Boordmitrailleur bommenwerper (1941) gevonden

Dirk Munk uit Groningen haalt in Haren al jarenlang de onderste steen boven als het gaat om vliegtuigcrashes in de Tweede Wereldoorlog. Wij publiceerden al eerder over zijn zorgvuldige zoektocht naar feiten en relikwieën. Vooral de Hampden AE185 van de RAF, die op 18 augustus 1941 werd neergehaald boven het Paterswoldsemeer, heeft zijn aandacht. Onlangs kwam hij in het bezit van een boordmitrailleur, die waarschijnlijk heeft toebehoord aan boordschutter George Albert Cowell (21) uit Engeland. Op last van het OM moest Munk het verroeste wapen vandaag inleveren bij de politie. Het liep anders.

Munk zegt de wet te respecteren en alles volgens de regels te willen doen. Dat had hij misschien beter niet kunnen doen met het wapen, dat hem was toegespeeld door een ‘zoeker’ met een metaaldetector, die in een weiland langs de Hoornsedijk de mitrailleur had gevonden. Munk lichtte politie, OM en bergingsdienst (defensie) in, omdat hij van plan is het wapen te laten ontroesten om het te kunnen geven aan Cowell’s nabestaanden. Daardoor kwam hij terecht in de bureaucratie rond wapenbezit. Oud roest, wat ooit een wapen was, wordt nog steeds gezien als wapen. “Bovendien is het officieel nog bezit van de Engelse overheid”, zegt Munk.

Tot zijn verbazing adviseerde de officier van justitie om het wapen in te leveren in het kader van de wapenwet. Bij de politie in Groningen werd Munk naar eigen zeggen behoorlijk onvriendelijk te woord gestaan door iemand die hem sommeerde met grote spoed het wapen in te leveren bij de politie. Munk: “Volgens hem had Defensie al navraag gedaan, waarom ik nog niet was aangehouden wegens verboden wapenbezit.” Gehoorzaam toog Dirk Munk op 29 maart naar het politiebureau Haren (foto). Daar legde hij bij de poort uit waarom hij zich daar liet fotograferen en wat de historische waarde van het wapen is. Aan de balie werd hem gevraagd waarom hij een stuk oud roest kwam inleveren. Munk lichtte het toe. Daarop werd op het bureau gezegd dat het werkelijk onzin zou zijn om afstand te doen van de vondst in het kader van de wapenwet. “U kunt het gerust houden, we zullen dit intern gaan melden”, zei een politieman resoluut.

Dirk Munk kon opgelucht huiswaarts, mét het ‘stuk roest’, dat hij later zal teruggeven aan de broer van de omgekomen boordschutter. Oud roest met gevoelswaarde, dat bijna verloren was gegaan in wet- en regelgeving.

Wat is de context van deze vondst?
In de nacht van zondag 17 op maandag 18 augustus 1941 voerde de Engelse RAF een afleidingsbombardement uit op de Duitse stad Bremen. Een Handley Page Hampden AE185 bommenwerper was om 22:55 uur opgestegen van de basis Swinderby in Lincolnshire om naar Bremen te vliegen. De vlucht eindigde echter toen het vliegtuig in het Paterswoldsemeer stortte. Aan boord waren vier bemanningsleden: de piloot Pilot Officer Eric Cyril Maskell (19), de Canadese navigator Pilot Officer Henry Law (26), en twee boordschutters, Flight Sergeant Peter Francis Barclay Orwin (19), en Sergeant George Albert Cowell (21). De route voerde het vliegtuig zo’n 30 kilometer ten zuiden van Groningen. Kort na middernacht kwam het daar ergens in het vizier van een Duitse nachtjager, een Dornier DO 215-B5 met aan de stuurknuppel Oberleutnant Ludwig Becker. Hij haalde de Hampden waarschijnlijk zonder veel moeite neer. Deze gebeurtenis bracht de Hoornsedijk en omgeving in rep en roer. Alle inzittenden kwamen om.