Beatrixoord in Tanzania

Een arts en logopediste van Beatrixoord in Haren zijn de afgelopen maand in Tanzania geweest om collega’s te trainen.We willen wel veel, maar we zijn idealistisch genoeg om hun vraag af te wachten. Dat zei Marga Tepper, revalidatiearts bij Beatrixoord, vlak voor haar vertrek. Ze is, samen met twee collegas, acht dagen naar Tanzania geweest om medewerkers van het Muhambili National Hospital in Dar-es-Salaam te trainen. Een training die zo goed mogelijk is afgestemd op de vraag van de Tanzanianen en waaraan een hoop vooraf is gegaan.

Door Gonneke Bonting

Wanneer is iets toeval? Als er heel veel toevalligheden zijn, kun je je dat afvragen, vertelt Marga Tepper lachend. Drie jaar lang werkte ze als tropenarts voor Memisa in Tanzania. Daarna werd ze revalidatiearts en werkt nu voor het UMCG in Groningen en Beatrixoord Haren. Toen ik aangenomen werd, wist ik niet dat hier een groep medewerkers bezig was iets op poten te zetten om de revalidatiezorg in Tanzania te ondersteunen. De groep probeerde een netwerk op te bouwen, maar dat was vastgelopen. Toen bleek er door een paar toevallige ontmoetingen toch opeens een netwerk te zijn.

Uitnodiging in Swahili begin van samenwerking
Marga Tepper: De Tanzaniaanse internist Eric Aris volgde in 2001-2002 de opleiding tot neuroloog in het Sint Radboudziekenhuis in Nijmegen. In datzelfde ziekenhuis werkte een HBO-verpleegkundige die ik kende uit mijn Tanzania-tijd. Zij herkende in dokter Aris een Oost-Afrikaan en sprak hem aan in het Swahili. Van het een kwam het ander en ze wilde hem wel bij haar thuis uitnodigen. Maar in Tanzaniaanse cultuur past het niet als een alleenstaande vrouw een man alleen uitnodigt. Daarom vroeg ze of ik ook wilde komen en ze nodigde haar collega Femke Donderwinkel uit, een revalidatieverpleegkundige die ook in Tanzania had gewoond. Het nieuwe netwerk was er. En daarmee het begin van de band tussen Beatrixoord het Muhambili National Hospital.

Behalve over Tanzania praatten ze natuurlijk over hun werk en Eric Aris vroeg zich af of er een mogelijkheid was om een logopedist naar Tanzania te laten komen. Marga Tepper: Een probleem waar de artsen van het Muhambili National Hospital tegenaan liepen, was dat patienten zich na een beroerte vaak verslikken met grote gevolgen. Ze kunnen heel gemakkelijk longontsteking krijgen en overlijden dan vaak. Logopedie kan bij zulke problemen een oplossing bieden. Zijn er in Tanzania eigenlijk logopedisten? Logopedie zit in Tanzania in een heel andere hoek dan hier. Daar is wordt logopedie meer toegepast bij kinderen. Bijvoorbeeld bij kinderen die doofstom zijn, of slechthorend. Dat er ook mogelijkheden zijn bij slikproblemen is daar gewoon minder bekend.

Tipje van de sluier oplichten
Het leek er dus op dat er wel mogelijkheden waren om met behulp van logopedie hulp te bieden, maar hoe? Het mooist is het natuurlijk als de medewerkers van het Muhambili National Hospital zelf de logopedische oplossingen kunnen toepassen, maar we kunnen niet veel meer doen dan een tipje van de sluier oplichten. Om zoveel mogelijk te bereiken kozen ze ervoor om een workshop te gaan geven aan artsen, fysiotherapeuten en verpleegkundigen. Alleen het geld en de mensen om erheen te gaan moesten nog geregeld worden.

Marga Tepper: Doordat er al een Tanzania-groep van medewerkers van Beatrixoord bestond, konden we vlot spijkers met koppen slaan. De medewerkers die voor dit project naar Tanzania gaan, krijgen betaald verlof voor die periode. Dat is natuurlijk al prachtig. Voor de rest moeten we het hebben van sponsoring en giften. We hebben onlangs een kunstproject afgesloten, dat een fors bedrag heeft opgeleverd en de Stichting Beatrixoord Noord-Nederland sponsort ons met vijfentwintighonderd euro.

Eten van het Tanzaniaanse menu
Nadat er genoeg geld beschikbaar was om het project te laten doorgaan, hebben we de workshop voorbereid. De Nederlandse Hartstichting had net een programma gemaakt dat medici kunnen gebruiken om te testen wat een patient wel en wat hij niet kan eten. Dat gaan we gebruiken. Natuurlijk moeten we rekening houden met de Tanzaniaanse eetgewoontes. Een patient moet weten wat hij nog kan eten van het Tanzaniaanse menu. En als het bijvoorbeeld gebruikelijk is, dat de familie denk dat de patient door de artsen is opgegeven als een arts zegt dat hij bijna niets mag eten, moet we daarmee ook rekening houden. De workshop is dus met de grootst mogelijke zorg voorbereid.

Ook de vraag welke deskundigheid de uitgezonden medewerkers moesten hebben is besproken. Marga Tepper: Renske de Vries, logopediste, en ik, revalidatiearts, gaan vanuit Beatrixoord mee. En Femke Donderwinkel, die nu als revalidatieverpleegkundige werkt in de Sint Maartenskliniek in Nijmegen. Ze noemt met gemak nog veel meer specialisaties die ook een rol kunnen spelen bij het revalideren van deze patienten. Er is genoeg te doen voor fysiotherapeuten, ergotherapeuten, neuro-psychologen, maatschappelijk werkers en activiteitentherapeuten. Maar het belangrijkst is dat je geeft waar ze zelf om vragen. Het probleem in Tanzania is niet dat de intelligentie of de wil ontbreekt, maar ze hebben kapstokken nodig om te weten hoe ze moeten beginnen. Wij maken een begin en zij ontwikkelen het verder zelf.

Kader:
Giften voor de revalidatie kunnen gestort worden op rekeningnummer 162251025, onder vermelding van Revalidatie Tanzania, Centrum voor Revalidatie, locatie Beatrixoord, Haren. In het Scharlakenhof staat een collectebus.

Tekst: Gonneke Bonting