerst om hun goud.
Dat zal het enthousiasme wel temperen, denkt hij,

dit gaat ze geld kosten!

 

Maar hij vergist zich,

de mensen komen juist heel willig met hun oorbellen en armbanden,

en Aäron moet wel verder gaan.
Dus probeert hij tijd te rekken.

Je kunt de woorden zo vertalen

dat hij een klomp goud met een beiteltje bewerkt.

Formaat schrijfstift ongeveer.

Dat duurt lang

en je kunt je afvragen of het wel zo mooi wordt!

 
Wat heeft Aäron willen bereiken?

 

 

We leerden altijd dat hij een afgodsbeeld maakte,

in de vorm van een kalf.

En eerlijk gezegd heb ik ook altijd gedacht

dat Aäron het beeld zo ook aan de mensen voorstelde:

dit is jullie God.

Hier heb je een beeld

zodat het allemaal wat tastbaarder wordt

die God van onze voorouders.

 

Maar in de tekst staat het anders.

Het zijn de mensen die zeggen:
Dit zijn je goden, Israël!

Deze hebben je doen opklimmen uit het land van Egypte!

 

Het zijn de mensen die iets zichtbaars,

iets tastbaars nodig hebben

om aan te kunnen wijzen als de God die hun problemen oplost.

Nu Mozes er niet meer is

moet er iets anders zijn

dat alle macht krijgt om de chaos te bedwingen.

 

Dan maar een beeld dat Mozes kan vervangen,

en de goddelijke kracht die ze hem toedichten

kan symboliseren.

En dat wordt het beeld van een stier,
zinnebeeld van stoere, zelfs sensuele kracht.

 

Aäron ziet het, staat er.

Hij heeft door wat er aan de hand is,

maar hij staat ook machteloos.

 

Hij maakt een keuze die nog niet eens zo gek is.

Hij probeert het tij keren door te doen

 wat de mensen vragen:

een God die zichtbaar is en kracht uitstraalt.

Nou, waarom zouden we niet een beetje in de buurt komen

van wat ze nodig hebben?

We maken een beeld,

en we zeggen: laten we daarin de macht van de ENE herkennen.

Laten we een feest maken voor de ENE zegt Aäron.

Het is een dappere poging om de mensen

voorbij de geschapen kracht van een stierkalf te laten kijken

en de macht van de Eeuwige te laten eren.

 

 

Maar het lukt hem niet.

De mensen doen in feite iets anders.
Ze vieren feest en dansen om het gouden kalf.

Stoeien noemt de Naardense vertaling dat,

elders wordt hetzelfde werkwoord vertaald

met minnekozen –

denk er maar bij wat u wilt.

 

 

Aäron heeft zijn mensen niet rustig kunnen krijgen.

Evenmin als het de leerlingen lukte.

 

En na vrijdag besef ik dat dit dikwijls onze gewone

werkelijkheid is.
Zo hard kan het zijn.
In Exodus zoekt Mozes de zachte kant van het gezicht van God.
Het duurt hoofdstukken lang,

en het betekent dat het volk een moeizame weg moet gaan

met het zoeken naar recht,

naar verzoening en herstel van verhoudingen.

Zo moet het vaak zijn.

 

Zo zal het ook in Haren gaan.
Er zal recht gezocht moeten worden

voor de slachtoffers en de daders,

en het zal waarschijnlijk een tijd duren

voor we de schade helemaal achter ons kunnen laten.

 

Jezus doet het anders.

Zeker.

Maar is het een contrast,

zo van … Aäron en Mozes leverden maar half werk,

maar kijk eens hoe Jezus het doet?

Nee, na vrijdag denk ik: de weg die Jezus gaat

zal ons kunnen inspireren,

een bemoedigend voorbeeld zijn.

Ze vullen elkaar aan, deze lezingen.
Want dit is wat Jezus zelf doet.

Hij begint bij die jongen: Laat hem hier komen!

En hij  gaat  in gesprek met de vader,

laat hem vertellen.
Dat het er vanaf het begin zo geweest is.

en dat ze in de greep van de chaos zijn.

De boze geest gooide de jongen in vuur en water

en dan zegt de vader, alsof hij zichzelf onderbreekt:

Als u kunt,

Help ons dan,

wees over ons bewogen!

als u kunt….

 

 

Dáár begint Jezus.

Geloof is genoeg! zegt hij.

 

Jij meent vast te zitten in de chaos,

maar het is God die een uitweg mogelijk maakt!

Durf het aan,

daagt hij deze man uit,

durf het aan om het oude verhaal,

het verhaal van het geloof van je voorvaders

werkelijk serieus te nemen.

Als de weg doodloopt maakt God een nieuw begin,

Niet door de chaos met een overmaat aan kracht te beheersen,

maar dwars dóór die chaos heen.

is dat niet de essentie van de bijbelse boodschap?

Dan komen die prachtige woorden van deze man:
Ik geloof, kom mijn ongeloof te hulp!

 

Kom mij nabij, schreeuwt hij,

in mijn onmacht, in mijn chaos,

wees voor mij de toegang tot de Eeuwige

geef mij hoop op bevrijding!

 

 

Een kreet die ons zó zeer nabij kan zijn….

 

Als de wereld om je heen ineens verandert

in een kolkende massa onzekerheden, wat dan?

 

De chaos van vrijdag heeft ons van stuk gebracht,

maar er zijn meer moment in je leven

dat je zekerheden wegvallen,

je raakt in de greep van angst, onmacht, woede…

En dat belemmert je te spreken

en te luisteren,

je weet je overspoeld door chaos….

 

En dan?

 

Wat is de weg die Jezus  gaat?

Wat is de weg die Jezus vindt voor deze jongen en zijn vader?

 

Jezus houdt de schare op afstand

en kan zich richten op deze ene mens,

deze jongen die in de greep van een kwade geest is.

Hij verjaagt de geest die stom maakt.
Hij haalt de jongen uit zijn gevangenis,

hij haalt hem binnen het bereik

van menselijke communicatie.

 

Geen eenvoudig proces.

Want eerst lijkt het nog verder de diepte in te gaan:

De jongen is als dood staat er….

 

Dwars door die dood heen

maakt God zich een weg.

Jezus is Gods instrument,

grijpt de jongen bij de hand

en haalt hem terug naar het leven.

 

Zo ontstaat een Paasverhaal.

 

 

De bijbel vertelt Paasverhalen,

iedere keer opnieuw.

De meest ongelooflijke van alle verhalen.

 

Midden in de dood

maakt God leven mogelijk.

Als de weg kapot loopt op onmogelijkheden,

schept God een doorgang door de vloed.

Ongedacht, ongehoord,

ongelooflijk….

 

We kennen ze, die verhalen.
We hoorden ze, van jongs af aan.
Dit is ons geloof.

 

Maar dat van dat ongeloof,

dat kennen we ook.
Want als het je overkomt,

die chaos van een bedreiging die ineens op je af komt…

 

en we weten allemaal wel de voorbeelden te verzinnen…

 

Als het je overkomt

is het razend moeilijk om aan dat oude geloof werkelijk

te kunnen vasthouden.

Dan mag je blij zijn met iemand

die voor jou Zoon van God wil zijn,

zoals Jezus het hier is voor de mensen.
Die je vastgrijpt in je chaos,

en je de mogelijkheid geeft jouw verhaal te vertellen.
De geest van stomheid en onmacht te verdrijven.
Je mag blij zijn met iemand

die je bij de hand grijpt en

jou een Paasverhaal vertelt:

Onze God laat ons niet over aan onze chaos!

 

Zodat je weer een beetje vertrouwen krijgt,

voor gewoon de volgende stap

Zodat het leven zich kan ontvouwen

weer opnieuw

ongedacht, ongehoord,

ongelooflijk….

 

 

 

 

Wij staan aan het begin van een nieuw seizoen.

We komen hier bij elkaar

om samen ook vreugde te vinden

na een paar heel moeilijke dagen.

En om te ontdekken hoe we verder kunnen.

 

Hoe kunnen we elkaar tot steun zijn?
Onze taak is het om met elkaar paasverhalen te vertellen.

De oude verhalen uit de bijbel,

die allereerst.

Maar straks als we twee aan twee wegwandelen

uit deze dienst

ook de verhalen van ongeloof en geloof

uit ons eigen leven.

 

De chaos in Haren hebben we niet kunnen voorkomen.

We zullen nog moeten zoeken naar een weg van herstel.

Onderweg kunnen we elkaar helpen

door elkaar de gelegenheid te geven te vertellen –

door samen op te lopen

zoals ooit de Emmausgangers deden,

en door te vertellen wat er allemaal gebeurde.

Door er voor elkaar te zijn

kunnen we gaan ontdekken hoe de Paasverhalen

ook voor ons leven mogen.

 

 

Moge het zo zijn zoals ooit die Emmausgangers ontdekten –

dat op  die weg de Derde met ons meeloopt,

zodat Pasen werkelijkheid wordt.

 

Amen