Actueel: vermoedelijk vliegtuigbom uit Tweede Wereldoorlog gevonden Meerweg (met updates)

Zondag 18.20 uur: Op dit moment is een deel van de dijk langs de Meerweg in Haren door de politie afgezet met lint. Vanmiddag hebben amateur-magneetvissers (dat is verboden) vermoedelijk een explosief gevonden in het water van Friescheveen. Foto boven: Ruben H. 112 Groningen / Haren de Krant. Overige foto’s 112Groningen/Haren de Krant P. Wind.

Naar verluidt is men nu in afwachting van hulp om de situatie nader te onderzoeken. Het heeft voor het publiek weinig zin naar de vindplaats te gaan, want de politie houdt publiek tegen. Of het inderdaad gaat om een explosief uit de oorlog, moet nog blijken. Tekst gaat verder onder foto.

Nadere informatie volgt.

Update 18.30 uur: Wellicht gaat het om munitie uit de Tweede Wereldoorlog. Dat is althans de mening van onderzoeker Dirk Munk, die de crashes in de oorlog in Haren heeft onderzocht. Het ligt voor de hand om te denken dat het gaat om projectielen uit de Hampden bommenwerper (zie onder), die op 18 augustus 1941 is neergehaald boven (ongeveer) Friescheveen. Deze had bommen van 250 en 500 pond aan boord, die waren bedoeld om boven Duitsland uit te werpen. Dirk Munk weet dat nog niet alle zware bommen uit dat toestel zijn geborgen. Enkele zouden nog in de bodem zitten langs het Paterswoldsemeer, ongeveer ter hoogte van de voormalige camping Friescheveen.

Wat kan dit zijn?
Munk denkt eerder dat de huidige vermoedelijke vondst gaat om iets anders. In die jaren kwamen Engelse bommenwerpers wel eens in nood, omdat ze waren aangeschoten of kampten met pech. In die gevallen werden de brisantbommen onderweg uitgeworpen om ballast kwijt te raken. Die kwamen op plaatsen terecht die geenszins al doelwit waren gepland. Volgens Dirk Munk heeft zo’n situatie zich voorgedaan in juli 1942, ongeveer ter hoogte van de Meerweg. Hij vindt het aannemelijk, dat het gevonden projectiel daarvan afkomstig is. Het blijft speculeren, want op dit moment zijn nog geen bijzonderheden bekend. Tekst gaat verder onder afbeelding.

Update 18.32 uur: Onlangs onderzoek gedaan nabij deze vindplaats.
Ingewijden vertellen dat de provincie onlangs een stuk polderland naast Friescheveen heeft onderzocht op mogelijke explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Dat onderzoek heeft geen resultaat opgeleverd. Het onderzochte gebied bevindt zich minder dan een kilometer van de vindplaats van het onbekende projectiel.

Update 18.55 uur: Naar wij vernemen is de Explosieven Opruimings Dienst EOD onderweg.

Update 22.05 uur: De EOD, die met een voertuig uit Soesterberg naar Haren was gekomen,  heeft zich ontfermd over het explosief. Om 21.55 uur is het gecontroleerd tot ontploffing gebracht nabij industrieterrein Driebond.  Einde berichtgeving.

Achtergrond:
Crash van 18 augustus 1941, Paterswoldsemeer, Haren

Aan boord waren vier bemanningsleden: de piloot Pilot Officer Eric Cyril Maskell (19), de Canadese navigator Pilot Officer Henry Law (26) (zie foto), en twee boordschutters, Flight Sergeant Peter Francis Barclay Orwin (19), en Sergeant George Albert Cowell (21). De route liep ten zuiden van Groningen. Kort na middernacht kwam het daar ergens in het vizier van een Duitse nachtjager, een Dornier DO 215-B5 met aan de stuurknuppel Oberleutnant Ludwig Becker. Hij was een zeer bekwame piloot, en zou later nog hoog gedecoreerd worden vanwege zijn vele overwinningen voordat hij begin 1943 zelf sneuvelde ten noorden van Schiermonnikoog. Hij haalde de Hampden boven Haren waarschijnlijk zonder veel moeite neer. Alleen de 19-jarige piloot overleefde de crash.
De Hampden kwam plat op het water. De piloot kwam met zijn parachute terecht in de landerijen ten oosten van het Hoornse Diep. Eén van zijn handschoenen werd gevonden in de tuin aan de Rijksstraatweg 32. De molenaar (Tuinman) van Molen De Helper aan de Hoornsedijk was rond 5.00 uur opgestaan en trof bij zijn huis een ontheemde vlieger met zijn handen in de lucht: ‘English’, zei die. Tuinman en zijn vrouw gaven de man eten en warm drinken en overwogen of ze hem konden verbergen voor zoekende Duitsers. Na overleg met een ‘goede’ politieagent in de politiepost in Helpman werd besloten om de piloot op te laten halen door de politie, zodat die hem als krijgsgevangene over kon dragen aan de Duitse autoriteiten. In de eerste uren na de crash werd door burgers gezocht naar gewonden. Zij vonden slechts de lijken van de bemanning. De begrafenissen vonden kort daarna plaats op de Eshof met militaire eer. De 19-jarige piloot (Maskell) heeft de oorlog overleefd en later een gezin gesticht. Dirk Munk heeft contact met zijn dochter. In 1992 werd het dashboard van de bommenwerper in het water teruggevonden, maar niemand weet waar het zich nu bevindt. Munk is ook het horloge van één van de vliegers op het spoor gekomen. 

 

Artikel uit augustus 2018: Liggen er nog bommen in het Paterswoldsemeer?

In de nacht van 18 augustus 1941 werd een Engelse Hampden bommenwerper boven Paterswolde beschoten door een Duitse nachtjager, en stortte neer op de oostoevers en in het meer. Eerder las u in deze krant een reconstructie van die crash. Dirk Munk uit Groningen achterhaalde details en zocht zelfs contact met de nabestaanden van de bemanning. De vraag die nu rijst: waar zijn de (zware) bommen gebleven, die de Hampden aan boord had?

De Provincie bereidt een ‘doorsteek’ voor tussen de Drentse Aa en het Paterswoldsemeer. Er komt een open waterverbinding langs Friescheveen, over de voormalige camping naar de oevers. Er zal dus worden gegraven en dan is het van belang om te weten of dat veilig kan. Munk heeft vastgesteld dat de Hampden waarschijnlijk zijn volledige bommenlast (zes bommen, vier van 500 en twee van 250 pond) nog aan boord had toen die neerstortte. Het vliegtuig heeft die bommen dus niet afgeworpen zoals jaren gedacht werd!

Onderzoek
Volgens Munk hebben de Duitsers de wrakstukken van het toestel geborgen, en daarbij tenminste twee van de bommen naast het wrak op de wal gevonden. Maar wat er met de vier overige bommen is gebeurd blijft onduidelijk. Daar is archiefonderzoek in Duitsland voor nodig, en eventueel een zoektocht in de bodem van het meer. De EOD heeft ruim na afloop van de oorlog wel gezocht, maar los van wat kleine munitie niets aangetroffen. “In die tijd was er nog geen apparatuur om op grotere diepte in zachte veenbodem van het meer te zoeken”, zegt Munk. “Er is een goede kans dat de bommen daar nog liggen. Ik vermoed nabij het bungalowpark Mannewiek.” Dirk Munk is geïnteresseerd in tips van mensen die destijds als kind getuige waren of die informatie hebben over het opruimen van het wrak. Mail: munk@home.nl.