Genoteerd in de raadszaal

Woensdag 6 december spraken de gezamenlijke raadscommissies met elkaar in de raadszaal van Haren. Wil Legemaat uit Haren is een prima luisteraar, die bovendien voor onze website verslag doet.Door Wil Legemaat

HOE HOUDT DE RAAD GRIP OP DE BOUWPLANNEN DHE? Commissievergadering 6 december 2006

Het belangrijkste agendapunt van de gezamenlijke vergadering van de raadscommissies is niet de nieuwe vergaderstructuur van de gemeenteraad, maar de samenwerkingsovereenkomst, die de gemeente Haren wil sluiten met twee marktpartijen, teneinde het Integraal Ontwikkelingsplan Haren Noord te concretiseren. De publieke tribune zit weer eens gezellig vol en er zijn twee insprekers. In het concept van de samenwerkingsovereenkomst zijn verscheidene kaders, die de gemeenteraad in het verleden heeft gesteld, niet concreet verwoord, hoogstens als intenties benoemd. Dat zint de insprekers en enkele fracties in het geheel niet. De rol van de gemeenteraad in het vervolg van het traject is ook niet helemaal duidelijk. Wethouder Boekel vraagt om vertrouwen. Sommige fracties lijken daarmee te worstelen. Hoe houdt de gemeenteraad grip op dit belangrijke project?
Maar eerst is de nieuwe vergaderstructuur aan de orde. Geen commissievergaderingen meer, maar informatieve Rondetafelgesprekken, waar burgers en deskundigen bij mogen aanschuiven en… waar het politiek debat taboe is! Dat vergt een heel andere houding van de raadsleden, zou je denken. Vooralsnog lijken veel raadsleden van mening dat het vooral een schone taak is voor de voorzitter.

NIEUWE VERGADERSTRUCTUUR GEMEENTERAAD
De gemeenteraad van Haren wil de burgers graag meer betrekken bij het raadswerk en vindt dat de werkwijze van de gemeente transparant en open moet zijn. Daarnaast constateert men (zoals ook al vaak in deze verslagen is opgemerkt) dat de discussies uit de commissievergaderingen vaak in de raadsvergaderingen herhaald worden. Er is een werkgroep Bestuurlijke Vernieuwing ingesteld, die thans aan de raad voorstelt de vergaderstructuur te vernieuwen. De commissievergaderingen worden daarbij vervangen door puur informatieve rondetafelgesprekken, waar raadsleden met insprekende burgers en daartoe uitgenodigde belanghebbenden en/of deskundigen opinierend kunnen praten. Deze rondetafelgesprekken (in principe eenmaal per maand twee tegelijk en maximaal vier per avond) hoeven niet per se in de raadszaal plaats te vinden: ook buurthuizen, scholen enzovoort komen in aanmerking, in Haren of in de buitendorpen. De maandelijkse raadsvergadering zal bestaan uit een meningvormend en een besluitvormend gedeelte.
De heer Kooi (CDA) heeft er nog wel een paar vragen bij: in het voorstel duurt elk rondetafelgesprek een uur, maar wat als er geen insprekers zijn of heel veel insprekers? En als er in het half uur schorsing, dat in de planning van de raadsvergaderingen is opgenomen tussen het meningsvormend deel en het besluitvormend deel, nu eens niets te bespreken is? Kooi veronderstelt dat er heel wat zelfdiscipline van de raadsleden verwacht gaat worden. Dat burgers en raadsleden zo worden aangespoord efficient om te gaan met hun tijd, spreekt het CDA wel aan, maar Kooi wil graag weten of zulke verbeteringen niet zijn door te voeren in de bestaande structuur.
Janny Reitsma (PvdA) zegt dat haar partij een groot voorstander is van directe inbreng door de burgers en van het scheiden van debat en besluitvorming. Maar hoe gaat een en ander begeleid worden? Het lijkt haar zinvol alvast de punten, waarop in 2008 geevalueerd gaat worden, te formuleren. Laagdrempeligheid is belangrijk en in dat verband zou je de burgers direct duidelijk moeten maken dat er dichtbij vergaderd gaat worden: in het buurthuis bijvoorbeeld, waar ze zo kunnen aanschuiven.
Anna Sluiter (D66) zegt dat haar partij, die de betrokkenheid van burgers zeer aan het hart gaat, tevreden is over het nieuwe concept. Wel heeft zij een vraag over een inconsistentie in de tekst: op de ene plaats staat dat burgers bij raadsvergaderingen niet kunnen inspreken, ergens anders staat dat onderwerpen, die regelrecht in de raad behandeld worden, wel open staan voor inspraak.
Theo Berends (Christen Unie) is erg blij dat er op verschillende locaties vergaderd kan worden en toont zich verder content met het voorstel. Wel vraagt hij zich af of hij zich in tweeen zal moeten delen om de gelijktijdig te houden gesprekken bij te kunnen wonen.
Jacqueline van Duinen (GroenLinks) ziet in de nieuwe opzet een poging de dualisering te versterken en de burgers meer mogelijkheden te geven. Dit tot genoegen van GL. Goede begeleiding lijkt haar noodzakelijk en zij vraagt hoe het staat met de voorbereiding van de voorzitters. In Voorst (gemeente waar gewerkt wordt op de voorgestelde wijze en waar een delegatie uit Haren enkele malen op bezoek is geweest) heeft zij wel gezien dat het succes voor een groot deel afhangt van de kwaliteit van de voorzitter. Verder wil zij graag afspraken maken over de verslaglegging en zij stelt voor direct na de vergadering geluidsopnames integraal op het internet te zetten. Dit zou burgers zeer stimuleren.
Hein Frima (VVD) mist de ervaringen met de implementatie van deze vergaderstructuur in andere gemeenten. Hoe ging/gaat het daar? En is het mogelijk om een en ander goed te implementeren zonder extra kosten te maken voor, bijvoorbeeld, griffie? Ook volgens hem is de rol van de voorzitter cruciaal. Frima oppert dat het misschien wenselijk is om de invoering van het nieuwe model uit te stellen tot er een nieuwe burgemeester is.
Burgemeester Arjen Gerritsen benadrukt dat hij het voorstel niet verdedigt als lid van het college. Het gaat immers om een wens van de raad. De raad kan net zoveel rondetafelgesprekken houden als nodig is. Het verschil met commissievergaderingen is dat de raad niet wacht tot …de burger piept, maar zelf belanghebbenden en deskundigen kan uitnodigen om mee te praten en informatie te verstrekken. Als voorbeeld noemt hij het voorstel om de sportvelden te verplaatsen: daar had de raad de besturen van de verschillende sportverenigingen kunnen uitnodigen om duidelijk te maken wat verplaatsing voor hun vereniging zou betekenen. Het rondetafelgesprek verbetert de informatiestroom, is informeler (meesprekers spreken gedurende het hele gesprek mee) en is nadrukkelijk geen politiek debat. Dat is een omslag en dat vergt veel van de raadsleden, maar vooral ook van de voorzitter. De vier voorzitters moeten goed opgeleid worden en zullen worden ondersteund door de griffier. Dat vraagt voldoende en adequate ondersteuning van de griffier en dat betekent concreet extra ondersteuning van de griffie. Misschien kan dat uit het bestaande ambtenarenapparaat en dan zonder extra budget, maar dat is dan een kwestie van creatief rekenen: feit is dat er meer uren griffierswerk nodig zullen zijn. Raadslid Berends hoeft zich niet op te splitsen, want de kleine fracties kunnen zich laten vertegenwoordigen door de plaatsvervangende commissieleden. De griffier zal ook maar op een plek tegelijk kunnen zijn; het gelijktijdige andere gesprek zal door een ambtenaar worden bijgewoond. Deze zal aantekeningen maken. Toepassen van het nieuwe concept in de huidige structuur ziet Gerritsen, net als de werkgroep, als onmogelijk. Er moeten structurele veranderingen en een omslag in vergaderhouding worden doorgevoerd. Inmiddels gebeurt het in zeven of acht andere gemeenten op deze manier, maar hoe de implementatie daar tot stand kwam, weet Gerritsen niet. Het lijkt hem een goed idee om tevoren evaluatiepunten te formuleren, maar geen goed idee om de gesprekken voluit te gaan notuleren, want dat kost klauwen vol geld en niemand kan rechten ontlenen aan hetgeen in zulke informatieve gesprekken gezegd is. Wel is het de bedoeling dat (op den duur; het vergt technische aanpassingen en investeringen) de complete gesprekken via internet te beluisteren zullen zijn. De raadsvergaderingen blijven uiteraard vastgelegd worden. Wat betreft de inspreekmogelijkheden voor burgers bij raadsvergaderingen: voor onderwerpen die rechtstreeks (niet eerst in rondetafelgesprek) aan de agenda zijn toegevoegd blijft (is nu ook zo) inspreken door burgers mogelijk. Uitstel wil Gerritsen de raad met klem ontraden: dit soort vernieuwingen moet worden ingevoerd als de raad nog nieuw is. We zijn er met elkaar aan toe, zegt hij, de geesten zijn er rijp voor. Het staat of valt niet met de burgemeester.
De commissie is kennelijk tevreden met de antwoorden, want het voorstel gaat als Akkoordstuk naar de raad.

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST IN HET KADER VAN DILGT-HEMMEN-ESSEN
In het kader van de woningbouwtaakstelling van de Regio Groningen-Assen 2030 wordt een begin gemaakt met de bouw van 600-700 woningen in Haren Noord. Om dit mogelijk te maken wil de gemeente Haren een Samenwerkingsovereenkomst (SOK) sluiten met twee projectontwikkelaars, te weten Heijmans Vastgoed en Geveke, waarin geregeld is hoe de gemeente, samen met deze marktpartijen de exploitatie van het plangebied gaat realiseren. Het college vraagt van de gemeenteraad instemming met dit plan. Daartoe wordt het concept van de SOK aangeboden met een begeleidende notitie. De raad heeft in de afgelopen jaren verscheidene beleids- en beheerskaders vastgesteld. In de notitie wordt een toelichting gegeven op de onderhandelingsresultaten en concluderend wordt gesteld dat de SOK de meest optimale voorwaarden biedt om aan deze kaders recht te doen. Enkele raadsfracties hebben daar toch nog veel vraagtekens bij: in de SOK zelf vinden zij hun wensen en de daarover gemaakte afspraken onvoldoende terug. Het gaat dan met name om:
-de afspraak dat de vraag naar woningen in de regio voortdurend zal worden gepeild en bijgesteld
-de afspraak dat het Groenstructuurplan zal worden opgesteld in samenspraak met de bewoners
-de wens om veel aandacht te hebben voor duurzaam bouwen en energieverbruik
-de afspraak om 10% sociale woningbouw, 20% middensegment en 70% duurdere huizen te bouwen
Twee insprekers hebben zich gemeld. De heer Vegter, secretaris van het Regiocomite Haren-Groningen en de heer Hoving, agrarier in het beoogde gebied.
De heer Vegter refereert aan het coalitieakkoord, waarin wordt gesteld dat betrokkenheid van burgers bij zaken op gebied van ruimtelijke ordening hoog in het vaandel staat. Dit is een gemiste kans, zegt hij: de burgers zijn niet bij de opstelling van deze overeenkomst betrokken. Hij wil weten hoe de afspraken in de SOK zich verhouden met de afspraak dat Haren zich zal aanpassen indien de vraag naar woningen in de regio achterblijft. Welke rol heeft de gemeente ten aanzien van de marktpartijen? Het gaat om een kwetsbaar gebied. Er is toegezegd dat er nader onderzoek gedaan wordt naar bouwmogelijkheden in De Vork. Wat gebeurt er als blijkt dat daar mogelijkheden zijn? Welke invloed heeft dat op de fasering? Over betrokkenheid van burgers bij de opstelling van het Groenstructuurplan vindt hij niets terug in de SOK en ook blijft onduidelijk hoe de duurzaamheid wordt ingevuld. Op de tekening in het Harener Weekblad ligt de grens van het intentiegebied boven de Noorderzanddijk, terwijl toch duidelijk is afgesproken dat DAAR nooit gebouwd mag worden. Hij vraagt nadrukkelijk aandacht voor het meer betrekken van de bewoners bij de plannen.
De heer Hoving heeft op de tekening gezien dat zijn bedrijf IN het intentiegebied ligt, terwijl toch in het LOP en de DHE-plannen is afgesproken dat zijn bedrijf ongemoeid zal worden gelaten. Een van de projectontwikkelaars heeft hem verteld dat ook gronden buiten het intentiegebied worden ingebracht. Waarom doen er trouwens maar twee projectontwikkelaars mee en niet andere grote spelers, zoals Tijhuis?
Raadslid Hein Frima (VVD) had die laatste vraag ook in gedachten. Hij wil graag weten hoe het staat met de verplaatsing van de sportvelden. De kavelgrootte in de plannen valt hem wat tegen. Kan iemand ook meerdere kavels van 600 m2 kopen voor de bouw van een woning?
Mariet van Zuylen (GL) ziet in de SOK vooral een logisch gevolg van de vorige raadsperiode. Een gedegen plan dat toewerkt naar een sluitende grondexploitatie. Maar het verbaast haar dat het coalitieakkoord niet is toegevoegd aan de uitgangspunten bij de opstelling. GL wil open planprocessen en meer en duidelijker communicatie met de bevolking. Een samenwerkingsovereenkomst moet helder en eindig zijn. Lang niet alles is helder en eindig is de SOK niet, volgens haar: indien een van de partners nieuwe bouwgrond weet te verwerven, kan het blijven doorgaan. Een sluitende grondexploitatie is prachtig, maar wat GL stoort is dat de burgers de volle mep gaan betalen, terwijl er voor de aan bouwmaatschappijen uit te geven kavels een prijsplafond is: waarom is dat niet marktconform? Bij verval van bouwrechten mogen die rechten overgeheveld worden op andere partners: waarom worden die bouwrechten niet aan de meest biedende verkocht, zodat de gemeente er nog wat aan kan verdienen? De beloofde inspraak van burgers vindt Van Zuylen niet of nauwelijks terug in de SOK en dat wil zij wel graag gedefinieerd zien. Ook ziet zij het op te stellen protocol t.z.t. graag ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. De beloofde monitoring dient ook gestalte te krijgen: zoals het er nu naar uitziet gaat de markt bepalen hoeveel er in Haren gebouwd gaat worden. Wel, in Haren zal altijd vraag zijn naar huizen. De eigen regie, die in het coalitieakkoord wordt beloofd, vindt zij niet terug. Ook de duurzaamheid, een belangrijk item voor GL, moet gedefinieerd worden en daarbij moeten de normen en eisen hoger liggen dan de wettelijke.
Bij dat laatste sluit Anna Sluiter (D66) zich aan: D66 wil graag weten hoe de duurzaamheid gestalte krijgt, worden daar normen voor opgesteld? En hoe kunnen die worden getoetst?
Jos Stroomer (PvdA) neemt de vragen van beide insprekers over. Hij spreekt zijn waardering en respect uit voor de grote klus die geklaard gaat worden, als apotheose van een jarenlang traject. Maar het baart ook zorgen en Stroomer wil graag weten of er ook extra deskundigheid is ingehuurd om de gemeente te begeleiden in zon omvangrijk en belangrijk project. Ook Stroomer wil weten hoe de regierol van het college en de betrokkenheid van burgers bij de groenstructuur gestalte krijgen. Op welke momenten komt de raad weer aan bod? De behoefte van de regio moet leidend zijn, niet de marktwerking. Het allerbelangrijkste is voor de PvdA de vraag wanneer de beloofde sociale woningbouw gerealiseerd wordt: toch niet aan het einde van het traject?
Rene Valkema (CDA) herinnert eraan dat zijn partij altijd terughoudend is geweest ten aanzien van woningbouw in Haren Noord. De SOK noemt hij een gedegen werk dat recht doet aan private en publieke samenwerking en dat de risicos beperkt. Maar de monitoring van de aantallen benodigde woningen MOET er in staan en hetzelfde geldt voor de betrokkenheid van burgers bij de groenstructuur. Als dat niet gebeurt, is het voor de private ondernemingen te gemakkelijk om het niet te doen: het staat nergens. Valkema erkent de gebruikelijkheid van dergelijke samenwerkingsovereenkomsten, maar constateert dat de plannen daardoor op steeds grotere afstand van de raad komen. Hij maakt zich zorgen over de rol van de raad.
Wethouder Liesbeth Boekel legt uit dat de SOK de uitvoering is van alles wat eerder is afgesproken. Er staat niks nieuws in. Binnen het samenwerkingsverband heeft de gemeente voor 50% zeggenschap en alle besluiten dienen unaniem genomen. De gemeente opereert binnen de kaders die de raad heeft aangegeven. Het is in de onderhandelingen de taak van de gemeente om de afspraken met de raad gestand te doen. Het stuk leent zich niet voor inspraak. Volgens Boekel wordt de raad niet beperkt in zijn publiekrechtelijke taak. U blijft overal bij betrokken. Dat zouden wij ook niet anders willen. De afspraken over het Groenstructuurplan zullen in het volgende concept staan, belooft zij. Wat duurzaamheid betreft: met de marktpartijen is afgesproken dat overal het minimum wordt uitgevoerd en waar mogelijk meer. De gemeente vraagt aandacht voor duurzaamheid en de marktpartijen vinden dat zij wat dat betreft vertrouwen mogen vragen. Boekel vraagt dat op haar beurt aan de raad. Alle gronden die worden ingebracht, vallen in de plannen, maar dat betekent niet dat er altijd gebouwd gaat worden. Het bedrijf van Hoving is veilig. En de grond boven de Noorderzanddijk is ingebracht door Geveke, maar zal ook niet bebouwd worden. Andere grondeigenaren, zoals Tijhuis, hadden geen belangstelling voor deelname in de SOK. De gemeente heeft de grond van de verscheidene sportvelden ingebracht. Indien er geen geschikte vervangende locaties kunnen worden gevonden, zal dat een schadepost voor de gemeente zijn. Het coalitieakkoord kan niet als kaderstelling worden gebruikt: aan zon akkoord kunnen volgens Boekel geen rechten ontleend worden. Ook hier geldt weer: geef vertrouwen. De plannen zijn wel degelijk eindig, want de gronden buiten het plangebied blijven buiten het plangebied. De kavelprijs is een onderdeel van het totale onderhandelingsresultaat. Meteen al, in het eerste deelplan, zal sociale woningbouw ontwikkeld worden. Het aanbieden van bouwrechten aan andere partners is volgens haar gebruikelijk; het is aan de aandeelhouders om daarover besluiten te nemen. Zulke afspraken moeten in vertrouwen met elkaar gemaakt worden.
Wethouder Jeroen Niezen vertelt dat er gekozen is om te werken met deelplannen. Juist daardoor is de gewenste fasering gewaarborgd. Per deelplan kan de raad zijn zegje doen en is er inspraak mogelijk voor/door de burgers. Het Groenstructuurplan wordt in de deeluitwerking van de SOK ingebracht. Het college streeft naar een hoger ambitieniveau dan het minimale, wat duurzaamheid betreft. Duurzaam bouwen en energie staan hoog in het vaandel.
Niezen zegt dat in alle deelplannen de verdeelsleutel: 10% sociale huurwoningen, 20% middensegment en 70% duurdere woningen zal worden gehanteerd. De gemeente heeft een externe adviseur ingehuurd, die het gehele traject zal blijven begeleiden.
Enkele commissieleden zijn nog niet gerustgesteld. Valkema (CDA) blijft het gevoel houden dat alles is gedelegeerd aan het college. Hij wil dat de gemeenteraad zijn controlerende rol kan uitvoeren en vraagt twee keer per jaar informatie over de voortgang en een verantwoording van de publiek-private samenwerking.
Van Zuylen (GL) wil graag dat de intenties en de zaken waarvoor het college zich inspant nog eens duidelijk in een brief geformuleerd worden. Daarbij dienen de afspraken uit het coalitieakkoord herkenbaar te zijn. De vormgeving van het Groenstructuurplan wil zij in de definities van de SOK opgenomen zien. Daarnaast wil Van Zuylen dat de raad betrokken wordt en blijft bij de opstelling van het protocol. We zitten hier nog 15-20 jaar aan vast!. Boekel antwoordt dat alles waar de raad instemming voor moet geven, zal worden overlegd. De voortgangsrapportage wordt meegenomen in een (meer uitgebreide) Burap. Het college heeft volgens haar geen vrijbrief. Geef ons uw vertrouwen. Wij voelen ook echt het belang u goed te informeren.
Valkema (CDA) gelooft dat op zich wel, maar hij wil een duidelijker rol voor de raad: controlerend. Dat doen wij in het publieke debat.
De SOK wordt een bespreekstuk in de volgende raadsvergadering.

Vervolgens worden de BELEIDSKADERS INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID kort besproken. Het gaat hier om de dwarsverbanden tussen verschillende, bij veiligheid betrokken, instanties.
Hans Meles (CDA) ziet graag een centraal meldpunt ingesteld voor klein leed en ergernissen: ongewenst gedrag, vernielingen, vervuiling, graffiti. Zaken waarmee je niet naar de politie stapt of een brief over gaat schrijven.
Burgemeester Gerritsen zegt dat er al voldoende kanalen zijn om zulke zaken te melden: lastige buren meld je bij de politie, een losliggende stoeptegel bij de gemeente. Dat gaat naar genoegen. Er zijn geen signalen dat zulke meldingen nu niet doorkomen. Het heeft overigens niets met Integraal Veiligheidsbeleid te maken.
Het stuk gaat als Akkoordstuk naar de raadsvergadering.

Voor de wettelijk verplichte KLACHTENREGELING gaat Haren een samenwerkingsverband aan met de gemeente Tynaarlo en het Meerschap. De huidige samenwerking met Hoogezand-Sappemeer zal worden beeindigd. In plaats van de bestaande ombudscommissie komt er een ombudsvrouw, die spreekuur houdt in de gemeenten. Verscheidene fracties vinden dit een verbetering.
Anna Sluiter (D66) vraagt of een en ander is overlegd met de bestaande ombudscommissie en hoe de financiele verdeelsleutel zal zijn.
Burgemeester Gerritsen zegt dat de ombudscommissie wordt opgeheven. Daarover is overleg met de betrokkenen geweest. De kosten van de nieuwe samenwerking zullen door de drie partijen gedragen worden: elk eenderde.
Wordt Akkoordstuk.

Ook de WIJZIGING VERORDENING HUISVESTING ONDERWIJS gaat, na enige discussie, als Akkoordstuk, door naar de komende raadsvergadering.

Wil Legemaat