Column Huub van ’t Hek (december 2017)

Het Kerstverhaal: meer Dichtung dan Wahrheit

Huub van ’t Hek

Het Kerstverhaal, het verhaal over de geboorte van Jezus, is misschien het mooist gecomponeerde verhaal van de geschiedenis. Gecomponeerd, omdat het geen journalistiek verslag is. Het verhaal is meer Dichtung dan Wahrheit. Het Kerstverhaal moest worden geschreven, omdat er in de vierde eeuw grote vraag was naar de oorsprong van Jezus. Was hij geboren als een gewoon mensenkind? Wie waren dan zijn biologische ouders?

De schrijvers bepalen dat hij moet voortkomen uit de natuur, de ordening waar de mens de hand niet in heeft gehad. Een engel als buitenaards heraut. Zijn geboorteplaats wordt aangeduid als de “Plaats van het brood”, dat is: Bethlehem, het oord van koning David. Hij ligt erbij als een lammetje vanwege de metafoor van het Paasfeest. Een nieuw tijdperk bedient zich van de pastorale vertelling. Daarom zijn er herders, veelal door hun familie uitgestoten jongens. Zijn jeugd is verbonden met Nazareth, het dorp dat was opgezet als samenleving voor de uitgestotenen.

Het verhaal is een trendbreuk met de politieke ordening. De schrijvers maken het kind Jezus in zijn uppie groter dan de Romeinse keizer die poppetjes moet tellen. Koning Herodes wordt beschreven als een zo bange psychopaat, dat hij alle jongens onder de drie jaar laat vermoorden. De ideale gelegenheid om te vluchten naar Egypte en het kribje te laten samenvloeien met het rieten mandje van Mozes op de Nijl.

Het verhaal wordt afgesloten met het bezoek van de sterrenkundigen. Zij zoeken de stand van de planeten. De planetenstand van het kruis, de aarde in het midden, vijf planeten in de lengteas en nog drie op de breedteas, is het gevaarlijkst. Bij die planetenstand vergaat de wereld. Wie dat kruis overwint, zal de wereld weten te redden.

Zo geeft het misschien mooiste gecomponeerde verhaal van de geschiedenis licht en lucht aan een idee over altijddurende vernieuwing. Daarover heeft Angelus Silesius een paar aardige dichtregels geschreven. De wens voor een heel Zalig Kerstfeest in onszelf.